III SA/Wa 661/18

Sygn. akt III SA/Wa 661/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca) sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej też "NUS" albo "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też "skarżąca", "strona" albo "spółka"), na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 5 czerwca 2017 r., obejmujących podatek od towarów i usług za miesiące 03, 05, 06, 08 i 11/2012 r., w łącznej kwocie należności głównej 814.003,80 zł. Spółka otrzymała tytuły wykonawcze 9 czerwca 2017 r. W celu realizacji dochodzonych należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 20 września 2017 r., wydanym na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej "u.p.e.a.") dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał 21 września 2017 r., zaś spółka 27 września 2017 r. Pismem z 9 października 2017 r. skarżąca wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną, w której wskazała na naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przez uznanie, że obowiązek w stosunku do spółki istnieje oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Strona podniosła naruszenie art. 45 § 1 u.p.e.a. przez nie odstąpienie od czynności egzekucyjnej, pomimo że przedstawiono dowody stwierdzające wykonanie oraz nieistnienie obowiązku. Równocześnie wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. NUS postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. oddalił skargę. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, pismem z 28 listopada 2017 r. skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o umorzenie postępowania, a w konsekwencji uchylenie czynności egzekucyjnych. Wskazała, że wydając zaskarżone postanowienie NUS dokonał naruszenia: – art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez uznanie, że obowiązek spółki istnieje, – art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a., – art. 45 § 1 u.p.e.a. przez nie odstąpienie od czynności egzekucyjnych, przez wzgląd na fakt, że był do tego zobowiązany, bowiem spółka przedstawiła dowody stwierdzające wykonanie oraz nieistnienie obowiązku, – art. 59 § 1 pkt 1 i 2 oraz 7 u.p.e.a. przez niezastosowanie tych przepisów, skutkujących z mocy prawa umorzeniem postępowania egzekucyjnego, – art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, zatem do wydania zaskarżonego postanowienia, – art. 62 § 1 w zw. z art. 72 § 1b ustawy Ordynacja podatkowa, przez ich nieuwzględnienie w sprawie. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej też "DIAS" albo "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez spółkę obowiązku o charakterze pieniężnym, dokonał zawiadomieniem z 20 września 2017 r. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Oceniono, iż organ egzekucyjny zastosował przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środek egzekucyjny, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Dalej DIAS wskazał, że w związku z wniesioną skargą ocenie pod względem zgodności z prawem podlegał sposób i forma dokonania czynności egzekucyjnej. Wskazano, że NUS sporządził zawiadomienie, które skierował do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Odnotowano, że do zajęcia wierzytelności wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). DIAS uznał, że analiza treści zawiadomienia wskazywała, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Przytoczono, że zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał w dniu 21 września 2017 r., zaś spółka 27 września 2017 r. Spółka otrzymała tytuły wykonawcze 9 czerwca 2017 r. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, że dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. zawiadomieniem z 20 września 2017 r. NUS naruszył przepisy regulujące kwestię zastosowania środka egzekucyjnego, jakim była egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. DIAS wyjaśnił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do treści wniesionej skargi DIAS uznał, że zarzuty strony wykraczały poza zakres przedmiotowy środka ochrony prawnej, jakim była skarga na czynności egzekucyjne i nie mogły zostać rozpatrzone w trybie art. 54 u.p.e.a. Jednocześnie wskazano, iż spółka pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. wniosła zarzuty, w których podniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 2a w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a., a w konsekwencji o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 2. art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; 3. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się do argumentacji spółki związanej z naruszeniem art. 45 § 1 u.p.e.a.; 4. art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez nie zbadanie z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjne, pomimo, iż organ egzekucyjny był do tego zobowiązany; 5. art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez nie odstąpienie od czynności egzekucyjnych, przez wzgląd na fakt, iż organ egzekucyjny był do tego zobowiązany, bowiem spółka przedstawiła dowody stwierdzające wykonanie oraz nieistnienie obowiązku; 6. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo iż obowiązek stanowiący podstawę wydania tytułów wykonawczych, w skutek czego zostały wystawione zawiadomienia o zajęciu wierzytelności na rachunkach bankowych, został uchylony, a w konsekwencji obowiązek ten nie jest wymagalny, ponadto obowiązek ten w ogóle nie powstał; 7. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo iż w sprawie został zastosowany niedopuszczany środek egzekucyjny; 8. art. 62 § 1 oraz § 4 w zw. z art. 76a § 1 w zw. z art. 76b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, dalej "O.p."), poprzez ich nieuwzględnienie w sprawie. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a. Trafny jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Już ze wskazanego powyżej powodu nietrafione było oczekiwanie umorzenia postępowania z uwagi na treść art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por wyrok z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Powyżej poczynione uwagi mają takie znaczenie dla sprawy, że błędny i niezrozumiały jest pogląd Skarżącej zgodnie z którym w każdym toczącym się z jej udziałem postępowaniu, kompleksowo rozstrzygane będą kwestie, które powinny być rozpoznawane w ściśle określonych trybach przewidzianych przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności zarzuty niewymagalności obowiązku, jego wykonanie, czy nieistnienie, nie mogły zostać rozpatrzone przez NUS w trybie art. 54 u.p.e.a.: zwłaszcza, że jak wskazały organy, zaś Skarżąca nie zaprzeczyła temu stanowi rzeczy - Spółka skorzystała z przysługującego jej prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne jest, by w ramach skargi na czynności egzekucyjne były rozpoznawane zarzuty, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych, w tym uruchamianych na podstawie art, 33 § 1 u.p.e.a.. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie może zatem być podstawą uwzględnienia skargi fakt, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku, została uchylona i nie podlega wykonaniu trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ – jak wskazano powyżej - w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował niewadliwie środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce i dłużnikowi zajętej wierzytelności (Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej). Do zajęcia wierzytelności wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone wart. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. Dlatego, zdaniem Sądu, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z innej wierzytelności pieniężnej została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z tych powodów nie miało miejsca w sprawie naruszenie wskazanych w skardze przepisów. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł, jak w sentencji.