III SA/Wa 643/25
WyrokWSA w Warszawie2025-06-18
Skład orzekający: Katarzyna Owsiak, Tomasz Grzybowski, Radosław Teresiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie przez bank wierzytelności pożyczkowych od spółki leasingowej, które są niewymagalne i niezagrożone niespłaceniem, stanowi usługę w zakresie długów zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, czy też jest to usługa ściągania długów wyłączona ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie przez bank wierzytelności pożyczkowych, które są niewymagalne i niezagrożone niespłaceniem, stanowi usługę w zakresie długów zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. Organ błędnie zakwalifikował tę czynność jako usługę ściągania długów, naruszając tym samym art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie stanu faktycznego odmiennego od przedstawionego przez wnioskodawcę.Stan faktyczny
Spółka N. S.A. wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie zwolnienia od VAT usług nabywania wierzytelności pożyczkowych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że nabycie wierzytelności stanowi usługę ściągania długów, wyłączoną ze zwolnienia. Spółka zaskarżyła interpretację, argumentując, że nabywane wierzytelności są niewymagalne i niezagrożone, a celem transakcji jest finansowanie, a nie windykacja. Sąd rozpoznał sprawę ze skargi spółki na interpretację DKIS.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił interpretację indywidualną w zaskarżonej części i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz N. S.A. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca) sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi N. S.A z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 grudnia 2024 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.583.2024.2.ICZ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla interpretację indywidualną w zaskarżonej części, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz N. S.A z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sporną interpretacją indywidualną z 30 grudnia 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) uznał m.in. za nieprawidłowe stanowisko N. S.A. z siedzibą w W. (skarżąca, bank) w zakresie pytania dotyczącego zwolnienia od podatku do towarów i usług – na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") – usług nabywania wierzytelności pożyczkowych.
W opisie stanu faktycznego wskazano, że N(1). S.A. (dalej: N(1). oraz N(1).) i spółka należą do Grupy N. (dalej: grupa). N(1). w ramach prowadzonej działalności planuje skupić się m.in. na finansowaniu pojazdów do 3,5 t., pojazdów transportu ciężkiego, maszyn i urządzeń. W tym celu N(1). planuje zawierać umowy pożyczki udzielane swoim klientom na zakup środka trwałego lub przedmiotu objętego finansowaniem. N(1). planuje zawarcie z bankiem umowy cesji wierzytelności, w ramach której zostaną sprzedane na rzecz banku wierzytelności z tytułu zawieranych przez N(1)., jako finansującego umów pożyczki. Nabycie wierzytelności przyjmie formę cesji jawnej, w której pożyczkobiorcy zostaną zawiadomieni o przelewie praw. Pożyczkobiorcy będą dokonywać spłat na rachunek N(1)., która następnie, będzie przekazywać odpowiednią część otrzymanych wpływów do banku lub dokonywać spłat zobowiązań bezpośrednio na rachunki banku, stosownie do tego, co zostanie im wskazane w treści zawiadomień o cesji. Zgodnie z rozważanymi wariantami w zakresie rachunków, na które będą dokonywane spłaty zobowiązań z tytułu umów pożyczkowych została podjęta decyzja, zgodnie z którą pożyczkobiorcy będą dokonywać spłat zobowiązań na rachunki N(1). prowadzone w banku. N(1). będzie zobowiązany do przekazywania do banku wpłat dokonanych przez pożyczkobiorców z tytułu wierzytelności nabytych przez bank na rachunki finansującego w terminach i na zasadach określonych w umowie. Sposób rozliczania wpłat dokonywanych przez pożyczkobiorców, uwzględniający mechanizmy rozliczania wpłat wskazany w dokumentacji umów pożyczek stosowanej przez finansującego, będzie określony w umowie. Wierzytelności pożyczkowe, które będą objęte cesją będą wierzytelnościami niewymagalnymi, w stosunku do których naliczają się na bieżąco odsetki. Na dzień stanowiący tzw. datę graniczną poprzedzającą zbycie wierzytelności przez N(1). do banku, nie będą istniały przesłanki do uznania ich za zagrożone nieściągalnością. W związku z przeniesieniem wierzytelności nastąpi pełen transfer ryzyka związanego z danym portfelem wierzytelności, a umowa będzie zawierała jedynie standardowe zapisy w zakresie regresu dotyczące przypadków wyłudzenia i nie spełnienia kryteriów klasyfikujących danej wierzytelności do przeniesienia w ramach umowy. N(1). nie będzie wykazywała tych wierzytelności jako swoich aktywów w sprawozdaniach finansowych. Wykup wierzytelności z umów przez bank będzie dotyczył wyłącznie tych umów, w odniesieniu do których bank dokona pozytywnej weryfikacji spełniania przez pożyczkobiorców kryteriów oceny ryzyka i przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. W celu zabezpieczenia odpowiedzialności spółki leasingowej za stan prawny oraz zabezpieczania wszelkich mogących powstać, także warunkowych i określonych w czasie roszczeń bank będzie planować: a) zastaw rejestrowy oraz finansowy na rachunku bankowym spółki leasingowej przeznaczonym do otrzymywania płatności z tytułu umów leasingowych (jeśli spłaty miałyby być dokonywane na taki rachunek), wraz z pełnomocnictwem do tego rachunku, b) kaucję, c) cesję praw z umów ubezpieczenia pojazdów stanowiących przedmiot leasingu, d) przewłaszczenie na zabezpieczenie pojazdów, e) cesję praw z ubezpieczeń majątkowych. Bank będzie uprawniony do dalszego zbywania wierzytelności nabywanych od spółki leasingowej, w szczególności w trybie transakcji sekurytyzacji. W ramach umowy występują dwa rodzaje odkupu wierzytelności. Po pierwsze, w trybie wskazanym powyżej, spółka leasingowa jest zobowiązana nabyć zwrotnie od banku wierzytelności uznane za wadliwe za cenę stanowiącą różnicę pomiędzy zapłaconą przez bank ceną, przypadającą na dane wierzytelności, a kwotami otrzymanymi przez bank z tytułu kapitałowych opłat leasingowych/rat pożyczek. Zwrócenie się o odkup wierzytelności musi nastąpić w terminie 3 miesięcy od daty zakupu wierzytelności. Po drugie, umowa dopuszcza także odkup zwrotny dla celów sekurytyzacji tych wierzytelności, w takiej sytuacji warunki odkupu będą negocjowane odrębnie. Wynagrodzeniem z tytułu nabycia wierzytelności pożyczkowych będzie prowizja. Opłata będzie miała charakter commitment fee i będzie pobierana od N(1). w zamian za podjęcie decyzji o wykupie wierzytelności pożyczkowych. Podmiot pobierający tę opłatę, tj. bank, nie zobowiąże się do każdorazowego wykupu pakietu wierzytelności, niemniej jednak w przypadku podjęcia decyzji o wykonaniu wykupu nie będzie mógł przeznaczyć zgromadzonego kapitału na udzielenie finansowania innemu podmiotowi. Bank podkreślił, że bez podpisania umowy, kapitał przeznaczony na wykup wierzytelności mógłby zostać przeznaczony na inne cele inwestycyjne lub operacyjne w szczególności udzielenie finansowania innym podmiotom. Commitment fee stanowi część wynagrodzenia za sfinansowanie przejęcia wierzytelności. Bank wypłaci wynagrodzenie za nabycie wierzytelności za część kapitałową wierzytelności oraz za przyszłe odsetki. Wynagrodzenie za wierzytelność zawierać będzie cenę za część nominalną wierzytelności oraz za część odsetkową. Bank będzie nabywał wierzytelność po cenie wyższej niż wartość nominalna wierzytelności, co wynika z faktu, iż część wynagrodzenia związanego z podpisaniem umowy pożyczki pozostanie w N(1)., umożliwiając generowanie marży z prowadzonej działalności. Równocześnie będzie on otrzymywał przychody odsetkowe z tytułu umowy pożyczki, które na moment przejęcia wierzytelności nie będą stanowiły odsetek naliczonych. Cena za wartość kapitałową będzie wynosiła wartość kapitału przenoszonego na bank, natomiast za odsetki bank zapłaci dodatkową płatność na rzecz N(1).. Równocześnie N(1). zapłaci bankowi commitment fee za udostępnienie finansowania poprzez nabycie wierzytelności, a tym samym umożliwienie N(1). zawiązywania nowych kontraktów pożyczki z nowymi z kontrahentami.
Na tym tle bank zadał cztery pytania, w tym objęte skargą do tut. Sądu, tj. czy usługi objęte umową, świadczone przez bank na rzecz N(1). polegające na zakupie przez bank od spółki leasingowej wierzytelności pożyczkowych stanowią usługi objęte zwolnieniem z VAT, przewidzianym w art. 43 ust 1 pkt 40 ustawy o VAT? W tym zakresie, zdaniem banku, należy odpowiedzieć twierdząco, tzn. potraktować na zakup przez bank od N(1). wierzytelności pożyczkowych jako "usługę w zakresie długów", w rozumieniu ww. przepisu.
W zaskarżonej interpretacji indywidualnej organ uznał w szczególności (w spornym zakresie), że w analizowanej sprawie bank będzie "uwalniał" N(1). od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Zdaniem organu, takie transakcje spełniają kryteria czynności odzyskiwania długów wyłączonych ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odsprzedaży, jednocześnie jak bank wskazał, w związku z przeniesieniem wierzytelności nastąpi pełen transfer ryzyka związanego z danym portfelem wierzytelności, a więc to na bank przejdą ciężary i ryzyko związane z przelewaną wierzytelnością oraz bank będzie uprawniony do dalszego zbywania nabywanych od N(1). wierzytelności, zatem będą spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT. To stanowi zaś podstawę do wyłączenia z możliwości zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT do świadczonych przez bank usług nabycia wierzytelności. DKIS nie zgodził się ze stanowiskiem banku, zgodnie z którym w analizowanym przypadku nie następuje transfer ciężarów związanych z windykacją należności ze względu na fakt, że wszystkie wierzytelności są niewymagalne. W ocenie organu opis sprawy wskazuje, że mamy do czynienia z usługą polegającą na uwolnieniu N(1). z konieczności egzekwowania należności, a także od ponoszenia ryzyka związanego z ewentualnym niespłaceniem należności przez leasingobiorców. Dla organu nie mało przy tym znaczenia, że na dzień stanowiący tzw. datę graniczną poprzedzającą zbycie wierzytelności nie będą istniały przesłanki do uznania tych wierzytelności za zagrożone nieściągalnością.
W skardze do tut. Sądu bank zażądał uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części, w której stanowisko banku zostało uznane za nieprawidłowe, a także zwrotu kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, tj.:
1) art. 43 ust. 15 pkt 1 w zw. art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT poprzez uznanie, że czynności nabywania przez bank wierzytelności pożyczkowych mieszczą się w pojęciu opodatkowanych podatkiem od towarów i usług usług ściągania długów o których mowa w tym przepisie, podczas gdy zgodnie z opisem stanu faktycznego, przedmiotem cesji były wierzytelności niewymagalne, które na moment cesji nie mają opóźnienia w spłacie oraz zasadniczym celem i skutkiem ekonomicznym transakcji było sfinansowanie działalności N(1)., a nie zaś ściągnięcie długów, czy też windykacja należności,
2) art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT poprzez uznanie, że czynności nabywania przez bank wierzytelności pożyczkowych nie mieszczą się w pojęciu zwolnionych z podatku od towarów i usług, usług w zakresie długów, o których mowa w tym przepisie, podczas gdy bank poza udzieleniem finansowania poprzez wykup nieprzedawnionych i niewymagalnych wierzytelności pożyczkowych nie wykonuje na rzecz N(1). żadnych innych czynności, w tym czynności w zakresie administrowania wierzytelnościami i ściągania długu, w konsekwencji zgodnie z prawidłową wykładnią ww. przepisu czynności te powinny zostać zakwalifikowane jako zwolnione z podatku usługi w zakresie długów w rozumieniu tego przepisu,
3) art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zmianę przez organ przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że bank będzie "uwalniał" N(1). od ciężaru egzekwowania wierzytelności i "wyręczał" N(1). z czynności zmierzających do odzyskiwania długu, podczas gdy fakt ten nie był elementem stanu faktycznego, a celem transakcji nie jest "uwolnienie" N(1). przez bank od ciężaru egzekwowania wierzytelności i bank nie podejmuje czynności zmierzających do egzekwowania długu; co więcej to N(1). pobiera opłaty od klientów, które przekazuje na rzecz banku co w konsekwencji doprowadziło do wydania interpretacji w oparciu o odmienny stan faktyczny niż przedstawiony przez bank we wniosku o interpretację,
4) art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez przyjęcie wykładni profiskalnej, nieuwzględniającej orzecznictwa sądów administracyjnych przywołanych w treści wniosku o interpretację, które potwierdzają prawidłowość stanowiska skarżącego przedstawionego we wniosku o interpretacje oraz bezpodstawne oparcie stanowiska organu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 6 marca 2003 r., sygn. C-305/01, w sytuacji gdy stan faktyczny przedstawiony we wniosku o interpretację jest całkowicie odmienny od stanu faktycznego wynikającego z wyżej przytoczonego przez organ w uzasadnieniu interpretacji wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia profiskalnej wykładni i naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych oraz przyjęcie argumentacji dotyczącej innego stanu faktycznego, tj. leasingobiorców, gdy przedmiotem wniosku byli pożyczkobiorcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik strony popierał stanowisko wyrażone w skardze, zaś pełnomocnik organu popierał stanowisko wyrażone w spornej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Istota sporu na obecnym etapie ogranicza się do zagadnienia związanego z oceną, czy czynności nabywania przez bank wierzytelności pożyczkowych opisane w stanie faktycznym wniosku o interpretację mieszczą się w pojęciu usług opodatkowanych na podstawie art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT (tzn. usług ściągania długów), czy też korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT (stanowią usługi w zakresie długów). Zdaniem Sądu rację ma bank uznając, że świadczy on na rzecz N(1). zwolnioną z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT usługę w zakresie długów.
W ocenie Sądu zasadny okazał się w pierwszym rzędzie zarzut naruszenia art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT, tzn. DKIS błędnie zakwalifikował nabycie wierzytelności pożyczkowych przez bank jako usługę, która polega na uwolnieniu N(1). z konieczności egzekwowania należności i wyręczeniu N(1). z czynności zmierzających do odzyskania długu. Usprawiedliwiony okazał się w tym kontekście także w szczególności zarzut naruszenia art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie stanu faktycznego odmiennego, aniżeli przedstawiony przez wnioskodawcę.
Jak wynika z opisu stanu faktycznego, przedmiotem cesji będą wierzytelności niewymagalne, które na moment cesji nie będą miały opóźnienia w spłacie, a zatem nie było podstaw do przyjęcia założenia, że konieczne będzie przeprowadzenie windykacji wobec klientów. Na tle przedstawionego stanu faktycznego nie można zgodzić się ze stwierdzaniem organu, zgodnie z którym bank uwolni N(1). z konieczności egzekwowania należności i wyręczy N(1). z czynności zmierzających do odzyskania długu. Nabycie wierzytelności jest jedyną czynnością wiążącą bank i N(1)., a po nabyciu wierzytelności bank nie świadczy na rzecz N(1). innych czynności, poza dalszym udzielaniem finansowania poprzez nabywanie wierzytelności.
Na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie musi też podejmować czynności windykacyjnych względem klienta. Co więcej, na ten dzień nie istnieją także żadne obiektywne przesłanki, które uprawniałyby do twierdzenia, że konieczność prowadzenia działań windykacyjnych wystąpi w przyszłości. Ponadto w przypadku, gdyby w ramach pakietu doszło do przeniesienia wierzytelności pożyczkowych, które nie spełniają warunków, np. są zagrożone brakiem spłat, wówczas N(1). ma obowiązek odkupu takich wierzytelności, co zostało wprost wskazane w przedstawionym stanie faktycznym. Organ, dokonując interpretacji przepisów, nie uwzględnił zasadniczego celu umowy cesji wierzytelności w analizowanym stanie faktycznym, jakim jest przeniesienie własności wierzytelności i udzielenie finansowania, a nie ściąganie długów. Organ pomija w tym zakresie cel umawiających się stron wyraźnie przez wnioskodawcę wskazany, tj. udostępnienie spółce leasingowej finansowania celem wykonywania przez tę spółkę działalności polegającej na leasingu pojazdów.
Prawidłowa wykładnia z art. 43 ust. 15 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT prowadzi do wniosku, że nie wszystkie usługi związane z długami są wyłączone ze zwolnienia z VAT (a do takiego efektu prowadzi stanowisko organu). Ustawodawca jednoznacznie wyłączył ze zwolnienia jedynie usługi ściągania długów, w tym faktoringu. Natomiast transakcje nabycia wierzytelności, których celem nie jest dochodzenie świadczeń od dłużników, nie mieszczą się w zakresie tego wyłączenia, a z taką właśnie cesją wierzytelności mamy do czynienia w stanie faktycznym opisanym we wniosku o interpretację.
Przypomnieć należy, że cesja wierzytelności w rozumieniu art. 509 kodeksu cywilnego prowadzi na nabycia prawa majątkowego, ale jego istotą nie jest windykacja (ściągnięcie długu), lecz możliwość uzyskania dobrowolnego świadczenia pieniężnego od dłużnika nabytej wierzytelności. Dopiero w razie niespełnienia tego świadczenia, gdy stanie się ono wymagalne, nabywca wierzytelności może realizować swoje uprawnienia windykacyjne. Istotą cesji nie jest ściąganie cudzego długu. O wykonywaniu czynności związanych z egzekwowaniem należności nie świadczy przejęcie ryzyka związanego z wierzytelnością, to dopiero kreuje pewien stan potencjalny i nie oznacza, że zasadniczym celem zakupu wierzytelności jest ich odzyskiwanie (windykacja), przeciwnie, w zdarzeniu przyszłym wskazano, że wykup wierzytelności będzie dot. długów "bezpiecznych", co do których pożyczkobiorcy pozytywnie przejdą weryfikację pod kątem oceny ryzyka.
Z opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku wynika, jak wskazano, że bank nabywa wierzytelności pewne i niewymagalne, a stosowane kryteria doboru nabywanych wierzytelności z założenia wykluczają konieczność windykacji. Zatem nie ma podstaw do przyjmowania, że będą to wierzytelności trudne w chwili nabycia. Z opisu stanu faktycznego nie wynika również, aby cena zależała od jakichkolwiek późniejszych okoliczności związanych ze spłatą wierzytelności. Poza zapłatą ceny z tytułu nabywanych wierzytelności, umowy nie będą przewidywać żadnych dodatkowych świadczeń, do których bank byłby zobowiązany na rzecz zbywcy. W szczególności opis zdarzenia przyszłego nie wskazuje, aby bank świadczył na rzecz sprzedającego dodatkowe usługi windykacyjne. Nie ma też mowy o wynagrodzeniu dodatkowym za ściągnięcie wierzytelności ani o jakichkolwiek świadczeniach pieniężnych ze strony zbywcy po zapłacie ceny.
Tym samym, na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie musi podejmować czynności windykacyjnych względem klientów, których wierzytelności pieniężne będą przedmiotem cesji. Nawet gdyby w przyszłości zaistniała konieczność podjęcia takich działań, brak jest podstaw do uznania, że będą one realizowane na rzecz zbywcy. Co więcej N(1). łączy z bankiem umowa serwisowa, w której jedną z czynności wykonywanych przez N(1). na rzecz strony, jest windykacja należności. Istotnym jest, że na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie jest zobowiązana do podejmowania czynności windykacyjnych wobec dłużników, a także nie istnieją żadne obiektywne przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że konieczność ta wystąpi w przyszłości. Wierzytelności mogą być przedmiotem dalszej sprzedaży przez bank, jednak nie nabywa ich on z taką intencją, a ich posiadanie nie ma na celu prowadzenia działalności windykacyjnej. Znajduje to potwierdzenie bezpośrednio w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, skoro wskazano, że "na dzień stanowiący tzw. datę graniczną poprzedzającą zbycie wierzytelności przez N(1). do banku, nie będą istniały przesłanki do uznania ich za zagrożone nieściągalnością".
Co jeszcze warte podkreślenia, to że pożyczkobiorcy dokonują spłat zobowiązań na rachunki N(1). prowadzone w banku. N(1). jest zobowiązany do przekazywania do banku wpłat dokonanych przez pożyczkobiorców z tytułu wierzytelności nabytych przez bank na rachunki finansującego w terminach i na zasadach określonych w umowie. To N(1). jest podmiotem odpowiedzialnym za czuwanie nad terminowym uiszczaniem opłat przez klientów i przekazywaniem wpłat klientów do banku.
Zasadny okazał się w związku z powyższym też zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu przez organ, że czynności nabywania przez bank wierzytelności pożyczkowych nie mieszczą się w pojęciu zwolnionych z podatku od towarów i usług, usług w zakresie długów, o których mowa w tym przepisie.
Wskazany przepis przewiduje zwolnienie z VAT dla szeregu czynności bankowych, w tym zwłaszcza usług w zakresie długów. Nabywanie przez bank wierzytelności w ramach umowy wskazanej w opisie stanu faktycznego stanowi narzędzie do wyświadczenia przez bank na rzecz N(1). usługi finansowania. Z momentem przelewu wierzytelności na bank przejdą prawa związane z wierzytelnością. Zatem, skoro wierzytelność przechodząca na nowego wierzyciela jest skorelowana z powinnością dłużnika do spełnienia świadczenia (spłaty długu) to transakcję nabycia wierzytelności należy potraktować jako usługę w zakresie długów. Nabywanie wierzytelności w ramach opisanej umowy powinno zatem zostać zakwalifikowane jako usługa w zakresie długów, korzystająca ze zwolnienia od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.
Podkreślić w tym kontekście należy, że zasadniczym celem umowy cesji wierzytelności jest przeniesienie własności wierzytelności i uzyskanie finansowania, a nie windykacja. Wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego, a cesja wierzytelności nie jest równoznaczna z prowadzeniem działań windykacyjnych. Wbrew temu co wynika ze skarżonej interpretacji, nie sposób w przepisach prawa dopatrzeć się automatyzmu w przyjęciu, że każda cesja wierzytelności do ściąganie długu w związku z przyjęciem ryzyka niewypłacalności dłużnika. Nabycie wierzytelności ma na celu uzyskanie dobrowolnego świadczenia od dłużnika, a dopiero w przypadku niewykonania tego świadczenia przez dłużnika, nabywca wierzytelności może podjąć działania windykacyjne.
W opisanym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym), w przypadku cesji wierzytelności nie ma żadnych dodatkowych świadczeń związanych z jej windykacją, a jedynie przeniesienie własności wierzytelności na nabywcę. Tym samym uznać należy, że dochodzi do świadczenia usług wskazanych w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, usług związanych z długami.
Zgodzić się należy wobec powyższego z bankiem, że doszło do naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zmianę przez DKIS przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że bank będzie "uwalniał" N(1). od ciężaru egzekwowania wierzytelności i "wyręczał" N(1). z czynności zmierzających do odzyskiwania długu, podczas gdy fakt ten nie był elementem stanu faktycznego. Niewątpliwie z treści wniosku banku wynika, że celem transakcji nie jest "uwolnienie" N(1). przez bank od ciężaru egzekwowania wierzytelności i bank nie podejmuje czynności zmierzających do egzekwowania długu, ale to N(1). pobiera opłaty od klientów, które przekazuje na rzecz banku. Wbrew twierdzeniu organu, transakcja nabycia wierzytelności pożyczkowych przez bank nie prowadzi do przeniesienia obowiązków egzekucyjnych na bank, ani nie wiąże się z ryzykiem związanym z niewypłacalnością pożyczkobiorców. Zdaniem Sądu, DKIS dodał do opisu przedstawionego we wniosku, elementy nie przedstawione przez bank, przez co zmienił zawarty we wniosku opis stanu faktycznego, wychodząc w ten sposób poza ramy kompetencji w zakresie udzielania interpretacji podatkowej. Organ założył wiec istnienie elementów stanu faktycznego, które nie zostały zawarte we wniosku.
W konkluzji wskazać zatem należy, że organ akcentując konieczność ścisłej wykładni zwolnień (s. 23 interpretacji) paradoksalnie rozszerzająco zinterpretował wyjątek od przedmiotowego zwolnienia określony w art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT, przyjmując że "czynnością ściągania długów" w rozumieniu tego przepisu jest już samo nabycie tego długu, niezależnie od tego, czy podążają za nim działania windykacyjne, czy też nie; stanowisko organu nie daje się odczytać inaczej, skoro nieistotne dla pojęcia czynności ściągania długów uznano, czy wierzytelność jest zagrożona nieściągalnością. Przy takim podejściu jednakże, pojęcie usługi w zakresie długów, o którym mowa w ust. 1 pkt 40, jawi się jako normatywnie puste (tzn. prowadzi do uchybienia dyrektywie zakazu wykładni per non est).
Wobec tego, że zasadnicze wątki procesowe i materialne podniesione zostały przez stronę w sposób uzasadniony, dalsze jej argumenty związane z błędną interpretacją, czy pominięciem dorobku judykatury (s. 14 i n. skargi) miały znaczenie wtórne dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną zawartą w wyroku i wydając interpretację indywidualną uwzględni ramy postępowania wyznaczone opisem stanu faktycznego przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku uchylając interpretację indywidualną w zaskarżonej części.
Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę 697 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło