III SA/Wa 555/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-06
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Matylda Arnold-Rogiewicz, Piotr Dębkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot władający nieruchomością na podstawie decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie wieżycy w pasie drogowym, na której prowadzona jest działalność gospodarcza, jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, nawet jeśli zawarł umowę na odbiór odpadów z inną firmą?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że podmiot władający nieruchomością na podstawie decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie wieżycy w pasie drogowym, na której prowadzona jest działalność gospodarcza, jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy. Obowiązek ten wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która definiuje 'właściciela nieruchomości' szeroko, obejmując także podmioty władające nieruchomością na podstawie innych tytułów prawnych niż własność. Zawarcie umowy na odbiór odpadów z podmiotem nieuprawnionym przez gminę nie zwalnia z obowiązku ponoszenia opłaty na rzecz gminy w ramach gminnego systemu gospodarowania odpadami.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta miasta o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ ustalił, że skarżący, władający nieruchomością na podstawie decyzji zezwalającej na zajęcie wieżycy w pasie drogowym, na której prowadzona jest działalność gospodarcza, generował odpady komunalne, które były odbierane przez firmę nieuprawnioną przez gminę. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia opłaty, argumentując m.in. wadliwym zastosowaniem przepisów, brakiem możliwości władania pasem drogowym oraz uniewinnieniem w postępowaniu karnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, asesor WSA Piotr Dębkowski, Protokolant referent Agnieszka Dominiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...[ grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. K. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Prezydent [...] W. określił Skarżącemu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] od miesiąca lipca 2013 r. w wysokości 42 zł miesięcznie.
Organ wskazał, że Skarżący jest władającym nieruchomością położoną w W. przy [...] na podstawie decyzji administracyjnych w przedmiocie zezwolenia na zajęcie wieżycy w pasie drogowym.
W dniu 19 maja 2017 r. podczas przeprowadzonej kontroli ustalono, że na terenie ww. nieruchomości ustawiony jest pojemnik o pojemności 1100 l należący do firmy B., w którym znajdowały się odpady komunalne zmieszane, brak jest natomiast pojemników należących do operatora wyłonionego w postępowaniu przetargowym firmy M. w [...] W.
W związku z powyższym, skoro Skarżący władał nieruchomością począwszy od lipca 2013 r., organ pierwszej instancji zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wezwał Skarżącego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec nie złożenia deklaracji, Prezydent [...] W. postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Następnie, po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent [...] W. określił Skarżącemu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] od miesiąca lipca 2013r. w wysokości 42 zł miesięcznie. Organ przyjął, że z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości niezamieszkałych za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6 i ust. 1 pkt 2 ustawy). Ponieważ właściciele nieruchomości są zobowiązani do przekazywania odpadów zebranych selektywnie lub zmieszanych podmiotom wyłonionym przez [...] W. w drodze przetargu, zaś Skarżący nie przekazywał odpadów takiemu podmiotowi, gdyż odpady, które miały charakter odpadów komunalnych, gromadzone były w pojemniku firmy "B.", to zasadnym było określenie opłaty od momentu stwierdzenia takiego obowiązku, zgodnie z obowiązującymi stawkami wynikającymi z uchwały Rady W. z dnia 7 marca 2013r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił "wadliwe uznanie, że przepisy przywołane jako podstawa wydanej decyzji są wiążące w stosunku do mnie jako zobowiązanego" oraz "bezpodstawne żądanie finansowe w kwocie po 42 zł miesięcznie za okres od lipca 2013 r. jako opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości".
W konkluzji wniósł o uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonej decyzji w całości.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Zdaniem organu, z ustaleń faktycznych w sposób nie budzi wątpliwości wynika, że na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] powstają odpady komunalne.
Powyższe potwierdza także zawarta umowa pomiędzy Skarżącym a firmą "B." z której wynika, że z terenu przedmiotowej nieruchomości odbierane są: opakowania z papieru i tektury, opakowania z papie i tektury nie będące odpadami komunalnymi, opakowania z tworzyw sztucznych, zmieszane odpady opakowaniowe, zmieszane odpady z budowy, remontów, demontażu oraz produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia. w celu odbioru odpadów, na terenie nieruchomości został postawiony pojemnik o pojemności 1100 l.
