III SA/Wa 663/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska - Florek, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego - W dniu 20 grudnia 2010 r. R. M. (dalej - "Skarżący") wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 sierpnia 2010 r. Przedmiotową skargę kasacyjną Skarżący sporządził osobiście. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 11 lutego 2011 r. Sąd pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na niezłożenie go, mimo wezwania, na urzędowym formularzu PPF. Pismem 23 lutego 2011 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. W załączeniu przesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W jego uzasadnieniu wskazał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest osobą niezamożną, inwalidą II grupy. Jego jedynym źródłem dochodu jest renta w wysokości 818,80 zł. Otrzymywana kwota nie pozwala mu na zaoszczędzenie nawet minimalnych kwot. Do swojego majątku Skarżący zaliczył dom o pow. 50 m² oraz działkę 782 m² i 766 m². Do wniosku Skarżący załączył: odcinek renty, kopie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2010 r. oraz faktury i rachunki za opłaty eksploatacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się od zawartego w piśmie z 23 lutego 2011 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, Sąd mając na uwadze przepisy art. 86 §2 oraz 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), jak również zasady ekonomiki procesowej, postanowił od razu przejść do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawo pomocy. Prawo pomocy, jak wynika z art. 243 § 1 P.p.s.a., może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że w przedmiocie prawa pomocy, strona może ze stosownym wnioskiem wystąpić w każdym czasie, brak jest ponadto przeciwwskazań do wielokrotnego składania wniosku, o którym mowa. Uchybienie w przedmiotowej sprawie terminowi do złożenia wniosku o przedłożenie urzędowego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje dla Skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania, jest on bowiem uprawniona do złożenia formularza w każdym czasie. Nawet pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na brak formularza PPF, nie pozbawiło Skarżącego możliwości ponownego złożenia wniosku. Skoro, w dniu 23 lutego 2011 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wniosek ten powinien być rozpoznany merytoryczne. W związku z powyższym, Sąd zauważa, iż celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd zauważa, że Skarżący korzysta już ze zwolnienia od obowiązku ich uiszczenia, bowiem postanowieniem z 16 kwietnia 2010 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak stanowi natomiast przepis art. 239 pkt 4 P.p.s.a, strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skoro zatem na Skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Oceniając wniosek o ustanowienie pełnomocnika Sąd doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika, a zatem jego ustanowienie na jego rzecz jest zasadne. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości ok. 800 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Jest inwalidą. Wydaje dużo na leczenie. Z kolei nieruchomości, które Skarżący zaliczył do swojego majątku, nie mogą stanowić źródła uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W jednej z nich Skarżący bowiem zamieszkuje (w domu o pow. 50 m² przy ul. [...]) w drugiej posiada jedynie udziały, którymi nie może swobodnie dysponować (działka budowlana przy ul. [...]) – por. sygn. akt III SA/Wa 1447/09 . Dodatkowo, decydując o ustanowieniu pełnomocnika Sąd kierował się argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08). NSA stanął wówczas na stanowisku, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Wobec powyższego, a nadto wobec złożonych przez Skarżącego oświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów i stanie zdrowia, uzasadnione jest stwierdzenie, że nie jest on wstanie ponieść kosztów wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisu art. 246 §1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.