III SA/Wa 621/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, , po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2008 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – A. D. reprezentowany przez r. pr. T. M., wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania ze względu na brak środków. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie posiada nieruchomości. Skarżący od zaprzestania pełnienia funkcji w Spółce S. sp. z o.o. jest bezrobotny. Nie posiada też żadnego majątku z wyjątkiem odzieży. Skarżącemu nie przysługują żadne świadczenia rentowe. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem (ur. w 2006 r.). Żona skarżącego jest bezrobotna i nie posiada żadnego majątku. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że sytuacja finansowa rodziny jest dramatyczna. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy i przedstawił wyciąg z rachunku bankowego, zeznanie podatkowe PIT-37 z którego wynika, że skarżący w 2012 r. uzyskał dochód w kwocie 1.564,54 zł. Pismem z 11 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego zobowiązał się przesłać zeznanie podatkowe Skarżącego i jego żony do 31 marca 2014 r. Ponadto pełnomocnik skarżącego oświadczył, że ani skarżący, ani jego żona nie korzystają z pomocy społecznej i nie posiadają żadnego źródła utrzymania. Utrzymują się z pomocy rodziny i przyjaciół. Z uwagi na fakt, że dokumenty i oświadczenia skarżącego okazały się niewystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący ponownie został wezwany do przedłożenia informacji obrazujących sytuację majątkową jego i jego rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia okoliczności uzyskanej pomocy od przyjaciół i rodziny, pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że przyjaciele i rodzina Skarżącego odmówili złożenia oświadczeń, co do udzielonej pomocy. Ponadto Skarżący nie jest w stanie przedstawić wyciągów z rachunków bankowych ponieważ w [...] zlecił wykonanie przelewów i nie zawierał z tym bankiem umowy rachunku bankowego. Żona Skarżącego od 20 lipca 2013 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Postanowieniem z 14 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wszystkich wymaganych informacji nie przedłożył. Wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji skarżącego potęguje okoliczność, że skarżący nie korzysta - mimo że jak twierdzi nie posiada żadnych dochodów – z pomocy społecznej, tj. z pomocy należnej od Państwa najbiedniejszym obywatelom. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący podniósł, że na wezwanie Sądu nadesłał materiał dowodowy i podkreślił, że nadeśle zeznanie podatkowe po upływie ustawowego terminu do złożenia deklaracji. Podkreślił, że z przedstawionych dokumentów jasno wynika, iż ma zaległość w wysokości ponad 37 tysięcy złotych. Jednocześnie wyjaśnił, że zarówno rodzina jak i znajomi nie zgodzili się na złożenie oświadczeń dotyczących udzielanej skarżącemu pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Podkreślić należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/06). Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. Pojęcie utrzymania koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. rozumieć trzeba ściśle, a zatem w jego zakres wchodzą koszty wyżywienia, niezbędne opłaty, podstawowa odzież oraz ewentualnie koszty leczenia. Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego poprzez nadesłanie wszystkich wymaganych informacji. Dokumentacja nie została również uzupełniona przy sprzeciwie na postanowienie z 14 kwietnia 2014 r. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany wyliczenia miesięcznych kosztów oraz wskazania środków z których wydatki te są ponoszone. Wprawdzie Skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu rodziny i przyjaciół, którzy pomagają Skarżącemu i jego rodzinie w utrzymaniu. Jednakże Skarżący nie wyjaśnił jaką konkretnie pomoc otrzymuje, czy jest to pomoc w postaci konkretnie wypłacanej kwoty pieniężnej czy też jest to pomoc rzeczowa np. opłacanie rachunków, pomoc w postaci zakupów spożywczych. Skarżący wyjaśnił jedynie, że zamieszkuje w grzecznościowo udostępnionym lokalu mieszkalnym i nie obciążają go koszty wynikające z używania lokalu. W sprzeciwie, podobnie jak we wcześniejszych wyjaśnieniach podkreślono jedynie, że znajomi i rodzina udzielająca pomocy odmówiła złożenia stosownych oświadczeń. Niemniej jednak, skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił tej kwestii. Nie podjął nawet próby wyjaśnienia, wyliczenia czy zestawienia środków jakie otrzymuje od rodziny i przyjaciół i kosztów jakie miesięcznie ponosi. Niewiadomo zatem jakie Skarżący ponosi wydatki i w jakiej wysokości oraz w jakiej formie otrzymuje pomoc od rodziny i przyjaciół. Wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji Skarżącego potęguje okoliczność, że Skarżący nie korzysta - mimo że jak twierdzi nie posiada żadnych dochodów – z pomocy społecznej, tj. z pomocy należnej od Państwa najbiedniejszym obywatelom. Końcowo odnosząc się do oświadczenia skarżącego, iż przedstawi zeznanie podatkowe za 2013 r. po upływie ustawowego terminu do jego złożenia w urzędzie skarbowym wskazać należy, iż do dnia wydania niniejszego postanowienia zeznanie to nie zostało nadesłane. Z uwagi na powyższe wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy. Jednakże dysponując tylko informacjami znajdującymi się w aktach sprawy Sąd nie był w stanie dokonać korelacji dochodów skarżącego z wydatkami. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej skarżącego i ocena czy skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.