III SA/Wa 672/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Z akt niniejszej sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. , w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. M. (dalej "Skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2014 r. o nr od [...] do nr [...] , obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres 3-5/2009 i 7-10/2009, zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. W skardze na wskazaną wyżej czynność egzekucyjną Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, ze zm.), dalej zwanej "u.p.e.a.", "ustawą" lub "ustawą egzekucyjną", poprzez wskazanie w zawiadomieniu, jako oznaczenie terminu płatności, liczb "5/2009", "4/2009", "3/2009", "9/2009", "8/2009", "7/2009", "10/2009", co - zdaniem Skarżącej - niewątpliwie nie stanowiło podania terminu płatności, który powinien być określony jako dzień, miesiąc oraz rok. Wskazała też na naruszenie art. 67 § 2 pkt 9 ustawy, poprzez użycie przez organ egzekucyjny w miejscu przeznaczonym na podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, podpisu w formie pierwszej litery nazwiska pracownika upoważnionego do podpisu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, Minister Finansów postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, Minister Finansów nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Odpowiadając na zarzuty co do naruszenia art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Minister podkreślił, że druk zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jest zgodny ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 655). Jednocześnie wskazał, że podnoszony brak stanowi uchybienie, lecz nie może być uznany za wadę powodującą nieważność dokonanego zajęcia. Zdaniem Ministra Finansów niezasadny był także zarzut naruszenia art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a. Na zawiadomieniu odciśnięto pieczęć zawierającą informację o imieniu i nazwisku, stanowisku służbowym osoby podpisującej, oraz informację, iż osoba ta działa z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. . Wskazał, że podpis składany na zawiadomieniu o zajęciu nie musi być czytelny. Wystarczającym jest, aby był umieszczony na zawiadomieniu, które zawiera wskazane powyżej elementy. Organ uznał, że z dokumentów w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostało własnoręcznie podpisane przez osobę do tego upoważnioną. Skarżąca, nie zgadzając się z wydanym postanowieniem, złożyła skargę do Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy. Uzasadniając zarzuty wskazała, ze Organ nadzoru nie jest uprawniony do stopniowania i wartościowania naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, a skoro sam Minister Finansów stwierdził, że zawiadomienie zawierało braki, to powinien uchylić czynność. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla niniejszej sprawy). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. W piśmie z dnia 24 listopada 2014 r., stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną, Skarżąca (jej pełnomocnik) wskazała na dwie wadliwości czynności egzekucyjnej, polegającej na doręczeniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Jedną z nich było wadliwe podpisanie zawiadomienia, tj. użycie do tego celu tylko "...jednej litery...". Ten zarzut nie pojawił się już w samej skardze do Sądu, toteż uznać należy, że Skarżąca wycofała się z tego zarzutu. Dlatego tylko lakonicznie wyjaśnić należy, że podpis jest zindywidualizowanym i – z założenia – niepowtarzalnym znakiem graficznym, jaki może być sporządzony tylko przez jedną osobę. Na tym właśnie polega zasadnicza, prawna wartość podpisu – na jego niepowtarzalności. Znak graficzny zawierający jedną literę może być zatem podpisem, skoro pochodzi od osoby, która jako jedyna mogła go uczynić. Odnośnie do drugiej kwestii postawionej w ww. piśmie, tj. kwestii braku w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego wskazania terminu płatności zobowiązania, także nie można zgodzić się z argumentacją skargi. Skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 ustawy) powinna być bowiem uwzględniona tylko wtedy, gdy zaistniałe uchybienia przepisom egzekucyjnym są istotne, tzn. dokonanej czynności egzekucyjnej nie można przyporządkować konkretnemu postępowaniu egzekucyjnemu, kiedy czynność taka nie może doprowadzić do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, kiedy - stosując miarę zwykłego adresata czynności - uniemożliwia podjęcie przysługujących dłużnikowi środków ochrony, kiedy wreszcie dokonana czynność, z uwagi na liczbę i wagę nieprawidłowości, nie może osiągnąć przypisanego jej przez ustawę celu. Nie można przy tym z góry określić katalogu takich istotnych nieprawidłowości, gdyż w każdej sprawie ich waga podlega ocenie indywidualnej i zależy od takich indywidualnych okoliczności. Na potrzebę wartościowania nieprawidłowości zaistniałych w toku stosowania danej czynności egzekucyjnej wskazuje utrwalone orzecznictwo NSA (np. wyrok o sygn. II FSK 822/08 albo powołany w odpowiedzi na skargę wyrok o sygn. II FSK 1192/11). Twierdzenie, że ustawa egzekucyjna, w ramach art. 54, nie pozwala na wartościowanie naruszeń egzekucyjnego prawa procesowego, nie zasługuje zatem na uznanie. Dodatkowo przeczy temu twierdzeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jednoznacznie uprawnia sąd administracyjny do uwzględnienia skargi, o ile popełnione uchybienia procesowe mogły mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym chodzi tu nawet o wpływ istotny. Skoro zatem w niniejszym postępowaniu ocenie podlegała czynność egzekucyjna w postaci zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, i skoro Sąd mógł uchylić zaskarżone postanowienie tylko w razie istotnego naruszenia przez Organy przepisów ustawy, to wniesiona przez Skarżącą skarga na tę czynność mogła być uwzględniona przez Organ nadzoru także tylko wtedy, gdyby stwierdził on istotne, a nie jakiekolwiek naruszenie przez Organ egzekucyjny przepisów procesowych. Za powyższym wnioskiem przemawia także zestawienie art. 54 ustawy egzekucyjnej z przepisami ustanawiającymi inne, ważne instytucje postępowania egzekucyjnego – zarzuty (art. 33) oraz umorzenie postępowania (art. 59). Otóż, w przypadku zarzutów oraz umorzenia, które przecież może nastąpić także na wniosek zobowiązanego, ustawa przewiduje zamknięty katalog przesłanek uzasadniających przerwanie bytu postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca najwyraźniej więc dokonał uprzedniego wartościowania tych przesłanek, w efekcie czego uznał, że skatalogowane w tych przepisach wady są na tyle istotne, iż muszą automatycznie prowadzić do umorzenia postępowania – nie ma tu zatem miejsca na ocenę znaczenia tych wad dokonywaną przez organ. Inaczej jest jednak w przypadku skargi na czynność egzekucyjną – ustawa nie określa zamkniętego katalogu wad czynności egzekucyjnych, wskutek czego aktualną pozostawia ogólną zasadę, iż uchybienia procesowe podlegają koniecznemu uszeregowaniu według ważności i wpływu na prowadzone postępowanie. O ile uchybienia są nieważne (pozostają bez wpływu) na postępowanie, skarga złożona w trybie art. 54 wymaga oddalenia, pomimo niewątpliwego zaistnienia takich uchybień. W niniejszej sprawie, co jest poza sporem, uchybienie w dokonanej czynności polegało jedynie na braku wskazania w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego terminu płatności zobowiązań. Skarżąca nigdy (nawet w skardze do Sądu) nie podjęła próby wykazania, jakie praktyczne znaczenie miał ten błąd, nie wykazała, że doręczone jej zawiadomienie nie daje się przyporządkować do żadnego postępowania prowadzonego przeciwko niej, nie wyjaśniła, w jaki sposób zaistniały błąd pozbawił jej ustawowych uprawnień, albo na czym polegałaby zmiana w prowadzonym postępowaniu, gdyby błąd ten nie zaistniał. Pomimo omawianego błędu wszystkie funkcje zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zostały zrealizowane, co wskazuje, że wniesiona skarga nadmiernie koncentruje się na kwestii stricte formalnej, a abstrahuje od istotnego celu instytucji skargi na czynność egzekucyjną. Z tych względów zaskarżone postanowienie uznać należy za zgodne z prawem, toteż, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.