III SA/Wa 573/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ustalił K. O. (dalej zwana: Skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. w wysokości 89.121,00 zł. Wobec tego, że w postępowaniu przed organem podatkowym Skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika, to przedmiotowa decyzja została doręczona temu pełnomocnikowi. Doręczenie nastąpiło 27 września 2013 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyżej wskazanej decyzji za pośrednictwem poczty w dniu 12 października 2013 r. Wraz z odwołaniem do organu wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. A. C. - pełnomocnik Skarżącej, jako powód uchybienia terminowi wskazała wystąpienie u niej nagłych dolegliwości sercowych i zasłabnięcie, co uniemożliwiło jej wysłanie odwołania w terminie. Wyjaśniła, iż w dniu 11 października 2013 r., tj. w dniu upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania przebywała w domu sama i wskutek nagłej niedyspozycji, nie miała możliwości złożenia odwołania w terminie. Następnego dnia udała się na wizytę do lekarza, który stwierdził [...] i zalecił przyjmowanie leków. W związku faktem, że uchybienie terminowi jest nieznaczne i spowodowane okolicznościami niezawinionymi, zdaniem pełnomocnika, wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia DIS wskazał, że w jego ocenie wniosek o przywrócenie terminu nie spełniła wymogu uprawdopodobnienia, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez winy strony. Niedyspozycja pełnomocnika Skarżącej wnioskującego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale wówczas, gdy jest to nagła niedyspozycja całkowicie uniemożliwiająca dokonanie określonej czynności oraz wyręczenie się inną osobą do nadania przesyłki pocztowej zawierającej odwołanie. Organ stwierdził, że treść wniosku o przywrócenie terminu i załączone do niego dokumentów, tj. wynik badania [...] z dnia 9 października 2013 r. (wykonanego dwa dni przed upływem ustawowego terminu do wniesienia odwołania), badania [...] z dnia 12 września 2013 r. oraz kserokopia recepty z 12 października 2013 r. uprawdopodobniają wprawdzie fakt, iż K. O. cierpi na [...] i jest pod stałą opieką [...]. Okoliczności te zdaniem organu nie dowodzą że ww. dolegliwości były nagłe i uniemożliwiły terminowe złożenie odwołania. DIS stwierdził ponadto, że podnoszony przez pełnomocnika fakt, iż w dniu, w którym upływał ustawowy termin do wniesienia odwołania przebywał w domu sam, nie wykluczał możliwości przeprowadzenia rozmowy telefonicznej (wysłania maila) w celu zlecenia dokonania czynności procesowych osobie trzeciej, w tym również Stronie niniejszego postępowania. DIS stwierdził zatem, iż pełnomocnik Skarżącej wnioskująca o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi, nie uprawdopodobniła, że niedyspozycja zdrowotna skutkująca niezdolnością do pracy uniemożliwiła terminowe wniesienia odwołania za pośrednictwem osób trzecich. Nie podała także żadnych innych okoliczności, które wskazywałyby, iż faktycznie nie mogła, z przyczyn przez nią niezawinionych, dopełnić czynności procesowych w ustawowym terminie. Wobec powyższego DIS stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek braku dochowania należytej staranności przez Stronę, za którą działał pełnomocnik. Z uwagi na powyższe okoliczności, złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełnia wymagań określonych wart. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej zwana: O.p.) Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła decyzji DIS naruszenie: - art. 162 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie polegające na nieprzywróceniu terminu do wniesienia odwołania pomimo zaistnienia przesłanek tam wymienionych; - art. 122 O.p. przez jego niezastosowanie polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy; - art. 217 § 2 O.p. przez jego niezastosowanie polegające na nieujęciu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia czy i dlaczego DIS nie dał wiary niektórym twierdzeniom pełnomocnika Skarżącej oraz z jakich powodów nie zostały przeprowadzone wszystkie dowody wnioskowane przez stronę skarżącą. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy DIS do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów Skarżąca wskazała, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego DIS błędnie stwierdził, iż to K. O. cierpi na [...] i jest pod stałą opieką [...], podczas gdy złożone do akt sprawy badania dotyczyły pełnomocnika K. O. - radcy prawnego A. C. i jej dolegliwości. Nadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarto stwierdzenie, iż te dokumenty "nie dowodzą, że ww. dolegliwości były nagłe i uniemożliwiły terminowe złożenie odwołania". Zaś pełnomocnik Skarżącej wnioskowała o przeprowadzenie także innych dowodów w tej sprawie, np. o przesłuchanie jej męża A. C., między innymi na okoliczność tego, czy i kiedy pojawiły się te dolegliwości oraz jaki miały charakter. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wyjaśnienia dlaczego tych dowodów nie przeprowadzono. Nie odniesiono się też w żaden sposób do tego, iż we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik Skarżącej podniosła, że dolegliwości te pojawiły się nagle, co przy problemach kardiologicznych w sytuacji stresowej jest okolicznością dość prawdopodobną. W skardze zakwestionowano też zasadność stwierdzenia przez DIS, że podniesiony przez pełnomocnika Skarżącej fakt, iż w dniu w którym upływał ustawowy termin do wniesienia odwołania przebywała w domu sama, nie wykluczał możliwości przeprowadzenia rozmowy telefonicznej (wysłania maila) w celu dokonania czynności procesowych osobie trzeciej w tym również Stronie niniejszego postępowania. Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zaznaczono, iż okoliczności opisane we wniosku zdarzyły się w godzinach wieczornych, miało miejsce zasłabnięcie pełnomocnika, brak świadomości, co działo się przez kilka godzin, a kiedy pełnomocnik doszedł do siebie, stwierdził, że jest kilkanaście minut po północy, co oznacza, że odwołanie, mimo, że było już gotowe i wydrukowane, nie zostało wysłane w terminie. W tym stanie rzeczy twierdzenie, że można było zwrócić się o pomoc do osób trzecich, jest niezasadne i niezgodne ani z zasadami logiki ani doświadczenia życiowego. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie. Nadmienił, że omyłkowe wskazanie, że to Skarżąca cierpi na chorobę serca nie ma znaczenia na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. W ocenie Sądu słusznie w zaskarżonym postanowieniu DIS wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego wcześniej przepisu art. 162 O.p. wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany. Termin do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego upływał 11 października 2013r. zaś pełnomocnik będąca radcą prawnym, nadała odwołanie w urzędzie pocztowym w dniu 12 października 2014r. czyli z jednodniowym uchybieniem terminowi. Wraz z odwołaniem pełnomocnik przesłała wniosek o przywrócenie terminu do złożenie odwołania. We wniosku pełnomocnik stwierdziła, że zasadne jest przywrócenie terminu, bowiem bez swojej winy nie dochował terminu na złożenie odwołania. Przyczyną uchybienia terminowi była bowiem nagła choroba i niemożność posłużenia się inną osobą. Kluczowe znaczeni w sprawie ma rozstrzygnięcie czy zawarta we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność choroby pełnomocnika Strony, tj. radcy prawnego A. C. wyczerpuje znamiona przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 O.p. (pozostałe przesłanki komentowanego przepisu zostały wypełnione i nie są przez strony kwestionowane). Przy tak zakreślonym sporze, w ocenie Sądu, przyznać należy rację organowi, który uznał że wskazane okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że 11 października 2013r. w ostatnim dniu złożenia odwołania pełnomocnik bardzo źle się poczuła, co doprowadziło do zasłabnięcia i niezłożenia odwołania w terminie. Jednak co wymaga podkreślenia, z wniosku oraz z załączonych informacji o badaniach lekarskich wynika jednoznacznie, że choroba pełnomocnika nie była nagła. Pełnomocnik wskazała, że: "od kilku dni czułam się źle z uwagi na [...]", "9 października 2013r. przechodziłam badanie [...], które potwierdziło dolegliwości", "11 października 2013 r. wieczorem (około godziny 19-stej, kiedy kończyłam pisać odwołanie i je wydrukowałam, dolegliwości nasiliły się". Każde z powyższych sformułowań wskazuje, że choroba pełnomocnika nie pojawiła się nagle. Złe samopoczucie trwało od kilku dni, a w dniu 11 października 2013r. samopoczucie to się pogorszyło. W ocenie Sądu podnoszona przez pełnomocnika Skarżącej przeszkoda w dokonaniu czynności procesowej skonfrontowana z obiektywnym miernikiem staranności prowadzi do wniosku, iż o braku winy w uchybieniu terminu nie może przesądzać sam fakt choroby, złego samopoczucia czy przyjmowania leków. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powołując się na chorobę, jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej, zainteresowany winien wykazać, że rodzaj i przebieg choroby rzeczywiście pozbawiły go możliwości podjęcia działania, w tym także poprzez inną osobę (por. dla przykładu: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13.04.2012 r., sygn. akt 1 SA/Wr 1792/11). Tymczasem przedstawione przez pełnomocnika Skarżącej dokumenty, mające potwierdzać powołane we wniosku stanowisko zaświadczają jedynie, iż pełnomocnik cierpi na chorobę serca. W ocenie Sądu okoliczność ta nie może uzasadniać twierdzenia, że pełnomocnika Skarżącej nie miała możliwości przezwyciężenia przeszkody w dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się bowiem, jak chciałby tego autor skargi jedynie do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone badaniami), ale musi również uwzględniać odpowiedź na pytanie, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie pełnomocnik będąca profesjonalistą, znając stan swojego zdrowia, bowiem znała już wynika badań [...], oraz badania [...], które było przeprowadzone już we wrześniu, miała obowiązek tak postępować, ażeby uniknąć negatywnego wpływu stanu jej zdrowia na obowiązki procesowe. Sąd uważa, że w okolicznościach występujących w niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej winna była zdawać sobie sprawę z tego, że występuje możliwość jej zachorowania co może wpływać na dochowanie przez nią terminu do złożenia odwołania. W tych okolicznościach, winna była rozważyć czy powinna przy złożeniu odwołania polegać wyłącznie na sobie, czy też na wypadek choroby powinna zabezpieczyć sobie ewentualną pomoc innych osób przy złożeniu odwołania. Zdaniem Sądu pełnomocnik Skarżącej miała wystarczające podstawy faktyczne do tego, żeby przewidzieć ewentualną niemożność złożenia odwołania, zwłaszcza przy dokonywaniu tej czynności w ostatnim dniu terminu. Miała też możliwość zapobiec uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, chociażby przez skorzystanie z pomocy innych osób. W świetle tych wniosków pozostawanie pełnomocnika Skarżącej w przekonaniu, że zdąży złożyć odwołanie w terminie należało uznać za zachowanie lekkomyślne. W rozpoznanej sprawie wystąpienie w rzeczywistości okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu nie było kwestionowane przez organ, zatem nie było podstaw do przesłuchiwania męża A. C. w celu poświadczenia tych okoliczności. Wskazanie w postanowieniu, że to Skarżąca cierpi na schorzenia wskazane we wniosku należało potraktować, jako oczywistą omyłkę, która nie mogła mieć wpływu na wynika sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób jasny i niebudzący wątpliwości wynika jaki był stan faktyczny sprawy. Sąd nie dopatrując się wskazanych w skardze naruszeń, a także innych uchybień, które należało wziąć pod rozwagę z urzędu, a które mogłyby dawać podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.