III SA/Wa 617/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A.L. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że utrzymuje się z renty wynoszącej ok. [...] zł. Rentę w wysokości ok. [...] zł pobiera także pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem córki (600 zł miesięcznie). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że mieszka w lokalu należącym do siostry i ponosi w całości koszty z nim związane. Przesłał zeznania podatkowe, dokumenty potwierdzające wydatki, wyciąg bankowy, decyzje o waloryzacji renty, sentencję wyroku rozwodowego. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do Sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Oznacza to, że to wnioskodawca powinien przekonać Sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2017 r., II FZ 918/16). Z powyższego wynika zatem, że warunkiem oceny zasadności przyznania prawa pomocy jest rzetelne i wyczerpujące przedstawienie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. Przede wszystkim wątpliwości referendarza sądowego budzi zupełność przedstawionych przez Skarżącego informacji na temat źródeł utrzymania. Z analizy operacji na rachunku bankowym wynika mianowicie, że suma uznań w okresie od 15 stycznia do 19 kwietnia 2018 r. wyniosła nieco ponad 10.096 zł (na podobnym poziomie kształtowała się suma obciążeń). Oznacza to, że we wskazanym okresie trzech miesięcy średniomiesięczny wpływ środków pieniężnych na rachunek bankowy wyniósł 3.365 zł. Tymczasem w formularzu PPF Skarżący zadeklarował dochód z renty na poziomie ok. [...] zł (z powodu potrącania świadczeń alimentacyjnych kwota do wypłaty jest nawet niższa i wynosi 386,18 zł – dane z decyzji o waloryzacji renty), co stawia pod znakiem zapytania wiarygodność jego oświadczenia. Zwłaszcza, że nadesłane materiały w postaci zeznań podatkowych i wyciągu bankowego wskazują, że osiąga on również dochód z wynagrodzenia. Przykładowo w styczniu i kwietniu br. wypłacono mu 797,50 zł, zaś w całym 2017 r. otrzymał ze stosunku pracy [...] zł dochodu (dane na podstawie PIT-37). Ponadto wśród nadesłanych dokumentów zabrakło wyciągów z rachunku bankowego należącego do syna Skarżącego, z którym – jak wskazał w formularzu PPF – prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. O tym, że rachunek taki posiada świadczą przelewy na konto Skarżącego dokonywane tytułem "zasilenia konta". Co ciekawe sposób oznaczenia nadawcy (K.L. Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe K.) sugeruje, że syn prowadzi działalność gospodarczą, której rozmiarów Skarżący nie ujawnił. Przeciwnie jako jedyne źródło jego utrzymania wskazał rentę, a jego stan majątkowy określił jako "rencista". Skarżący nie przesłał także zeznań podatkowych syna. Tymczasem nie można zapominać, że wysokość osiąganych przez niego dochodów, jego sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącego. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, że istotnie koszt zainicjowanego przez Skarżącego postępowania jest obciążeniem przekraczającym jego możliwości finansowe. Aby bowiem ocenić, czy dla Skarżącego koszt sądowy w określonej wysokości (w tym przypadku wpis od skargi w kwocie 500 zł), to dużo czy mało i czy jest on w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jego kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy bowiem tych osób, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżący nie wykazał. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.