III SA/Wa 616/15

Dnia 14 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia z akt kontroli podatkowej dokumentów ze względu na interes publiczny postanawia odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wyłączył z akt kontroli skarbowej, prowadzonej wobec B.B. – dalej "Skarżący", część dokumentów zawierających dane osób wybranych do przesłuchania w charakterze świadka oraz zawierających treść pytań przewidzianych do zadania świadkom. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że podstawą wyłączenia z akt sprawy powyższego dokumentu była ochrona interesu publicznego. Skarżący w dniu 14 stycznia 2015 r. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wydaniu wadliwego postanowienia ostatecznego w przedmiocie wyłączenia z akt postępowania kontrolnego prowadzonego przez organ podatkowy ze względu na ważny interes publiczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący w skardze z dnia 29 stycznia 2015 r. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. jako niezgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z kolei przepis art. 1 tej ustawy stanowi, że przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zakres tych spraw precyzuje przepis art. 3 § 2 i 3 ppsa, który wymienia akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Są to między innymi postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 179 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Z 2012 r. z późn. zm.) - dalej "Op", przepisów art. 178 (zasady jawności akt postępowania wobec stron) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny (§ 1). Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia (§ 2). Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie (§ 3). W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. na podstawie art. 179 § 1 Op o wyłączeniu w części z akt kontroli podatkowej szeregu dokumentów. Naczelny Sądu Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., I FSK 1671/11 (LEX nr 1223824) stwierdził, że nie może być wątpliwości, iż wyłączenie materiału dowodowego wymaga wydania postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Okoliczność, że art. 179 § 1 Op nie formułuje wprost obowiązku wydania postanowienia o wyłączeniu dokumentów nie oznacza, iż organ podatkowy nie został do jego wydania zobowiązany treścią art. 216 § 1 Op. Przepis ten wprost formułuje obowiązek wydawania przez organ podatkowy postanowień w toku postępowania, w tym także postanowień dotyczących załatwienia poszczególnych kwestii wynikających z toku postępowania. Przepisy art. 216 § 1 i 2 w zw. z art. 179 § 1 Op nie pozostawiają swobodnemu uznaniu organu podatkowego wydania postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy, lecz formułują obowiązek wydania przez organ w tym przedmiocie postanowienia. Nie ma przy tym znaczenia to, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie (por. wyrok NSA z 20 listopada 2009 r., II FSK 998/08; publik w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ - dalej w skrócie CBOSA). Zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie dotyczące odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów (art. 179 § 2 i 3 Op), nie służy natomiast - jak wyżej wskazano - na postanowienie dotyczące wyłączenia dokumentów z akt. Stanowisko to znajduje również oparcie w doktrynie (zob. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz - Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II, s. 664). Nadto postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 1 Op nie kończy postępowania i nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zatem zaskarżone postanowienie nie może być przedmiotem oceny sądu administracyjnego, gdyż nie spełnia wymogów określonych w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa. W sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania określone w art. 178 Op, postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r., I SA/Lu 800/07, LEX nr 598173). Należy również mieć na uwadze to, że strona, której odmówiono umożliwienia zapoznania się z wyłączonymi dokumentami (sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów) dysponuje prawem do złożenia zażalenia od postanowienia wydanego w tym zakresie w trybie art. 179 § 2 Op. Także w ramach tych środków strona ma możliwość kwestionowania zasadności wyłączenia dokumentów z akt sprawy. Z tych względów, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, skarga podlegała odrzuceniu.