III SA/Wa 632/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi J. U. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [..] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego- W dniu 27 marca 2009 r. do Sądu wpłynął wniosek J. U. o przyznanie prawa pomocy. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Spłaca zadłużenie wobec byłej żony powstałe w wyniku podziału majątku. Nadmienił, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, w tym chorą na [...] córkę. Sam również choruje, cierpi na [...], [...], [...] [...], [...] i [...]. Ponosi duże wydatki w związku z chorobą córki i własnym leczeniem, a nie posiada żadnych źródeł utrzymania poza gospodarstwem rolnym, które przynosi rolne płody i pozwala na przeżycie. Ponadto Skarżący wskazał, iż nie ma wykształcenia prawniczego, nie rozumie zwrotów prawniczych, w związku czym wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do swojego majątku Wnioskodawca zaliczył dom o pow. 80 m², mieszkanie o pow. 60 m² oraz nieruchomość rolną. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.), referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia wyjaśnień odnośnie jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi Skarżący nadesłał kopie rachunków i faktur za opłaty eksploatacyjne, leki, wpłaty do KRUS, wyciąg z rachunku bankowego, a także zaświadczenie lekarskie o swoim stanie zdrowia. Ponadto wyjaśnił, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest renta strukturalna w wysokości 971,33 zł. Z kolei miesięczne wydatki kształtują się na poziomie ok. 970 zł (według szczegółowego wyliczenia Wnioskodawcy). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz sądowy zauważa, że Skarżący korzysta już ze zwolnienia od obowiązku ich uiszczenia, bowiem postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak stanowi natomiast przepis art. 239 pkt 4 p.p.s.a, strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skoro zatem na Skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Oceniając wniosek o ustanowienie pełnomocnika referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika, a zatem jego ustanowienie na jego rzecz jest zasadne. Miesięczne dochody Skarżącego z tytułu renty strukturalnej wynoszą bowiem 971,33 zł. Decydując o ustanowieniu pełnomocnika referendarz sądowy kierował się także argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r. (I FZ 240/08). Sąd ten stanął wówczas na stanowisku, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. własne). W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera ostatnio wymieniony element. Z treści pism Wnioskodawcy wynika bowiem, że zamierza on wnieść skargę kasacyjną od zapadłego wobec niego wyroku z 12 stycznia 2009 r., którym to wyrokiem Sąd oddalił jego skargę. Tymczasem w świetle art. 175 p.p.s.a. wyłącznie uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej jest profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Wobec powyższego, a nadto wobec złożonych przez Skarżącego oświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów, uzasadnione jest stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest wstanie ponieść kosztów wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.