III SA/Wa 575/13
WyrokWSA w Warszawie2013-08-20
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Marek Krawczak, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki własne spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), pochodzące z kapitału zapasowego (agio emisyjne, zyski), przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego, mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia akcji otrzymanych w wyniku tego podwyższenia, w tym w celu umorzenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że środki własne spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), przekazane z kapitału zapasowego na podwyższenie kapitału zakładowego, nie mogą być utożsamiane ze środkami akcjonariusza, rozumianymi jako zrzeczenie się przez niego prawa do środków, które mogły mu być wypłacone. Brak przysporzenia po stronie akcjonariusza nie daje podstaw do kwalifikowania tych środków jako wydatków akcjonariusza na objęcie akcji. Skoro w momencie przekazania środków własnych spółki na podwyższenie kapitału zakładowego i objęcia akcji SKA nie powstał u akcjonariusza opodatkowany przychód, nie można tych środków utożsamiać z kosztem nabycia. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do zaliczenia w koszty wartości, które uprzednio nie stanowiły przychodu.Stan faktyczny
Skarżący, będący akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), zamierzał przystąpić do kolejnych SKA, w których planowane były nowe emisje akcji w zamian za wkłady pieniężne i niepieniężne, a kapitał zapasowy SKA miał być powiększany o agio emisyjne. Planowano również podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych SKA (kapitału zapasowego, zysków), a następnie odpłatne zbycie otrzymanych akcji przez skarżącego, w tym na rzecz SKA w celu umorzenia. Skarżący zapytał o sposób ustalenia kosztu uzyskania przychodu w tej sytuacji. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, wskazując, że środki te nie mogą być kosztem uzyskania przychodu, jeśli nie zostały wcześniej opodatkowane jako przychód.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
W dniu 6 sierpnia 2012r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek T.
W. (zwanego dalej "Skarżącym") o wydanie pisemnej interpretacji przepisów
prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od
osób fizycznych.
Z przedstawionego opisu zdarzeń przyszłych wynika, że Skarżący, będący
osobą fizyczną, jest akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej (zwanej dalej
"SKA"), która powstała w wyniku przekształcenia spółki komandytowej. Skarżący
zamierza przystąpić jako akcjonariusz do kolejnych SKA. Planowane są nowe emisje
akcji w SKA, które będą obejmowane w zamian za wkłady pieniężne oraz
niepieniężne. Kapitał zapasowy SKA będzie powiększany o kwoty stanowiące tzw.
agio emisyjne nowych akcji. Planowane są bowiem nowe emisje akcji, gdzie tylko
część wpłat i wkładów na objęcie akcji będzie przekazana na kapitał zakładowy, zaś
większość byłaby przelana na kapitał zapasowy.
Planowane jest także, iż walne zgromadzenie w SKA podejmie uchwałę
o podwyższeniu kapitału zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję
nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Na ten
cel zostaną przekazane środki zgromadzone w powyżej opisanym kapitale
zapasowym SKA (środki z agio emisyjnego) oraz z wypracowanych przez SKA
zysków, w tym zysków przekazywanych wcześniej uchwałą zgromadzenia
wspólników na kapitał zapasowy (tj. zysków co do których nastąpiła tzw. kapitalizacja
zysków). Akcje przydzielone w tym trybie będą przysługiwały akcjonariuszom
w stosunku do ich udziałów w dotychczasowym kapitale zakładowym. Otrzymane
tym sposobem akcje tj. akcje przydzielone w związku z podwyższeniem kapitału
zakładowego ze środków własnych SKA, zostaną następnie odpłatnie zbyte przez
Skarżącego, w tym także nastąpi ich odpłatne zbycie na rzecz SKA w celu
umorzenia tych akcji (tzw. dobrowolne umorzenie).
W związku z powyższym Skarżący zapytał, jak należy ustalić koszt uzyskania
przychodów w przypadku odpłatnego zbycia akcji w SKA, w tym odpłatnego ich
zbycia na rzecz SKA w celu umorzenia, nabytych (otrzymanych) w wyniku
powyższego podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych SKA
(z kapitału zapasowego SKA lub z zysku SKA, w tym zysków przekazywanych
wcześniej na kapitał zapasowy) poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie
wartości nominalnej dotychczasowych akcji?