W ocenie SKO, biorąc pod uwagę charakter oraz skład odpadów, organ I instancji słusznie zakwalifikował odpady gromadzone w ww. pojemniku jako odpady komunalne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1a pkt 7 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach komunalnych - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości.
Organ odwoławczy stwierdził, że odpady gromadzone w pojemniku firmy "B." miały charakter odpadów komunalnych albowiem są wytwarzane w związku z bytowaniem ludzi i jako takie podlegają odbiorowi w ramach systemu obowiązującego w W. Ponadto organ potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji, że na terenie przedmiotowej nieruchomości nie odbywała się selektywna zbiórka odpadów. Zmieszanie odpadów, które powinny być zbierane selektywnie z odpadami zmieszanymi komunalnymi powoduje, że wszystkie odpady znajdujące się w pojemniku były podobne składem i charakterem do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) bezpodstawne uznanie, że zarzuty Skarżącego zaprezentowane w odwołaniu są chybione;
2) bezpodstawne uznanie, że organ pierwszej instancji przeprowadzający postępowanie dokonał prawidłowej analizy przesłanek wyszczególnionych w art. 60 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;
3) pominięcie w rozważaniach okoliczności wskazanych w odwołaniu m.in. definicji pasa drogowego, braku możliwości władania pasem drogowym, charakteru decyzji o zajęciu pasa drogowego, treści prawomocnego wyroku sądowego - Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Karny, który uniewinnił Skarżącego od zarzutu wykroczenia z art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. oraz uchwały Rady W. z dnia 9 lipca 2015 r. nr XIV/292/2015 w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie W.
4) bezpodstawne i nieuzasadnione rozszerzenie katalogu podmiotów, które winny składać deklaracje;
5) nieuwzględnienie specyfiki okoliczności sprawy i potraktowanie sprawy schematycznie, a w konsekwencji,
a) wadliwe uznanie, że przepisy przywołane jako podstawa wydanej decyzji są wiążące w stosunku do Skarżącego;
b) bezpodstawne żądanie finansowe w kwocie po 42 zł miesięcznie za okres od lipca 2013 r. jako opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
W tak zakreślonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2018r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Kwestionując powyższą decyzję Skarżący podnosi, że organy "nie uwzględniły specyfiki okoliczności sprawy" i potraktowały ją "schematycznie", co w konsekwencji doprowadziło je do "wadliwego uznania, że przepisy przywołane jako podstawa wydanej decyzji są wiążące w stosunku do Skarżącego (...)".
Analiza uzasadnienia skargi upoważnia do stwierdzenia, że zasadnicza istota sporu koncentruje się wokół kwestii czy zajęcie "wieżycy" i korzystanie z niej dla celów prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej daje podstawę do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, skoro: po pierwsze, jak podkreśla Skarżący, "przedmiotem decyzji jest zezwolenie na zajęcie wieżycy [...] mostu im. K., zlokalizowanej w pasie drogowym drogi wojewódzkiej w celu umieszczenia w niej obiektu komercyjnego", po drugie, w "Warunkach zajęcia wieżycy", określonych w załączniku nr 1 do decyzji ZDM, Skarżącego zobowiązano, w szczególności, do zawarcia umowy na wywóz śmieci, z którego to obowiązku wywiązał się poprzez zawarcie takiej umowy z firmą "B." , której to okoliczności organy nie kwestionują oraz, po trzecie, Skarżący wywiązał się z wszystkich obowiązków w zakresie utrzymania porządku, czego potwierdzeniem jest prawomocny wyrok z dnia 23 stycznia 2018r. na mocy którego Sąd Rejonowy W. w W. [...] Wydział Karny uniewinnił go od zarzutu wykroczenia z art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Przy tak zakreślonych granicach skargi oraz sformułowanych zarzutach, niejako "w punkcie wyjścia" dla rozstrzygnięcia tych kwestii należy wskazać, że ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897 ze zm.) wprowadziła istotne zmiany w dotychczasowym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi, polegające przede wszystkim na obligatoryjnym przejęciu przez gminy obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych. Ponadto ustawa zakłada ustanowienie jednolitych zasad finansowania, odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie całego kraju. Działania te miały na celu realizację zadań nałożonych przez Unię Europejską (por. uzasadnienie projektu ustawy: nr druku 3670, sejm VI kadencji).
