III SA/Wa 547/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca B. L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż jest osobą bezrobotną, próbującą bezskutecznie znaleźć pracę, rozwiedzioną, mającą na utrzymaniu studiującą córkę. Wyjaśniła, że z otrzymanej w 2014 r. odprawy pokryła przede wszystkim zobowiązania kredytowe i podatkowe. Podała, iż aktualnie dysponuje kwotą 10.000 zł, która ma wystarczyć "na nie wiadomo jak długi czas". Bieżące zobowiązania Skarżąca pokrywa z tych oszczędności oraz wynagrodzenia córki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wynagrodzenie to wynosi 1.500 zł brutto. Do majątku Skarżąca zaliczyła dom jednorodzinny o pow. 86 m2 oraz wspomniane oszczędności, do wydatków zaś koszty ponoszone na mieszkanie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła szczegółowe zestawienie wydatków, wśród których wymieniła takie pozycje jak: czynsz (701,61 zł), opłata ryczałtowa za media i wywóz śmieci (28 zł), gaz (134,40 zł), energia elektryczna (487,07 zł), najem miejsca garażowego (200 zł), telefon stacjonarny (21,53 zł), telefon mobilny i Internet (105 zł), karta miejska Skarżącej (196 zł), karta miejska córki (105 zł), koszty paliwa (100 zł), koszty wyżywienia, środków czystości i higieny osobistej (700 zł), koszty utrzymania zwierząt domowych (200 zł). Wskazała, iż tytułem całkowitej spłaty kredytu uiściła kwotę 240.100 zł oraz 4.813,15 zł tytułem prowizji. Podkreśliła, że po rozwodzie ciężar utrzymania mieszkania i córki spoczywa przede wszystkim na Skarżącej. Jej majątek został znacznie uszczuplony wskutek uregulowania w kwietniu 2015 r. "drugiej części podatku dochodowego" w kwocie 52.963 zł. Skarżąca nie wypłaciła dotychczas żadnego wynagrodzenia pełnomocnikowi. Kwotę tego wynagrodzenia ustalono na 123 zł. Przedłożyła zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, rozliczenie czesnego córki, dokumenty obrazujące wydatki, kserokopię dowodu rejestracyjnego i legitymacji studenckiej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie przesłała ona co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawniła ona wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Referendarz sądowy powziął mianowicie wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżąca przedłożyła wyciągi z jednego tylko rachunku. Tymczasem z jego analizy wynika, że na rachunek ten wpływają środki z innego jeszcze rachunku, którego właścicielem jest Skarżąca, tj. [...]. Jego historii Skarżąca jednak nie przedstawiła. Tymczasem wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Wyciągi takie pozwoliłyby również zweryfikować czy istotnie Skarżąca – jak oświadczyła - posiada na rachunku bankowym jedynie kwotę 10.000 zł. Nie jest też jasne kto ponosi i na jakim poziomie się kształtują koszty utrzymania domu jednorodzinnego wymienionego w formularzu PPF jako składnik majątku Skarżącej. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, że koszt zainicjowanego przez Skarżącą postępowania (w tym wpisu od skargi w kwocie 1.983 zł) jest obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe jej i jej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.