W ocenie Skarżącego w przypadku odpłatnego zbycia akcji SKA, w tym
odpłatnego ich zbycia na rzecz SKA w celu umorzenia, otrzymanych (nabytych)
w wyniku opisanego wyżej podwyższenia kapitału zakładowego ze środków
własnych SKA (z kapitału zapasowego SKA lub z zysku SKA) poprzez emisję
nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji będzie
on uprawniony do rozpoznania jako kosztu uzyskania przychodów tej części środków
przekazanych wcześniej z kapitału zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy,
która przypada na zbywane przez niego akcje. Kosztem podatkowym byłaby więc
wartość nominalna nowych akcji otrzymanych w powyższy sposób lub wartość
podwyższenia nominału istniejących akcji.
Skarżący stwierdził, że w polskim prawie podatkowym pojęcie kosztów
uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych definiuje art. 22
ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2012r.f poz. 361 ze znr, zwanej dalej "u.p.d.o.f."). Z kolei art. 23 ust. 1 pkt 38
u.p.d.o.f. przewiduje, iż kosztami uzyskania przychodów osiągniętych z odpłatnego
zbycia papierów wartościowych są wydatki poniesione na objęcie lub nabycie
papierów wartościowych. W ocenie Skarżącego unormowanie to będzie miało
zastosowanie w przedmiotowej sytuacji, gdyż zgodnie z przyjętym przez Ministra
Finansów stanowiskiem (wyrażanym w interpretacjach indywidualnych) akcje SKA
należy traktować jako papiery wartościowe.
Według Skarżącego w przypadku, gdy następuje podwyższenie wartości
nominalnej posiadanych akcji albo wydanie nowych akcji w wyniku podwyższenia
kapitału zakładowego ze środków własnych SKA, nie można twierdzić, iż nie zostały
poniesione wydatki na nabycie lub objęcie akcji, gdyż akcjonariusz nie poniósł
żadnego wydatku. W ujęciu ekonomicznym podwyższenie kapitału zakładowego ze
środków wypracowanych przez SKA stanowi wydatek powiązany z posiadanymi
akcjami. Przede wszystkim środki przekazane z kapitału zapasowego na kapitał
zakładowy mogłyby zostać wypłacone akcjonariuszom np. w formie wynagrodzenia
za umarzane inne akcje. Nie można więc twierdzić, iż akcjonariusz nie poniósł
żadnego wydatku, gdyż było nim właśnie zrzeczenie się prawa do środków
mogących mu być wypłaconymi. Wartość kapitału zapasowego jest zapisana jako
pasywo SKA, gdyż wartość ta jest ostatecznie należna wspólnikowi. Takie działanie
spowodowało brak przysporzenia w majątku akcjonariusza SKA.
Zdaniem Skarżącego należy uznać, iż środki, które na mocy decyzji walnego
zgromadzenia zostały przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego stanowią
wydatki na objęcie lub nabycie nowych akcji, czy też akcji o podwyższonej wartości
nominalnej. Wydatki te zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. będą stanowiły koszt
uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia tak otrzymanych akcji, w tym
odpłatnego zbycia w celu umorzenia. Według Skarżącego środki przekazane na
podwyższenie kapitału zakładowego SKA powinny być zatem traktowane jako
wydatki na nabycie lub objęcie akcji. Wydatki te należy obliczyć dla każdego
z akcjonariuszy oddzielnie w zależności od tego jaka część środków przekazanych
z kapitału zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy przypada na zbywane
przez niego akcje. Będzie to zatem wartość nominalna nowych akcji, gdyż o sumę
wartości nominalnej nowych akcji został podwyższony kapitał zakładowy SKA.
Skarżący podkreślił, że prezentowane przez niego stanowisko jest
akceptowane przez organy podatkowe w odniesieniu do zbywania akcji lub udziałów
spółek kapitałowych. Ze względu na fakt, iż sposób ustalania kosztów dla obu tych
zdarzeń jest identyczny - opiera się na regulacji art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., to
należy stwierdzić, iż przywołane stanowisko organów podatkowych będzie się także
odnosiło do zbywania papierów wartościowych, jakimi są akcje SKA. Skarżący na
potwierdzenie powyższej argumentacji wskazał pisma naczelników urzędów
skarbowych. Według Skarżącego także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku
z dnia 20 stycznia 2005r. o sygn. akt FSK 1065/04 potwierdził, iż w przypadku
podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych spółki istnieje możliwość
zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodu w momencie ich
sprzedaży.
