III SA/Wa 641/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. [...] Sp. z o.o. w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O [...] Sp. z o.o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości postanawia: - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 7 maja 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku O[...]Sp. z o.o. w M. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") załączyła odpis pełny z rejestru przedsiębiorców, informację o posiadanych rachunkach bankowych, wyciągi bankowe z 2 listopada 2007 r., 5 listopada 2007 r., 28 listopada 2007 r., 6 lutego 2008 r. oraz potwierdzenie salda na rachunku bankowym - stan na 31 grudnia 2007 r., informację o wierzytelnościach i zobowiązaniach spółki, wykaz środków trwałych posiadanych w okresie ostatnich dwóch lat, informację o posiadanych przez spółkę udziałach w innych podmiotach, informację o posiadanych lub zbytych w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 5.000 złotych, bilans i rachunek zysków i strat za 2006 r., zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2006-2007, deklaracje podatkowe VAT-7 za listopad i grudzień 2007 r. oraz styczeń i luty 2008 r. oraz tytuł wykonawczy z 19 grudnia 2007 r. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów. Bilans za ostatni rok wykazuje stratę w wysokości 300.000 złotych, na rachunku bankowym spółka posiada 70 złotych. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 5.500.000 złotych, w tym aport w postaci nieruchomości w kwocie 5.495.800 złotych. W skardze podniosła również, że jedynym składnikiem jej majątku jest nieruchomość położona w M. oraz przestarzałe ruchomości stanowiące wyposażenie tej nieruchomości. Spółka nie posiada zdolności kredytowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w wysokości 2.000 złotych, jak i stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, że skarżąca na podstawie art. 255 p.p.s.a. została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA w Warszawie z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). W niniejszej sprawie strona odpowiedziała na wezwanie do przedstawienia dokumentów źródłowych, ale nie można uznać, że nałożony na nią obowiązek wykonała w pełnym zakresie. Z przedstawionych zeznań podatkowych CIT-8 wynika, że w 2006 roku skarżąca wykazała stratę w kwocie 185.010,48 złotych osiągając przychody w wysokości 245.506,88 złotych oraz ponosząc koszty w celu uzyskania przychodów w wysokości 430.517,36 złotych. Zgodnie z zeznaniem podatkowym CIT-8 za 2007 rok spółka wykazała stratę w kwocie 353.619,47 złotych, wypracowała przychody w wysokości 197.805,05 złotych oraz poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 551.009,08 złotych. Odnosząc się do przedstawionych informacji stwierdzić należy, że w powołanym okresie spółka uzyskiwała wysokie przychody oraz ponosiła znaczne koszty, co oznacza, że posiadała środki na ich ponoszenie. Pomimo wykazania straty podatkowej przez dwa kolejne lata, właściciele spółki nie zdecydowali o zakończeniu jej działalności, co sugeruje, że spodziewają się jednak poprawy sytuacji finansowej (prowadzenie działalności gospodarczej co do zasady jest nakierowane na uzyskiwanie zysku). Wskazać należy, że skarżąca nie wykonała częściowo wezwania referendarza sądowego, ponieważ nie przedstawiła deklaracji podatkowych CIT-2 za 2008 r. Nie przedstawiła również oświadczenia składanego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, że deklaracji tych nie będzie składać. Przedstawione deklaracje VAT-7 za okres od listopada 2007 roku do lutego 2008 roku wskazują natomiast, że skarżąca realizowała w tych miesiącach zakupy, co nie jest zgodne ze złożonym oświadczeniem, że nie dysponuje środkami pieniężnymi. W tym okresie skarżąca nie wykazała żadnej sprzedaży, ale zauważyć należy, że zgodnie z informacjami na stronie internetowej (http://www.eholiday.pl/noclegi-lucien.html) ośrodek wypoczynkowy jest czynny sezonowo: od 1 maja do 31 października. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z konta bankowego prowadzonego przez Bank [...] z 2 listopada 2007 r., 5 listopada 2007 r., 28 listopada 2007 r., 6 lutego 2008 r. oraz potwierdzenie salda konta bankowego - stan na 31 grudnia 2007 r. Zauważyć więc należy, że spółka nie przedstawiła wyciągów za okres ostatnich czterech miesięcy, ale wybrane wyciągi dzienne. Na rachunku tym zaewidencjonowano wpłaty własne w kwotach odpowiadających wysokości prowizji z tytułu prowadzenia rachunku oraz przelew wewnętrzny z innego konta, co powoduje wątpliwość, co do prawdziwości złożonego oświadczenia, że posiada tylko jeden rachunek bankowy. Zgodnie z potwierdzeniem sald, na koncie w dniu 31 grudnia 2007 roku znajdowało się kwota 70 złotych. Ponadto poproszono skarżącą o przedstawienie bilansu za dwa ostatnie lata. Również w tym zakresie strona nie wykonała wezwania, ponieważ przedstawiła jedynie stronę pasywów w bilansie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, nie można uznać, że skarżąca należycie wykonała nałożony na nią na podstawie art. 255 p.p.s.a. obowiązek przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych, a opisane postępowanie nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Informacje zawarte we wniosku oraz wybiórcze dokumenty źródłowe nie wystarczają do oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. Rozstrzygając w przedmiocie prawa pomocy nie można opierać się na domniemaniach, a ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na spółce, która wnioskując o przyznanie prawa pomocy miała obowiązek wykazać fakty, na których opierała swój wniosek. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.