III SA/Wa 566/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca V. D. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazała, że zamieszkuje wraz z mężem i trzema synami. Do majątku zaliczyła dom o pow. 91 m2 i działkę o pow. 645 m2. Źródłem utrzymania Skarżącej jest umowa o pracę, z której uzyskuje 1.700 zł, zaś męża emerytura w kwocie 3.300 zł. Wśród okoliczności uzasadniających wniosek Skarżąca wymieniła kredyt hipoteczny (3.500 zł), opłaty związane z utrzymaniem domu (850 zł), koszty nauki dzieci (300 zł), koszty leczenia rodziny (200 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 31 marca 2013 r., w którym wyjaśniła, że synowie nie pracują. Jeden kończy szkołę zawodową, drugi gimnazjum. Do wydatków zaliczyła bilet miesięczny (98 zł), obiady (80 zł), wycieczki, wyjazdy do kina itp. (100 zł), książki, przybory, ubrania, opłaty za gaz (350 zł miesięcznie, w okresie zimowym 550 zł), wodę (100 zł miesięcznie), energię elektryczną (280 zł miesięcznie), wywóz śmieci (200 zł na kwartał), telefony (250 zł miesięcznie), kredyt hipoteczny (3.500 zł), kredyt [...] (2.500 zł), [...] (130 zł tygodniowo). Skarżąca uzyskuje 1.700 zł dochodu i dodatkowo 970 zł z nowej pracy, zaś mąż obok emerytury otrzymuje także wynagrodzenie w kwocie 1.700 zł. Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, decyzję o waloryzacji emerytury wraz z dowodem potwierdzającym jej wysokość, harmonogram spłat kredytu hipotecznego oraz pożyczki, umowy pożyczki, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 19 marca 2013 r. Niewyjaśniona przede wszystkim pozostaje kwestia osiągania dochodów przez najstarszego syna L.. Skarżąca wezwana do wyjaśnienia czy starsi synowie pracują udzieliła odpowiedzi przeczącej i dodała, że "D. kończy zasadniczą szkołę zawodową (jest w 3 klasie), P. kończy gimnazjum (3 klasa).". W wyjaśnieniach tych zabrakło natomiast informacji na temat źródeł utrzymania syna L., którego w formularzu PPF Skarżąca wymieniła wśród domowników. Wzywając do ich udzielenia referendarz sądowy dążył do ustalenia wysokości dochodów i obciążeń ponoszonych przez osoby prowadzące ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (II FZ 553/11) w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Należy bowiem mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Co ciekawe na rachunku bankowym w [...] odnotowano wpływ kwoty 150 zł, gdzie tytuł przelewu oznaczono jako "wynagrodzenie". Nadawcą tego przelewu był L.D. . Jak należy zatem przypuszczać posiada on rachunek bankowy, którego historii Skarżąca jednak nie przedstawiła. Skarżąca nie przesłała także dokumentów obrazujących ponoszone wydatki. Ograniczyła się do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego, z którego dokonano płatności za energię elektryczną (11.03.2013 r. na kwotę 1.715,09 zł), telewizję satelitarną (przykładowo 10.03.2013 r. na kwotę 99 zł), telefony (18.01.2013 r. na łączną kwotę 237,65 zł). Brak tych dokumentów nie pozwala zweryfikować zadeklarowanej przez Skarżącą wysokości wydatków m. in. na gaz, wodę czy wywóz śmieci. Skarżąca nie przedstawiła także historii rachunków, jakie posiada w bankach, w których spłaca kredyt ([...]) i pożyczkę ([...]). Nie sposób też nie zauważyć, że ze wspomnianego rachunku bankowego w [...] Skarżąca dokonuje spłaty rat kredytu, a jej tytuł określa jako "K. K.". Nie jest jasne jakie są okoliczności tej spłaty. Nadto referendarz sądowy poddaje w wątpliwość zupełność nadesłanych wyciągów bankowych. Otóż w styczniu 2013 r. z rachunku bankowego w [...] dokonano przelewu na rachunek bankowy, którego odbiorcą była Skarżąca, a którego historii nie przedstawiono ([...]). To wszystko sprawia, że informacje przedstawione przez Skarżącą są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia, gdyż nie przedstawiają całościowego obrazu jej sytuacji finansowej. Jest to szczególnie istotne wobec faktu ponoszenia wysokich – w stosunku do dochodów – wydatków. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że mąż Skarżącej pobiera emeryturę w kwocie 2.826,47 zł, a nadto uzyskuje dodatkowy dochód w wysokości 1.676,88 zł. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w F. sp. z o.o. w kwocie 1.758,67 zł oraz 970 zł z "nowej pracy". Łączny ich dochód wynosi zatem 7.232,02 zł. Same zaś raty kredytów wynoszą 5.855,55 zł. Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.