III SA/Wa 638/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. działając jako organ egzekucyjny dokona! zawiadomieniem z dnia 25 października 2010 r. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Pani J. S. (Skarżąca). Odpis przedmiotowego zawiadomienia doręczono Zobowiązanej Skarżącej 28 października 2010 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] i od [...] do [...], stanowiących podstawę dokonanych czynności. Tytułami tymi objęto zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. Pismem z dnia 13 czerwca 2011 r. zatytułowanym "Skarga na czynności egzekucyjne" Zobowiązana wniosła o "wstrzymanie wykonania egzekucji wszczętej na podstawie Decyzji Urzędu Skarbowego wskazanym w zawiadomieniu. Uzasadniając powyższe wskazała, że zajęcie połowy wynagrodzenia za pracę jest zbyt uciążliwe oraz doprowadziło do niewypłacalności w stosunku do banków, jak i opłat z tytułu mieszkania i pozostałych mediów. Powołała się także na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim postępowanie dotyczące decyzji nakładającej egzekwowane obowiązki. Ostatecznie, pismem z 22czerwca 2011 r. Skarżąca sprecyzowała, że jej pismo z 13 czerwca 2011 r. jest pismem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 28 lipca 2011 r., wydanym na podstawie art. podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98. poz. 1071 z późn. zm., dalej k.p.a.), w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1. § 6 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229. poz. 1954 z późn. zm., dalej u.p.e.a.), Dyrektor Izby Skarbowej w Z. (DIS) odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 23§ 6 u.p.e.a organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Z powyższego przepisu wynika, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Ustawodawca nie wskazał bowiem okoliczności, których zaistnienie powoduje wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania lub czynności egzekucyjnych w trybie powołanego wyżej przepisu winny mieć charakter wyjątkowy, odbiegający od zdarzeń występujących powszechnie. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się takie, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które osoba zobowiązana nie miała wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania (np. wypadki losowe, klęska żywiołowa). Tym samym uwzględnienie żądania może nastąpić tylko wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi dowody potwierdzające prawdopodobieństwo zaistnienia tego rodzaju szczególnych okoliczności. W ocenie DIS okoliczności przedstawione przez Skarżącą nie mają charakteru przesłanek, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Wyjaśnił, że kwestionowanie decyzji nakładających egzekwowane obowiązki oraz fakt skierowania skargi do WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji. Również trudna sytuacja majątkowa nie stanowi podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, zgodnie bowiem z art. 9 § 1 u.p.e.a. wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w Kodeksie pracy, który z kolei przewiduje ograniczenia w dokonywaniu potrąceń. Skarżąca w piśmie datowanym na 8 czerwca 2011 r. które wpłynęło do organu 4 sierpnia 2011 r. wskazała, że prowadzenie egzekucji w postaci zajęcia 50% wynagrodzenia za pracę zagraża jej bytowi oraz uniemożliwia realizację także bieżących obowiązków publicznoprawnych, co stanowi przesłankę ważnego interesu zobowiązanego, uzasadniającą zwolnienie z egzekucji. Następnie pismem z 8 sierpnia 2011 r. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie DIS zarzucając opieszałość w opieszałość w wydaniu postanowienia, nie udzielenia informacji przez pracownika Urzędu Skarbowego co do kompletności złożonego wniosku, nie dotrzymanie terminów zgłoszenia zarzutów przez podatnika w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pozbawienie środków na utrzymanie konieczne i wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do 31 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko wyrażone w piśmie z 8 czerwca 2011 r., wskazała, że od 1 września 2011 r. zmieni się jej umowa o pracę, gdyż od tej daty będzie zatrudniona na 9,91/18 etatu i to spowoduje, że jej i tak niskie dochody zmniejszą się jeszcze o 45%. Wyjaśniła, że złożyła odwołanie do WSA, a przepisy ordynacji podatkowej mówią, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w przypadku wstrzymania egzekucji, tym samym wstrzymanie wykonania egzekucji przez organ nadrzędny wobec Urzędu Skarbowego spowoduje, że spełni się przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wskazała również, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zostało wystawione 26 października 2010 roku, odebrała je 28 października 2010 roku a już 2 listopada 2010 roku zostało mi potrącone 50% mojego wynagrodzenia. Tymczasem, zobowiązanemu przysługuje 7 dni na zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego a ją mnie tego prawa pozbawiono, gdyż od 28 października 2011 roku do dnia 2 listopada 2011 roku upłynęło 4 dni w tym 1 listopad był dniem świątecznym. Skarżąca podkreśliła, że 22 czerwca 2011 roku została wezwana do Urzędu Skarbowego w N. celem sprecyzowania charakteru pisma co do jego istoty. Pracownik zajmujący się moją sprawą nie poinformował mnie, że we wniosku dotyczącym wstrzymania egzekucji powinno się sprecyzować okres na jaki miała by być wstrzymana egzekucja. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Minister Finansów uchylił postanowienie DIS z [...] lipca 2011 r. w części dotyczącej odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i umarza postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe, a w pozostałej części dotyczącej odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] i od [...] do [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, że w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] były już wyegzekwowane w związku z czym postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostało zakończone. Tym samym DIS nie miał podstaw do odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego co do tytułu wykonawczego nr [...] na podstawie, którego nie toczyło się postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w tym zakresie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zakresu zastosowania art. 23 § 6 u.p.e.a. Minister Finansów wskazał, że jego celem jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania. Ustawodawca nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione, ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie ww. art. 23 § 6 u.p.e.a.muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Szczególny'' w rozumieniu potocznym oznacza bowiem ..odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny". Za szczególnie uzasadnione przypadki - zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych - uznaje się takie, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu i są one niezależne od sposobu jego postępowania (np. wypadek losowy, kieska żywiołowa). Tymczasem w niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Wskazana przez Skarżącą trudna sytuacja majątkowa spowodowana prowadzeniem postępowania egzekucyjnego (w tym argument o uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego) - aczkolwiek istotne - nie stanowią podstawy do przyjęcia, że w sprawie zachodzi przesłanka do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 u.p.e.a. Należy zaznaczyć, iż Skarżąca zobligowana jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków. Natomiast na organie podatkowym w razie stwierdzenia niewykonania zgodnie z prawem (w całości lub części) zobowiązania podatkowego spoczywa ustawowy obowiązek podjęcia działań mających na celu doprowadzenie do wykonania przez podatników ciążących na nich obowiązków. Oczywistym przy tym jest. iż prowadzone wobec Zobowiązanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. postępowanie egzekucyjne jest dla Niej uciążliwe co wynika z jego specyfiki, niemniej jest wszczynane w momencie nieuregulowania dobrowolnie obowiązku. Ponadto zastosowany środek egzekucyjny, tj. zajęcie wynagrodzenia za prac podlega realizacji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy. Fakt kwestionowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym decyzji nakładającej egzekwowane obowiązki pozostaje bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjnego. Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, nie może dotyczyć zgodności z prawem rozstrzygnięć merytorycznych, którymi zostały nałożone na Skarżącą konkretne obowiązki. Także okoliczności dotyczące przyczyn nie złożenia przez Skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie stanowią podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje stosowne środki ochrony prawnej przysługujące w toku postępowania egzekucyjnego (m.in. zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne) i to od woli Skarżącej zależy czy z tych środków skorzysta. Nie sposób natomiast obciążać Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. odpowiedzialnością za doręczenie określonych dokumentów ( odpisów tytułów wykonawczych) w mało dogodnym dla Skarżącej terminie. Tym bardziej, iż na datę doręczenia przesyłki ma wpływ wiele czynników niezależnych od nadawcy, czy doręczającego. Skarżąca nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła do tutejszego sądu skargę, w której w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w zażaleniu, jak również wskazała, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z przekroczeniem terminu wskazanego w piśmie z 4 października 2011 r., zgodnie z którym sprawa miała być załatwiona do 9 grudnia 2011 r., oraz narusza art. 13 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zażył co następuje : Skarga jest niezasadna. Sąd wskazuje na wstępie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 23 par. 6 u.p.e.a. Stosownie do treści powyższego przepisu, organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Oznacza to, że dla możliwości wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego konieczne jest ustalenie, iż zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek.. Jeżeli w toku postępowania ustalone zostanie, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie występuje, organ nie może uwzględnić żądania strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa. W razie ustalenia, że w sprawie występuje przesłanka, której istnienie warunkuje zastosowanie art. 23 par. 6 u.p.e.a., organ w ramach uznania administracyjnego podejmuje rozstrzygnięcie, w którym uwzględnia żądanie strony w całości lub w części albo żądania strony nie uwzględnia. Sądowa kontrola zgodności z prawem postanowienia wydanego w trybie art. 23 par. 6 u.p.e.a. wymaga więc zbadana w pierwszej kolejności, w jaki sposób organ dokonał wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", którego zaistnienie umożliwia zastosowanie przewidzianej w analizowanym przepisie instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej.. Dokona przez organ wykładnia powyższego pojęcia warunkuje zakres postępowania dowodowego. DIS wskazał, że pod pojęciem uzasadnionych przypadków uznać należy takie, które spowodowane zostały działaniem czynników na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania np. wypadki losowe, klęski żywiołowe. Minister Finansów, jak wynika z treści jego postanowienia, podzielił wykładnię pojęcia szczególnie uzasadnionych przypadków dokonaną przez DIS, podkreślając jednocześnie, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych muszą mieć charakter wyjątkowy, w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. Przedstawioną przez organy wykładnię pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela. Wobec powyższego rozważyć należało, czy przedstawione przez Skarżącą okoliczności mogły zostać uznane za "szczególnie uzasadnione przypadki" w rozumieniu art. 23 par. 6 u.p.e.a., a w konsekwencji, czy organ prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Jak wynika z pism składanych w toku postępowania przez Skarżącą, upatruje ona szczególnie uzasadnionego przypadku w fakcie złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję DIS utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., jak również w braku możliwości zaspokojenia wierzytelności w stosunku do banków, opłat z tytułu mieszkania i pozostałych mediów oraz niemożności zaspokojenia potrzeb w zakresie bieżącego utrzymania. W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, badanie, czy zaistniał uzasadniony przypadek, nie może doprowadzić do podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego przekonanie Skarżącej, że wydana w stosunku do niej decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., i utrzymująca ja w mocy decyzja DIS jest nieprawidłowa, nie może skutkować stwierdzeniem, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Fakt, że Skarżąca skorzystała z przysługujących jej uprawnień i wystąpiła do sądu administracyjnego ze skargą na decyzję DIS również nie może być uznany za zdarzenie o charakterze wyjątkowym, uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Trudna sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej do wykonania decyzji administracyjnej również sama w sobie przesądza, że zaistniały okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Jak wskazał w niniejszej sprawie zarówno DIS jak i Minister Finansów, a sąd ich stanowisko w pełni podzielił, szczególnie uzasadniony przypadek winien być rozumiany jako zdarzenie wyjątkowe, odbiegające od występujących powszechnie. W tym miejscu przywołać należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2011 r. II OSK 86/10, w którym wskazano, że instytucji wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania nie można traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych. Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że wobec prawidłowego ustalenia przez organy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., organy zobligowane były do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W ocenie sądu w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a. Skarżąca konsekwentnie wnosiła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a., nie występowała natomiast o zwolnienie określonych składników majątkowych spod egzekucji. Zarzut pozbawienia Skarżącej możliwości złożenia zarzutów również uznać należy za nieuzasadniony. Okoliczność, że przed upływem terminu na złożenie zarzutów dokonane zostało zajęcie wierzytelności nie pozbawia zobowiązanego możliwości złożenia zarzutów. Końcowo sąd wskazuje, że wydanie zaskarżonego postanowienia 4 dni po upływie terminu wskazanego w piśmie z 4 października 2010 r. nie można uznać za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko stwierdzenie uchybień o takim charakterze obliguje sąd administracyjny do wyeliminowania danego aktu administracyjnego z obrotu. Z uwagi na powyższe uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.