III SA/Wa 579/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia Przewodniczący WSA Hieronim Sęk, , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, tj. w zakresie częściowym - W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF M. Z. (zwany dalej "skarżącym") złożył wypełniony formularz PPF wnosząc w nim o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o "całkowite unieważnienie decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości" oraz oświadczył, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie stanowiła jego własności oraz że został "wyrejestrowany z działalności gospodarczej". Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Z oświadczenia wynika również, że żona skarżącego uzyskuje z tytułu emerytury miesięczny dochód w kwocie 918 zł, a pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym matka skarżącego z tytułu emerytury dochód w kwocie 1.827 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych dokumentów stwierdzających sytuację majątkową, skarżący przedłożył kserokopię zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), z którego wynika, że w 2007 r. osiągnął on dochód w kwocie 1.676,80 zł, a jego żona dochód w kwocie 12.292,68 zł. Skarżący przedłożył także kserokopię zawiadomienia Urzędu Miasta W. o wpłynięciu tytułu wykonawczego obejmującego należności pieniężne (podatek od nieruchomości) – w celu przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada kont i lokat bankowych, oraz nie korzysta z pomocy społecznej i nie posiada żadnych źródeł utrzymania. Oświadczył, też że z żoną posiada rozdzielność majątkową. Jest osobą bezdomną i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania (tzn. czynsz i gaz). Postanowieniem z 6 lutego 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący, z dochowaniem terminu ustawowego, w dniu 10 lutego 2009 r. wniósł "zażalenie", które Sąd uznał za sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł szereg zarzutów m.in. wskazał na nieprawidłowe ustalenia dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjaśnił, że jest osobą bezdomną i bezrobotną, nie posiada nieruchomości oraz nie użytkuje lokalu na ul. [...] . W ocenie skarżącego jakakolwiek kwota stanowi dla niego uszczerbek. Osiągnięty zaś przez niego w 2007 r. dochód w wysokości 1676 zł był wolny od podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 6 lutego 2009 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. W niniejszej sprawie, Skarżący już raz składał wniosek o przyznanie prawa pomocy, który był przedmiotem rozpoznania. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tym samym ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł zostać rozpoznany jedynie na płaszczyźnie zmiany (pogorszenia) sytuacji materialnej wnioskodawcy. Stwierdzić przy tym należy, iż sytuacja materialna Skarżącego – jak wynika z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie uległa pogorszeniu. Skarżący podaje sprzeczne dane. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 grudnia 2008 r. (druk PPF) wskazuje, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i matką. Z kolei w piśmie z dnia 27 stycznia 2009 r. przypomina, iż " (...) wcześniej oświadczyłem, że nie pozostaję z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym". Ponadto, Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku. Tymczasem z akt sprawy wynika (kserokopia odpisu wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...] sygn. akt [...]), że Skarżący ma dwukondygnacyjny dom wolnostojący na przedmieściach W. Nieruchomości tej Skarżący nie ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a niewątpliwie jest to wartościowy składnik majątku. Ponadto, z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odmówiono M. Z. i B. Z. umorzenia podatku od nieruchomości lokalu przy ul. W. w W., użytkowanego przez Skarżącego i jego żonę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ([...]). Z informacji zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika przez skarżącego we własnym zakresie wiązałoby się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach jego utrzymania. Należało bowiem mieć na uwadze i to, że Skarżący mimo iż jest osobą bezrobotną to jednak pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową oraz matką. Osoby te osiągają odpowiednio dochody w wysokości 918 zł oraz 1.827 zł. Przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). Niezależnie od powyższego, należy podnieść, że Skarżący nie wykazał, aby podejmował we własnym zakresie działania zmierzające do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i że działania te nie powiodły się z uwagi na to, iż nie był on w stanie spełnić jego żądań finansowych W ocenie Sądu wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.