Zdaniem Skarżącego nie sposób ponadto twierdzić, że otrzymał on omawiane
akcje "za darmo" lub nieodpłatnie. Gdyby takie otrzymanie było nieodpłatne to
powstałaby przychód z nieodpłatnych świadczeń lub przychód w naturze, lecz
takiego stanowiska nigdy nie prezentowały organy podatkowe ani sądy
administracyjne. Spółka nadal jest dłużnikiem akcjonariuszy, z tym, że dług ten nie
jest już odzwierciedlony na kapitale zapasowym, lecz na kapitale zakładowym.
Zatem SKA niczego nieodpłatnie nie wydaje swoim akcjonariuszom. Co więcej
jakiekolwiek nieodpłatne świadczenie SKA na rzecz akcjonariuszy byłoby niezgodne
z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U.
z 2000r. Nr 94, poz. 1037 ze zm., zwanej dalej "K.s.h."). Stanowisko Skarżącego
ma, jego zdaniem, potwierdzenie również w interpretacjach indywidualnych organów
podatkowych.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] listopada 2012r. Minister Finansów
(zwany dalej także "Ministrem") uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.
Minister odwołał się do art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7 i art. 17 ust. 1 pkt 6
lit. a) u.p.d.o.f. i wskazał, że w zakresie definicji papierów wartościowych przepisy
u.p.d.o.f. odsyłają do przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie
instrumentami finansowymi (Dz. U. z 201 Or. Nr 211, poz. 1384 ze zm., zwanej dalej
"u.o.i.f"). Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 lit. a) u.o.i.f., akcje są zaliczane do papierów
wartościowych. U.o.i.f. nie różnicuje przy tym akcji na te emitowane w spółkach
akcyjnych i te emitowane w SKA, Podobnie przepisy u.p.d.o.f. posługują się w art. 17
ust. 1 pkt 6 lit. a) pojęciem "papiery wartościowe" nie ograniczając go tym samym
jedynie do akcji w spółkach mających osobowość prawną.
Minister dokonał następnie analizy zasad uczestnictwa akcjonariusza w SKA -
z punktu widzenia prawa handlowego i podatkowego. Wskazał, że zgodnie
z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012r. sygn. akt
II FPS 1/11 oraz prezentowanym w późniejszych orzeczeniach poglądem,
ugruntowała się teza, że dywidenda przyznana akcjonariuszowi, będącemu osobą
fizyczną, przez walne zgromadzenie SKA na podstawie uchwały o podziale zysku
z działalności gospodarczej tej spółki, stanowi jego przychód z działalności
gospodarczej. W przypadku akcjonariusza SKA przychód należny dla niego z racji
otrzymania dywidendy od wypracowanego przez SKA zysku powstaje w dniu
podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie spółki, albo też w przypadku ustalenia
dnia dywidendy - w tym dniu.
W ocenie Ministra analiza zasad uczestnictwa akcjonariusza w SKA prowadzi
zatem do wniosku, że bezpodstawna jest argumentacja Skarżącego, która opiera się
na założeniu, że prawo do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów jest
wynikiem rzekomego zrzeczenia się środków, mogących być mu wypłaconymi.
Oczywistym jest bowiem, że nie można się zrzec niczego, do czego nie nabyło się
jeszcze prawa. Sama utrata możliwości otrzymania przez akcjonariusza wypłaty
dywidendy także nie decyduje o prawie do rozpoznania kosztów uzyskania
przychodów. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia z klasycznym
odwołaniem się przez wnioskodawcę do instytucji "utraconych korzyści" (lucrum
cessans). Skoro jednak utracone korzyści, których podatnik się spodziewał, lecz ich
nie osiągnął, nie stanowiły dla niego przychodu podlegającego opodatkowaniu, to
mogą one stanowić dla niego kosztu uzyskania przychodów.
W konkluzji organ interpretujący, odwołując się ponadto do wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2012r.
o sygn. akt l SA/Kr 864/12, stwierdził, że do kosztów uzyskania przychodów z tytułu
odpłatnego zbycia akcji (w tym w celu ich umorzenia) Skarżący będzie mógł zaliczyć
jedynie taką wartość, którą w momencie podwyższenia kapitału zakładowego, a więc
obejmowania nowych akcji lub podwyższania wartości nominalnej akcji dotąd
posiadanych rozpoznał jako przychód i opodatkował. Tylko bowiem takie działanie
zapewni respektowanie zasady związania kosztów z przychodami. Argumentacja
Skarżącego, że środki przekazane z kapitału zapasowego i zysków na kapitał
zakładowy mu się należą gdyż środki te mogły zostać mu wypłacone, nie jest
podstawą do twierdzenia, że Skarżący poniósł koszt.
Zdaniem Ministra nie znajduje podstaw również odwoływanie się przez
Skarżącego do sytuacji akcjonariusza w spółce akcyjnej. Podwyższenie bowiem
kapitału zakładowego w spółce mającej osobowość prawną jest źródłem przychodu
z tytułu udziału w zyskach osób prawnych zgodnie z treścią art. 24 ust. 5 pkt 4
u.p.d.o.f. Skoro uprzednio akcjonariusz opodatkował dochód przeznaczony na
podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej, to w momencie późniejszego
odpłatnego zbycia akcji uznaje się jego prawo do uwzględniania takiego dochodu
przy obliczaniu kosztów uzyskania przychodów. Powyższa argumentacja potwierdza
zatem stanowisko Ministra wyrażone w interpretacji, że Skarżący będzie mógł
zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwoty przeznaczone na podwyższenie
kapitału zakładowego w SKA tylko wówczas, jeśli je uprzednio opodatkował. Nie
można bowiem akcjonariusza SKA uprzywilejowywać nie tylko w stosunku do
akcjonariusza spółki akcyjnej, ale i w stosunku do pozostałych podatników, którzy
odpłatnie zbywają (również w celu umorzenia) udziały lub akcje.
Końcowo Minister podkreślił, odnosząc się do powołanych przez Skarżącego
interpretacji, że jakkolwiek orzeczenia podatkowe kształtują pewną linię wykładni
obowiązującego prawa, to dotyczą wyłącznie konkretnych spraw, w danym stanie
prawnym. W odniesieniu do powołanych przez Skarżącego pism organów
podatkowych stwierdził, że orzeczenia te zapadły w indywidualnych sprawach
i w świetle art. 87 Konstytucji RP nie są źródłem powszechnie obowiązującego
prawa i tym samym nie mogą być wiążące dla organu wydającego interpretację.
Minister Finansów, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia
prawa, skierowane przez Skarżącego, stwierdził brak podstaw do zmiany
ww. indywidualnej interpretacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Skarżący wniósł o uchylenie powyższej interpretacji Ministra w całości oraz
o potwierdzenie prawidłowości stanowiska Skarżącego, zarzucając naruszenie:
1) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku
odpłatnego zbycia akcji SKA, które zostały otrzymane w wyniku działań opisanych
szczegółowo we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, akcjonariusz nie
będzie uprawniony do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w wysokości
wartości nominalnej akcji otrzymanych w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego
o kwoty przekazane z kapitału zapasowego lub z zysków;
2) art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., poprzez błędną interpretację, polegającą na
uznaniu, iż w przypadku odpłatnego zbycia przez Skarżącego akcji SKA nie będzie
on uprawniony do zaliczenia jako koszt uzyskania przychodu w momencie
odpłatnego zbycia akcji SKA ich wartości nominalnej, która odpowiada środkom
przekazanych wcześniej z kapitału zapasowego lub z zysków na podwyższenie
kapitału zakładowego;
3) art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., poprzez błędne przyjęcie, iż zasady wyrażone
w tym przepisie, dotyczące sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów
w przypadku zbycia papierów wartościowych nie znajdują zastosowania w niniejszej
sprawie i Skarżący nie jest uprawniony do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu
w sposób wskazany we wniosku,
4) art. 14b § 1 w związku z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.
Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej "O.p."),
poprzez rozszerzającą interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczących
kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji SKA, naruszającą
zasadę in dubio pro tributario,
5) art. 14b § 1 w związku z art. 14a § 1 O.p., poprzez wydawanie sprzecznych
interpretacji indywidualnych, co z pewnością nie stanowi działania, które ma na celu
zapewnienie jednolitości stosowania przepisów prawa podatkowego.
W ocenie Skarżącego art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. będzie miał zastosowanie
w sprawie i w sytuacji odpłatnego zbycia akcji SKA Skarżący jest uprawniony do
rozpoznania wszystkich wydatków poniesionych na nabycie lub objęcie akcji jako
koszt uzyskania przychodu. W konsekwencji na tle stanu faktycznego wskazanego
we wniosku, należy uznać za błędne stanowisko Ministra, iż brak jest podstaw do
uznania za koszt uzyskania przychodu wartości nominalnej akcji (tym samym
środków przekazanych z kapitału zapasowego lub z zysków - SKA na podwyższenie
kapitału zakładowego, w wyniku którego zostanie podwyższona wartość nominalna
istniejących akcji lub nastąpi emisja nowych akcji). Taka interpretacja wprost narusza
art. 23 ust. 1 pkt. 38 i art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. Brak bowiem możliwości
rozpoznania kosztów poniesionych na objęcie lub nabycie akcji SKA, prowadziłby do
faktycznego opodatkowania przychodu osiągniętego z tytułu odpłatnego zbycia akcji
SKA.
W ocenie Skarżącego, w ujęciu ekonomicznym, podwyższenie kapitału
zakładowego ze środków wypracowanych przez SKA stanowi koszt powiązany
bezpośrednio z posiadanymi akcjami. Przede wszystkim, środki przekazane
z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy zostałyby wypłacone akcjonariuszom
np. w formie dywidendy bądź wynagrodzenia za umarzane inne akcje. Nie można
więc stwierdzić, iż akcjonariusz nie poniósł żadnego kosztu (wydatku). Jako wydatek
ten należy traktować niewykorzystanie środków na wypłatę dywidendy czy
wynagrodzenie za umorzenie innych akcji, gdyż było nim właśnie zrzeczenie się
prawa do środków które byłyby wypłacone. Takie działanie spowodowało brak
przysporzenia w majątku akcjonariusza SKA.
Powyższa argumentacja potwierdza, zdaniem Skarżącego, iż środki, które na
mocy decyzji walnego zgromadzenia zostały przekazane na podwyższenie kapitału
zakładowego, a nie wypłacone akcjonariuszom, stanowią wydatki na objęcie lub
nabycie nowych akcji czy też akcji o podwyższonej wartości nominalnej. Wydatki te
natomiast zgodnie z wyraźnym brzmieniem przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
będą stanowiły koszt uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia tak
otrzymanych akcji, w tym odpłatnego zbycia w celu umorzenia. Tak ustalony koszt
będzie jednocześnie równy wartości nominalnej akcji.
W związku z powyższym, według Skarżącego, środki przekazane na
podwyższenie kapitału zakładowego SKA powinny być traktowane jako wydatki na
nabycie lub objęcie akcji. Wydatki te należy obliczyć dla każdego z akcjonariuszy
oddzielnie w zależności od tego jaka część środków przekazanych z kapitału
zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy przypada na zbywane przez niego
akcje. Będzie to zatem wartość nominalna nowych akcji, gdyż o sumę wartości
nominalnej nowych akcji został podwyższony kapitał zakładowy SKA. Takie
stanowisko ma potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych organów
podatkowych.
Skarżący podkreślił, iż prezentowane przez niego stanowisko jest
akceptowane przez organy podatkowe w odniesieniu do zbywania akcji lub udziałów
spółek kapitałowych. Ze względu na fakt, iż sposób ustalania kosztów dla obu tych
zdarzeń jest identyczny - opiera się na art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., to takie
stanowisko organów podatkowych będzie się także odnosiło do zbywania papierów
wartościowych, jakimi są akcje SKA. Potwierdzają to wskazane przez Skarżącego
pisma naczelników urzędów skarbowych oraz wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005r.
o sygn. akt FSK 1065/04.
Według Skarżącego Minister uznał stanowisko wyrażone we wniosku za
nieprawidłowe również ze względu na sprzeczność z zasadą związania kosztów
z przychodami. Tym samym organ interpretacyjny uznał, iż każda sytuacja opisana
we wniosku, która prowadzi do otrzymania akcji przez Skarżącego nie będzie
prowadziła do postania po jego stronie przychodu. Stanowisko takie, w ocenie
Skarżącego, stoi w sprzeczności z wcześniej wyrażanym w interpretacjach
indywidualnych, stanowiskiem organów podatkowych. Zatem organ interpretacyjny
zaprzecza własnym słowom, twierdząc z jednej strony, że w związku z brakiem
przychodu, Skarżąca nie ma prawa rozpoznania kosztów, z drugiej strony zaś
wskazując, iż taki przychód u Skarżącego się pojawi.
Końcowo Skarżący podniósł, że traci on prawo do otrzymania wskazanych
środków np. w formie dywidendy, przekazując je na podwyższenie kapitału
zakładowego SKA. Zatem, tracąc pewien majątek, już z tego względu ponosi koszt
i ma prawo do jego podatkowego rozliczenia w dacie odpłatnego zbycia akcji SKA
otrzymanych w opisany we wniosku sposób. Kwestia powstania przychodu lub nie,
w związku z otrzymaniem akcji, nie może być decydująca, gdyż ustawodawca
zawsze ma prawo niepobierania podatku od określonych zdarzeń, tak samo jak
może wprowadzać zwolnienia z opodatkowania bądź wyłączenia z przychodów. Nie
może być bowiem prawidłową wykładnia, mówiąca, iż ustawa podatkowa przewiduje
w danej sytuacji podwójne opodatkowanie tej samej wartości ekonomicznej, tj. tego
samego przychodu.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z
dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153,
poz.1269 ze zm.), stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez
kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., Poz. 270 ze zm.)
zwanej dalej "p.p.s.a", kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje
również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa
podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł w granicach sprawy nie będąc
związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdza, że skarga okazała
się bezzasadna.
Przedmiotem zaskarżonej interpretacji jest odpowiedź na przedstawione przez
skarżącą pytanie dotyczące ustalenia kosztów uzyskania przychodu w przypadku
odpłatnego zbycia SKA (w tym zbycia na rzecz spółki celem umorzenia) akcji
nabytych (otrzymanych) w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków
własnych spółki (z kapitału zapasowego lub z zysku, w tym z zysków
przekazywanych wcześniej na kapitał zapasowy) poprzez emisję nowych akcji lub
podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Zdaniem strony skarżącej utrata możliwości bezpośredniego otrzymania
środków przekazanych na kapitał zakładowy z kapitału zapasowego spółki (z agio
oraz wypracowanych zysków) winna być rozpoznana jako wydatek akcjonariusza
poniesiony na objęcie nowych akcji czy też akcji o podwyższonej wartości nominalnej
a tym samym jako koszt uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia
otrzymanych akcji, w tym zbycia w celu umorzenia.
W ocenie organu, jeżeli w momencie podwyższenia wartości kapitału
zakładowego u akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej nie nastąpiło zaliczenie
do przychodów i opodatkowania kwoty przeznaczonej na podwyższenie kapitału
zakładowego ze środków kapitału zapasowego przez emisję nowych lub
podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji, to przy ustalaniu kosztów
uzyskania przychodów z późniejszego odpłatnego zbycia tych akcji, kwoty tej nie
można uwzględniać jako kosztu podatkowego.
Sporne pomiędzy stronami jest, czy jako wydatki akcjonariusza na objęcie
akcji spółki komandytowo-akcyjnej, które pomniejszają przychód z odpłatnego ich
zbycia na rzecz spółki, (w tym w celu ich umorzenia), można uznać środki własne
spółki przekazane z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy w części
przypadającej na zbywane akcje.
Z opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego przez stronę skarżącą wynika,
że uchwałą walnego zgromadzenia ma nastąpić podwyższenie kapitału zakładowego
spółki komandytowo akcyjnej ze środków własnych spółki (zgromadzonych na
kapitale zapasowym a pochodzącym z agio emisyjnego oraz zysków przekazanych
na ten kapitał uchwałą wspólników). Akcje przydzielone w związku z podwyższeniem
kapitału w stosunku do udziałów mają zostać odpłatnie zbyte na rzecz spółki w celu
umorzenia.
W przedstawionym stanie sprawy, źródłem pokrycia kapitału zakładowego są
zatem środki spółki, które nie mogą być utożsamiane, jak chce skarżąca, ze
środkami akcjonariusza, rozumianymi jako zrzeczenie się przez niego prawa do
środków jakie mogły mu być wypłacone.
Przychodem akcjonariusza z udziału w spółce komandytowo-akcyjnej jest
dywidenda. Organ dokonując interpretacji prawidłowo odwołał się w zakresie zasad
uczestnictwa i związanych z tym uprawnień majątkowych akcjonariusza spółki
komandytowo-akcyjnej do przepisów K.s.h. Wskazał, że stosownie do art. 147 § 1
K.s.h. komplementariusz oraz akcjonariusz uczestniczą w zysku SKA proporcjonalnie
do ich wkładów wniesionych do spółki, chyba że statut stanowi inaczej.
Akcjonariusze SKA mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu
finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez
walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom (art. 347 § 1 w zw. z art. 126 § 1 pkt
2 K.s.h.). Uchwała o podziale zysku w części przypadającej na akcjonariuszy
wymaga przy tym zgody wszystkich komplementariuszy (art.146 § 2 pkt 2 K.s.h.).
Uprawnionymi do podziału zysku są akcjonariusze, którym przysługiwały akcje w
dniu powzięcia uchwały o podziale zysku, chyba że statut upoważnia walne
zgromadzenie do określenia innego dnia, według którego ustala się listę
akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy (dnia dywidendy, art. 348 § 2 w zw. z art.
126 § 1 pkt 2 K.s.h.).
Akcjonariuszowi przysługuje zatem zysk z udziału tylko przypadku, gdy
komplementariusze podejmą uchwałę o jego podziale, zatem nie nabywa prawa do
dywidendy bez podjęcia uchwały o podziale zysku. Zauważyć należy, że powstanie
obowiązku podatkowego z tytułu wypłaty dywidendy było przedmiotem rozważań
Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale składu 7 sędziów z dnia 20
maja 2013 r., sygn. akt II FPS 6/12 przyjął, że datą powstania obowiązku
podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych dla osoby fizycznej,
będącej akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej, w myśl art. 14 ust. 1i
u.p.d.o.f. jest dzień faktycznego otrzymania dywidendy. Od tego czasu przychód z
tytułu udziału w zysku (art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f.) staje się przychodem ze źródła
określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., należnym w rozumieniu art. 14 ust. 1
u.p.d.o.f., stanowiącym podstawę do wyliczenia obowiązku podatkowego w zakresie
podatku dochodowego od osób fizycznych.
Kosztami uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia akcji są wydatki
poniesione na ich objęcie (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.). Interpretacja sformułowania
"wydatków na objęcie udziałów (akcji)", zakłada istnienie związku pomiędzy
poniesieniem wydatku a nabyciem (objęciem) udziałów (akcji) i oznacza wszelkie
koszty bezpośrednio warunkujące (objęcie) nabycie tych udziałów (akcji), bez których
poniesienia nie byłoby możliwe skuteczne nabycie (objęcie) tych udziałów (akcji).
Jakkolwiek ustawodawca zawęził zakres wydatków zaliczanych do kosztów
uzyskania przychodów poprzez wskazanie konkretnego ich przeznaczenia na
nabycie (objęcie) udziałów, to nie oznacza, że wydatek może być rozumiany z
pominięciem ogólnej zasady określonej w art. 22 ust.1 u.p.d.o.f , czyli, że nie
zachodzi konieczność wykazania jego poniesienia. Powyższe oznacza, że
wydatkiem na objęcie akcji nie może być sama utrata możliwości otrzymania
dywidendy jak również domniemanie zrzeczenia się przez akcjonariusza prawa do
środków jakie mogły mu być wypłacone.
Sąd podziela argumentację organu, że skoro środki tak z agio emisyjnego jak i
z zysków zostały przekazane na kapitał zapasowy, stały się środkami spółki i nie
zostały przeznaczone dla wspólników, tym samym akcjonariusz nie nabył do nich
prawa którego mógłby się zrzec. Brak przysporzenia po stronie akcjonariusza, nie
daje podstaw do kwalifikowania środków własnych spółki komandytowo-akcyjnej
przeznaczonych na podwyższenie kapitału zakładowego jako wydatków
akcjonariusza na objęcie akcji.
Nie ma podstaw odwoływanie się przez skarżącą do sytuacji akcjonariusza w
spółce akcyjnej. Podwyższenie kapitału w spółce akcyjnej mającej osobowość
prawną jest źródłem przychodu z tytułu udziału w zyskach osób prawnych ( art. 24
ust 5 pkt 4 u.p.d.o.f.). Skoro w przypadku spółki kapitałowej na podwyższenie
kapitału zakładowego przeznaczony jest dochód po opodatkowaniu, w przypadku
odpłatnego zbycia akcji istnieje podstawa do uwzględnienia takiego opodatkowanego
dochodu przy kosztach uzyskania przychodu na nabycie akcji. Ustawodawca w
ustawie podatkowej wyraźnie wskazał sytuację, kiedy podwyższenie kapitału
zakładowego jest przychodem podlegającym opodatkowaniu, z tym, że zawęził
stosowanie art. 24 ust 5 pkt 4 wyłącznie do spółek kapitałowych.
Zasadnie organ podnosi, że skoro momencie przekazania środków własnych
spółki na podwyższenie kapitału zakładowego i objęcia akcji spółki komandytowo-
akcyjnej nie powstał u akcjonariusza opodatkowany przychód, nie można tych
środków utożsamiać z kosztem nabycia. Przyjęcie odmiennego poglądu
prowadziłoby do zaliczenia w koszty wartości, które uprzednio nie stanowiły
przychodu, (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Kr
259/13).
Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 22 ust. 1, art. 23 ust 1 pkt 38
oraz art.30b ust.2 pkt 1 u.p.d.o.f. jest bezzasadny.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 121 § 1 w zw. z
art. 14b § 1 O.p.. oraz zasad in dubio pro tributario i wydawania sprzecznych
interpretacji indywidualnych.
Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie
poprawne, w którym traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa.
Realizacja zasady zaufania wymaga od organu wydającego interpretację odniesienia
do powołanych rozstrzygnięć dotyczących tożsamych przedmiotowo spraw. W
niniejszej sprawie organ odniósł się do przywołanych interpretacji wyjaśniając
rozbieżność zmianą stanowiska przez Ministra Finansów, po uwzględnieniu
orzecznictwa sądowego dotyczącego zasad opodatkowania akcjonariusza w spółce
komandytowo-akcyjnej. Organ rozważył argumenty strony skarżącej, w tym poparte
przywołanymi interpretacjami. To, że treść interpretacji nie odpowiada oczekiwaniom
strony, nie oznacza, że naruszona została zasada pogłębiania zaufania do organów
podatkowych.
Odnosząc się do zarzutu wydawania przez organ sprzecznych interpretacji
indywidualnych Sąd podziela stanowisko organu, że wykładnia przepisów prawa
podatkowego, jakiej dokonał w interpretacji indywidualnej z dnia [...] września 2011r.
(w sprawie [...] ) była aktualna w okolicznościach, które
towarzyszyły wydaniu tej decyzji.
Z kolei zasada in dubio pro tributario nie może być rozumiana w ten sposób,
że w razie wątpliwości interpretacyjnych należy przyjąć punkt widzenia
wnioskodawcy, gdyż ma ona zastosowanie tylko wówczas, gdy wykładnia przepisu
Rawa przy zastosowaniu wszystkich jego aspektów nie daje zadowalających
rezultatów, a taka sytuacja w rozstrzyganej sprawie nie miała miejsca. Dodać można,
że - jak słusznie podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 stycznia 2001r., w
sprawie III ZO 26/00 możliwość stosowania zasady in dubio w procesie interpretacji
przepisów prawa podatkowego jest niedopuszczalna.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło