III SA/Wa 654/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Prezydent W. ustalił W. S. (dalej "Skarżący"), M. S. i R. S. wymiar podatku od nieruchomości na 2013 r. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - na kwotę 952,00 zł. Z treści decyzji wynika, że do opodatkowania przyjęto: 1. budynki mieszkalne o pow. 229,10 m2, 229,10 m2 i 222,10 m2 oraz 2. grunty pozostałe o pow. 1.000,00 m2. W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący powołał się na art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej "u.p.o.l."), zgodnie, z którym jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli lub budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona, albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli lub budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Skarżący wskazał, że pomimo iż zgłosił zamiar użytkowania budynków i dołączył wszystkie wymagane dokumenty, zgody na użytkowanie nie otrzymał. Tym samym, zdaniem Skarżącego, budowa nie została zakończona i nie było możliwości jej użytkowania. A zatem oczywistym jest, że nie nastąpił obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Podsumowując Skarżący wskazał, że w 2013 roku budynki na dz. [...] przy ul. [...] nie spełniały warunków do opodatkowania ich w wysokości określonej w decyzji organu I instancji, a nieruchomość powinna być opodatkowana jak w roku 2012. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego sprawy (w tym wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonych według stanu na 01 stycznia 2013 r.) wynika, iż nieruchomość położona przy ul. [...] w W., stanowiąca zabudowaną działkę ewid. [...] z obrębu [...], na 01 stycznia 2013 r. oznaczona była w ewidencji jako "tereny mieszkaniowe" i zabudowana była trzema budynkami mieszkalnymi, których budowę zakończono w 2012 r. Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości przy opodatkowaniu nowych budynków i budowli został określony w art. 6 ust. 2 u.p.o.l. i jest nim 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowla została zakończona albo w których rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Organ odwoławczy podkreślił, że inwestor, który wybudował na podstawie pozwolenia na budowę obiekt budowlany, powinien zawiadomić organ administracji architektoniczno-budowlanej o zakończeniu budowy, a ten z kolei organ podatkowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało złożone przez Skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. w piśmie z 22 sierpnia 2013 r. Zdaniem organu okolicznością decydującą o powstaniu obowiązku podatkowego jest istnienie tego budynku lub budowli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił, że decyzja została wydana na podstawie sfałszowanych dokumentów. Wbrew twierdzeniom organu wypis z rejestru gruntów wraz z mapą wydany 19 kwietnia 2012 r stwierdza, że dz. [...] to grunty orne, a na mapie nie ma żadnych budynków. To samo potwierdza "Wyrys i wypis z operatu ewidencyjnego. Wypis z rejestru gruntów" z 03 lipca 2012 r. Skoro zatem w 2012 r. budynki nie staniały, a zgłoszenie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. nastąpiło 22 sierpnia 2013 r., to ich opodatkowanie podatkiem od nieruchomości powinno się rozpocząć od 2014 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało uprzednio zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Kontrolując w tak zakreślonych granicach zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowości ustalenia Skarżącemu przez organ podatkowy wymiaru podatku od nieruchomości na 2013 r., a w szczególności spór dotyczy opodatkowania nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 u.p.o.l.). Jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem (art. 6 ust. 2 u.p.o.l.). Z powyższej regulacji wynika, że moment powstania obowiązku podatkowego zależy od dwóch alternatywnych zdarzeń: zakończenia budowy lub rozpoczęcia użytkowania budowli lub budynku przez ich ostatecznym wykończeniem. Odnosząc się zatem do określenia momentu zakończenia budowy w kontekście art. 6 ust. 2 u.p.o.l., należy wskazać, że w przepisie tym chodzi o faktyczne zakończenie budowy. Złożenie zawiadomienia o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 56 i 57 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej jako "prawo budowlane"), nie jest konieczne dla stwierdzenia zakończenia budowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.p.o.l. Przepisy prawa podatkowego uzależniają opodatkowanie budynków od określonego stanu faktycznego zakończenia budowy lub rozpoczęcia użytkowania przed ostatecznym wykończeniem budynków, a nie stanu technicznego. Wynika to wprost z art. 6 ust. 2 u.p.o.l., który w zakresie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego odwołuje się do zakończenia budowy oraz rozpoczęcia użytkowania budynku lub budowli (lub ich części) przed ich ostatecznym wykończeniem bez względu na to, czy zostały spełnione przesłanki budowy i użytkowania tych obiektów przewidziane w przepisach prawa budowlanego. Ratio legis ust. 2 art. 6 u.p.o.l. dotyczy zatem właściwości budynków i budowli, jaką jest ich powstanie – zaistnienie, czy też mówiąc językiem przepisu – "istnienie" (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1025/12). W uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt II FSK 1522/06, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że do uznania, że budowa budynku została zakończona nie jest niezbędne dopełnienie wymogów przewidzianych w prawie budowlanym. Również w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1228/12 Sąd ten stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości uzależnione jest od faktu zakończenia prac związanych ze wznoszeniem obiektu budowlanego lub od rozpoczęcia jego użytkowania przed ostatecznym zakończeniem robót, a więc powstanie obowiązku podatkowego nie jest uwarunkowane uzyskaniem prawa do użytkowania budynku po spełnieniu warunków wskazanych w art. 54 i art. 55 prawa budowlanego. Artykuł 6 ust. 2 u.p.o.l. stanowiąc o okolicznościach, od których uzależniony jest obowiązek podatkowy, używa określenia zakończenie budowy oraz rozpoczęcie użytkowania obiektu budowlanego, ale chodzi wyłącznie o stan faktyczny powodujący moment rozpoczęcia obowiązku podatkowego (ww. wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że wprawdzie zarówno w uzasadnieniu decyzji organu podatkowego pierwszej, jak i drugiej instancji, wskazano na takie rozumienie przepisu art. 6 ust. 2 u.p.o.l., jednak ograny te nie przeprowadziły postępowania w celu ustalenia momentu zakończenia budowy obiektów wzniesionych przez Skarżącego czy też rozpoczęcia użytkowania budowli lub budynku przez ich ostatecznym wykończeniem. Organ pierwszej instancji w tym zakresie wskazał, że skoro powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości uzależnione jest od faktu zakończenia prac związanych ze wznoszeniem obiektu budowlanego to datą tą jest dzień zawiadomienia o zakończeniu budowy. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, oparło się w tym zakresie na materiale dowodowym w postaci wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonych na dzień 1 stycznia 2013r. oraz wskazało, że zgłoszenie zakończenia budowy miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2013r. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie momentu zakończenia budowy budynków wzniesionych przez Skarżącego lub rozpoczęcia ich użytkowania jeśli nastąpiło to przez ich ostatecznym wykończeniem. Ta okoliczność nie została jednak przez organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w sposób jednoznaczny i bezsporny ustalona. Z akt sprawy nie wynika bowiem w jakiej dacie nastąpiło zakończenie budowy. Nie jest wystarczającym dowodem wypis z ewidencji gruntów i budynków sporządzony na dzień 1 stycznia 2013r., na który powołało się Samorządowe Kolegium Odwoławcze skoro w treści tej samej decyzji Kolegium to wskazało, że zgłoszenie zakończenia budowy miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2013r. Z zestawienia tych dat wynika, że wypis z naniesionymi budynkami powstał wcześniej niż zgłoszenie zakończenia budowy. Nie bez znaczenia pozostaje natomiast podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że w odniesieniu do pierwotnego zgłoszenia zakończenia budowy z dnia 23 sierpnia 2012r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zgłosił sprzeciw dotyczący braku przedłożenia przez inwestora wszystkich wymaganych, zgodnie z art. 57 ustawy Prawo budowlane, dokumentów, tj.: protokołów odbioru przyłączy, protokołów szczelności wewnętrznej instalacji gazowej, kopii rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami oraz uzupełniającym opisem. Nie bez znaczenia pozostają również twierdzenia samego Skarżącego, z których wynika, że budynki w 2013r. nie spełniały warunków do ich opodatkowania. Te okoliczności nie zostały jednak przez organy podatkowe, wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, poddane analizie czy jakimkolwiek wyjaśnieniom. Przypomnieć zatem należy, że rolą organu prowadzącego postępowanie w niniejszej sprawie było ustalenie okoliczności mającej główne znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości, a więc momentu, w którym została zakończona budowa przedmiotowych budynków lub rozpoczęcie użytkowania budowli lub budynku przez ich ostatecznym wykończeniem, jak stanowi art. 6 ust. 2 u.p.o.l. Zaniechanie dokonania ustaleń w tym zakresie prowadzi wprost do ewidentnego naruszenia zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa (art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako: "O.p."), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) i zasady podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy - art. 122 O.p. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy podatkowe dopuściły się naruszenia powyższych zasad prowadzenia postępowania przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości Skarżącego na 2013r. W związku z tym, w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ będzie zobowiązany do przeprowadzenia prawidłowego postępowania spełniającego wymogi z art. 120, art. 121 § 1 i 122 oraz art. 187 § 1 O.p., a na potwierdzenie swojego stanowiska organ przedstawi w uzasadnieniu decyzji ustalenia i argumenty, wskazując na konkretne środki i źródła dowodowe oraz kryteria, jakimi się kierował dokonując oceny dowodów. Ocena dowodów, jakiej organ ten dokona nie może bowiem wykraczać poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.