Jedynie porządkowa Sąd przypomina, że ustawa ta w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., wywoływała wątpliwości w zakresie zgodności niektórych jej uregulowań z normami Konstytucji. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013r., sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. w punkcie 3 i 4 sentencji, że: art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są zgodne z art. 2 Konstytucji; art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy są zgodne z art. 2 Konstytucji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (pkt 1) oraz zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie (pkt 3).
Odpowiednikiem wymienionych powinności właścicieli nieruchomości jest ciążący na gminie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Ponadto, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (art. 6c ust. 2 u.c.p.g.).
Właściciele nieruchomości są w związku z tym obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi już art. 6h u.c.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 ww. ustawy – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.).
W przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g., opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstającymi na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności ustalonej w uchwale rady gminy (art. 6j ust. 3 u.c.p.g.).
Jednocześnie, co należy podkreślić, bo jest to jeden z elementów sporu w niniejszej sprawie, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).
Zgodnie natomiast z art. 6o ww. ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Wskazać również trzeba, iż opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Zgodnie z art. 6q u.p.c.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Ponadto zacytowana wyżej treść art. 6o u.p.c.g., wskazuje, że decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratywny. Z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. wynika, że deklarację o wysokości opłaty należy składać w odniesieniu do danej nieruchomości. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (art. 6o ust. 2 u.c.p.g.). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (art. 6o ust. 3 u.c.p.g.).
Ustawodawca wprowadzając nowelizację przywołanych powyżej przepisów u.c.p.g. (art. 6i, art. 6o oraz art. 6m ) nie zawarł przepisów przejściowych. W wyroku z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że "ustawodawca nie regulując wyraźnie kwestii intertemporalnej otwiera drogę do tego, aby w danej sytuacji stosować zasadę tempus regit actum. Tak więc i wobec braku wyraźnej regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa i tak będzie rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowana zasady nowej, od momentu wejścia w życie, do stosunków nowopowstających i tych które trwając w momencie wejścia w życie ustawy - nawiązały się wcześniej".
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że w świetle art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. zatem wynika, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także na podstawie stosunku obligacyjnego lub będącego posiadaczem w sposób bezumowny.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 22 czerwca 2017r., zgodnie z którym "przez inne podmioty władające nieruchomością" należy rozumieć m.in. posiadaczy nieruchomości. W myśl art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą nieruchomością (posiadacz zależny). Taka wykładnia przepisu jest zbieżna z celem ustawy, której istota sprowadza się do obłożenia opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi tych wszystkich, którzy odpady takie generują (II FSK 676/17, LEX nr 2332833).
W wyroku w sprawie SK 17/12 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w ustawie o utrzymaniu czystości prawodawca przyjął szerszą definicję właściciela niż wynika to z art. 140 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: kodeks cywilny). Zarazem jednak prawodawca odwołał się do zastanych pojęć prawa administracyjnego i cywilnego w szczególności takich jak: współwłasność (art. 195 i n. kodeksu cywilnego), prawo użytkowania (art. 252 i n. kodeksu cywilnego), użytkowanie wieczyste (art. 232 i n. kodeksu cywilnego), posiadanie samoistne, jak i zależne (art. 336 kodeksu cywilnego). TK podkreślił, że prawodawca nie rozstrzygnął wprost, na którym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g spoczywa obowiązek określony w art. 6h i art. 6m ust. 1 tejże ustawy w wypadku, gdy kilka podmiotów spełnia ustawowe kryterium "właściciela nieruchomości", jak również prawodawca nie uregulował wprost ewentualnej solidarnej odpowiedzialności posiadaczy nieruchomości, na której powstają odpady, w wypadku niewypełnienia obowiązków wynikających z przepisów ustawy. Nie znaczy to jednak, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, że na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości oraz innych stosowanych analogicznie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, z uwzględnieniem treści stosunków cywilnoprawnych łączących w każdym konkretnym wypadku podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. nie jest możliwe ustalenie osób, na których ciążą przedmiotowo istotne obowiązki ustawowe, oraz konsekwencji ich wadliwego dokonania albo niedokonania. Ustalenia tego rodzaju wykraczają jednak poza kognicję Trybunału Konstytucyjnego i należą w szczególności do jednostek, organów administracji publicznej oraz właściwych sądów.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że z akt sprawy w sposób bezsporny wynika, iż Skarżący jest władającym nieruchomością położoną w W. przy [...] na podstawie decyzji administracyjnych w przedmiocie zezwolenia na zajęcie wieżycy w pasie drogowym. Okoliczność, że władanie to wynika z decyzji administracyjnej, w świetle przywołanych wyżej wykładni pojęcia "nieruchomości" oraz "właściciela nieruchomości", nie niweczy ustaleń organów, że jest to "nieruchomość". Nietrafną jest też argumentacja Skarżącego, że "wydana decyzja zawiera błędne zastosowanie pojęć (...)" oraz, że – w szczególności – Skarżący nie może władać tą nieruchomością, gdyż "nie może władać pasem drogowym", a ponadto "podmiotami władającymi w tym przypadku mogą być alternatywnie Zarząd Dróg Miejskich (...) tudzież inna jednostek w obrębie struktur Miasta zajmująca się gospodarowaniem i planowaniem gospodarki mostowej/drogowej".
Z analizy tak akt sprawy, jak i treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika bowiem, że przedmiotem obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest "pas drogowy", jak zdaje się sugerować Skarżący, ale nieruchomość niezamieszkała, położona w W. przy ul. [...]., na której prowadzona jest działalność gospodarcza pod nazwą I. (sklep "T."). Potwierdzają to także powoływane przez Stronę decyzje zezwalające na zajęcie wieżycy [...] (ostatnia – z dnia 23.01.2017r.) z których wynika, że "Wnioskodawcy zezwala się na zajęcie parteru [...] w celu umieszczenia w niej obiektu komercyjnego (por. k. 58 akt adm. sprawy).
W ocenie Sądu, nie budzi też wątpliwości, że w ramach prowadzonej działalności w wyżej wymienionej nieruchomości, powstały odpady komunalne, co jednoznacznie potwierdziła przeprowadzona w dniu 19 maja 2017 r. kontrola, podczas której m. innymi ustalono, że na terenie ww. nieruchomości ustawiony jest pojemnik o pojemności 1100 l należący do firmy B.-, w którym znajdowały się odpady komunalne zmieszane, brak było natomiast pojemników należących do operatora wyłonionego w postępowaniu przetargowym firmy M. w [...] W. (por. protokół z kontroli – k. 2-9 akt. Adm. sprawy).
W świetle powyższych, bezspornych ustaleń, w ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że zachodziły ustawowe przesłanki do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości opłat, zgodnie z art.6o ust 1 u.p.c.g.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organy prawidłowo zakwalifikowały odpady gromadzone w ww. pojemniku jako odpady komunalne, biorąc pod uwagę ich charakter oraz skład. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. a 1 pkt 7 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach komunalnych - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości. Jak wynika z przywołanego protokołu kontroli, odpady gromadzone w pojemniku firmy "B." miały charakter odpadów komunalnych z uwagi na fakt, że są wytwarzane w związku z bytowaniem ludzi oraz prowadzonej działalności gospodarczej i jako takie podlegają odbiorowi w ramach systemu obowiązującego w [...] W.
Sąd wskazuje, że odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych to takie odpady, które powstają w związku z okresowym pobytem na tych nieruchomościach ludzi np. pracowników i klientów, najemców, którzy wytwarzają odpady komunalne. Natomiast do odpadów powstałych w wyniku działalności gospodarczej zakwalifikować należy np. kartony i opakowania z towarów, którymi przedsiębiorca handluje, opakowania z materiałów, których używa w procesie produkcji oraz odpady produkcyjne - odpady tego rodzaju można przekazać przedsiębiorcy, który posiada stosowne zezwolenia na ich odbiór. Niedopuszczalne jest przy tym takie klasyfikowanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych, pozwalające na przypisanie ich do innego kodu (rodzaju) odpadów zgodnie z klasyfikacją odpadów określoną w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923), a następnie przekazywanie, poza gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi podmiotom.
Reasumując, zmieszanie odpadów, które powinny być zbierane selektywnie z odpadami zmieszanymi komunalnymi powoduje, że wszystkie odpady znajdujące się w pojemniku były podobne składem i charakterem do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
Jak już zauważono wcześniej, taki stan rzeczy potwierdza też umowa zawarta pomiędzy Skarżącym a firmą "B." W, z której wynika, że z terenu przedmiotowej nieruchomości odbierane są: opakowania z papieru i tektury, opakowania z papieru i tektury nie będące odpadami komunalnymi, opakowania z tworzyw sztucznych, zmieszane odpady opakowaniowe, zmieszane odpady z budowy, remontów, demontażu oraz produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia (na terenie nieruchomości został postawiony pojemnik o pojemności 1100 l).
Dlatego też, w następstwie poczynionych ustaleń, prawidłowym było również wezwanie Skarżącego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a wobec nie złożenia takiej deklaracji, wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że – jak to już omówiono w części wstępnej rozważań, przedstawiając ramy prawne sprawy – "właściciel nieruchomości" (a więc w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy - to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością) jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust 1). Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami (art. 6m ust 1a).
Zgodnie z art. 6o ust 1 u.p.c.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty.
Jednocześnie ponieważ w świetle art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie której są położone ich nieruchomości, to jako chybiony należy uznać pogląd Skarżącego, że skoro zawarł umowę na wywóz śmieci z firmą "B." W, to nie miał obowiązku "składania deklaracji", a w następstwie powyższego, obowiązku opłaty na rzecz W. za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Jeszcze raz bowiem wymaga podkreślenie, że w myśl art. 6c ust. 1 komentowanej ustawy, to na gminie ciąży obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i niedopuszczalnym jest przekazywanie, poza gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi podmiotom, które nie zostały wyłonione przez miasto stołeczne do odbioru odpadów komunalnych z terenu gminy. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy. W konsekwencji, każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Podmiot objęty tą daniną wstępuje w stosunki prawne "z góry" ustalone przez ustawodawcę. Dlatego nie jest możliwe modyfikowanie treści ustawy w drodze umów, czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z powyższych względów nie może odnieść zamierzonych skutków podnoszona przez Skarżącego okoliczność uniewinnienia go przez Sąd karny od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach, co ma potwierdzać forsowane w skardze stanowisko, że "jego zachowanie było prawidłowe i zgodne z treścią wydanej decyzji i warunków", gdyż z punktu widzenia rozstrzyganej sprawy przedmiotowy wyrok jest irrelewantny prawnie.
Sąd zauważa, że przedmiotem decyzji jest określenie na rzecz W. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], a nie "pozbywania się w sposób nieregulaminowy odpadów", tj. poprzez brak odpowiedniej ilości pojemników na śmieci oraz braku segregacji na poszczególne frakcje.
W ocenie Sądu, nie budzi także wątpliwości przyjęta przez Organy metoda ustalania opłaty za gospodarowanie oraz stawki tej opłaty, która wynika z uchwały Rady W. z dnia 7 marca 2013 r., nr LI/1497/2013 z dnia 7 marca 2013r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności oraz zastąpiona uchwałą nr V/85/2015 z dnia 12 lutego 2015r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, ponieważ zarzuty skargi okazały się niezasadne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło