III SA/Wa 571/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca M.J. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Powołała się na takie okoliczności jak: wymagane leczenie szpitalne, brak dostępu do publicznej służby zdrowia, [...] , brak pracy, brak pomocy rodziny, samotne wychowywanie córek, brak alimentów na dzieci, śmierć poprzedniego partnera, niemożność spłaty długu. Poza mieszkaniem Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie może przesłać zeznania podatkowego za 2013 r., gdyż urząd skarbowy w tak krótkim czasie nie wystawia pism. Dodała, że dochodów nie było. Skarżąca nie posiada źródeł dochodów. Nie korzysta z pomocy społecznej. Jako niezarejestrowana nie może się leczyć, gdyż nie ma ubezpieczenia. Rachunki bankowe są zerowe. Mieszkanie jest zadłużone. Pełnomocnik nie pobierał opłat. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak się wskazuje w orzecznictwie celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu stronom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia tych kosztów (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 marca 2014 r., II FZ 291/14). Jak bowiem o tym stanowi art. 252 § 1 p.p.s.a. strona jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Od strony wymagana jest zatem należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, do złożenia których wezwano ją pismem z 14 marca 2014 r. W odpowiedzi na to wezwanie przesłała jedynie pismo nieprzyczyniające się w istocie do wzbogacenia wiedzy referendarza sądowego na temat jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Samo stwierdzenie Skarżącej, że "nie ma nic", niepoparte żadnymi dowodami, nie jest przesłanką uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła bowiem jakichkolwiek danych (o udokumentowaniu nie wspominając) dotyczących wysokości ponoszonych kosztów utrzymania (takich chociażby jak zakup żywności czy ubrań dla siebie i córek, koszty ich edukacji) czy potwierdzających stan zadłużenia z tytułu opłat czynszowych. Skarżąca nie przesłała wyciągów bankowych, poprzestając jedynie na wskazaniu, że rachunki bankowe są zerowe. W żaden sposób nie zostały także uwiarygodnione twierdzenia Skarżącej o jej złym stanie zdrowia. W świetle powyższego niejasne pozostaje to z jakich źródeł Skarżąca czerpie środki na pokrycie bieżących wydatków, skoro – jak oświadczyła – nie posiada dochodów, nie korzysta z pomocy społecznej i nie otrzymuje pomocy od rodziny, ani też alimentów na dzieci. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy uznał, że pełen obraz możliwości finansowych i majątkowych Skarżącej nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji Skarżąca nie może oczekiwać, iż prawo pomocy zostanie jej udzielone. Przy orzekaniu o jego przyznaniu referendarz sądowy nie może bowiem bazować na samych tylko oświadczeniach Skarżącej zawartych w formularzu PPF. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.