III SA/Wa 68/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 28 lutego 2008 r.. po rozpoznaniu wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wnioskowane przez stronę, obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje wnioskowane zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Na urzędowym formularzu PPF, który wpłynął do Sądu 20 lutego 2008 r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała ponadto, że pomimo posiadania wysokich zarobków, na skutek działania jej męża borykała się i boryka z problemami finansowymi. Skarżąca spłaciła część i spłaca kolejne kredyty zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej przez jej męża. Zaznaczyła, że fakt niespłacania kredytów był przed nią ukrywany, a – w tej chwili były już mąż - nie interesuje się problemem spłaty zobowiązań, podobnie, jak nie utrzymuje kontaktów z rodzina i dziećmi. Skarżąca wskazała, że przez 1,5 roku miesięczne raty przewyższały jej dochody. Wskazała, że odeszła z pracy, by uzyskać odprawę, bo bank nie chciał już negocjować. Teraz pracuje na umowę zlecenie – do końca lutego 2008 r.. Strona ma jeszcze zobowiązania wobec banku i jest zobowiązana do rozliczenia się z US. M. N. posiada mieszkanie w P. (62 m.kw.) oraz – współwłasność - mieszkanie w Z. (pow. 48 m.kw.). Z tytułu pracy na umowę zleceni uzyskuje miesięcznie ok. 300 tys zł. Wniosła o zainteresowanie się faktycznym dłużnikiem, tym bardziej, że US w P. zobowiązał się do tego. Do formularza PPF skarżąca dołączyła wykaz dochodów za 2007 r., zeznanie podatkowe za 2006 r., wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z banku, dowody wpłat. Nadto w piśmie z 25 stycznia 2008 r., zatytułowanym "zażalenie" poinformowała, że spory sądowe toczą nie z własnej woli, lecz wyłącznie z powodu "urojeń byłego męża, któremu wydawało się, że podatków nie musi płacić." 3) Warunkiem przyznania prawa pomocy jest pisemne uzasadnienie przez stronę jego zasadności. Uzasadnienie to zbiór argumentów, motywów, dowodów itp. uzasadniających czyjeś działanie. W tej sprawie oznacza to, że strona powinna uprawdopodobnić niemożność uiszczenia przez nią kosztów sądowych. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku skoncentrowała się na przedstawieniu trudności, które miała ze spłatą zobowiązań, wysokością rat, ujawniła swój stosunek do byłego męża i wniosła o "zainteresowanie się faktycznym dłużnikiem, tym bardziej, ze Urząd Skarbowy do tego się zobowiązał". Referendarz sądowy zauważa, ze nie są to okoliczności, które obrazują – ściśle - aktualną sytuację finansową skarżącej i związaną z tym jej zdolność do ponoszenia kosztów postępowania w sprawie, chociaż ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżąca była osobą pokrzywdzoną w wyniku działań męża, a konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań pogarsza jej sytuację życiową. Nie zmienia to jednak faktu, że – jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego – skarżąca posiada płynność finansową i dysponuje, cały czas, wolną kwotą środków, które może przeznaczyć na wybrany przez nią cel, w tym na uiszczenie wymagalnych kosztów sądowych w wysokości 500,- zł. Referendarz zauważa, że oprócz stałego wynagrodzenia we wskazanej wysokości, skarżąca jest beneficjentem nagród jednorazowych, nagród rocznych i nagrody jubileuszowej PKN – ta ostatnia, z 31 grudnia 2007 r, w wysokości 13859,- zł. Podobnie, w procesie gospodarowania, może dysponować w sposób najkorzystniejszy dla niej, jednym z dwóch mieszkań, do których wykazała prawo. Okoliczności tej nie zmienia koniczność spłaty kredytu bankowego w wysokości ok. 25 tys zł, co zaznaczyła, ponieważ skarżąca nie wykazała, żeby ani wysokość rat, ani ich harmonogram spłaty uniemożliwiał udział skarżącej w partycypowaniu w kosztach sądowych w wysokości 500,- zł. Nie uniemożliwia jej tego konieczność ponoszenia nakładów na utrzymanie osób trzecich, ponieważ, jak zdeklarowała, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ani stan zaległości w spółdzielni (ok. 4 tys zł). Referendarz sądowy zauważa przy tym, że obowiązek uiszczenia należności o charakterze cywilnoprawnym ze wskazanych powyżej tytułów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami z tytułu postępowania sądowego, zwłaszcza, że te ostatnie mogą być zaspokojone ze środków dostępnych na rachunku bankowym, nie wspominając już o otrzymywanym w chwili składania wniosku wynagrodzeniu. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. uznał, jak w sentencji.