III SA/Wa 680/15

Dnia 12 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata C. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wniósł w niniejszej sprawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W złożonym formularzu PPF Skarżący wskazał, że nie pracuje zawodowo. Jedynym jego źródłem utrzymania jest dochód z najmu należącego do niego lokalu mieszkalnego w wysokości 550 zł, który nie pokrywa jednak wszystkich jego bieżących wydatków. Skarżący jest zobowiązany wpłacać co miesiąc do wspólnoty mieszkaniowej za zajmowany przez siebie lokal zaliczkę w wysokości około 250 zł. Do tego dochodzą opłaty za gaz, energię elektryczną, wydatki na zakup biletów i rozmowy telefoniczne w wysokości około 70 zł miesięcznie. Pozostałą kwotę wydaje na żywność, leki i środki czystości. Skarżący zaznaczył też, że zmuszony jest szukać zewnętrznych źródeł finansowania. Do składników swojego majątku Skarżący zaliczył dwa lokale mieszkalne położone w Warszawie i Siemianowicach Śląskich. Ponadto w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, Skarżący wyjaśnił, że posiada rachunki bankowe w innych krajach, ale są to rachunki martwe, a nawet mogły zostać zamknięte. Na tych rachunkach nie ma znaczących kwot - co najwyżej 10-20 zł. Skarżący oświadczył też, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Przedstawił strukturę swoich wydatków, podając, że z pieniędzy uzyskiwanych z najmu 100 zł wpłaca do wspólnoty mieszkaniowej jako bieżący czynsz, 70 zł wydaje na karty telefoniczne i bilety, 20 zł na lekarstwa, 30-40 zł na środki czystości, a pozostałą kwotę na żywność. Skarżący podkreślił, że zobowiązany jest płacić rachunki, jednak z uwagi na sytuację obecnie ich nie płaci. Skarżący przedstawił też wyciągi bankowe oraz dokumenty obrazujące jego wydatki. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Pismem z dnia 28 lipca 2015 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że domaganie się przez Sąd dodatkowych dokumentów i informacji o sytuacji materialnej osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy sytuacja ta w dostateczny sposób wynika ze zgromadzonych dotychczas danych, w jego ocenie stanowi zbędną ingerencję w życie prywatne wnioskodawcy. Skarżący zwrócił też uwagę, że w sprawach jakie toczą się z jego udziałem w Wydziałach II i VI tutejszego Sądu, na podstawie takich samych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji materialnej przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący zarzucił też, że w zaskarżonym orzeczeniu referendarza sądowego błędnie zaliczono do ogólnej kwoty jego miesięcznych wydatków czynsz za zajmowany lokal w jego pełnej kwocie, tj. 252,09 zł, podczas gdy zgodnie z tym co wskazywał Skarżący, uiszcza on z tego tytułu miesięcznie jedynie kwotę 100 zł. W konsekwencji łączna kwota miesięcznych wydatków Skarżącego (bez uwzględnienia wydatków na zakup żywności w wysokości około 325 zł) wynosi 225 zł, a nie 407-417 zł jak przyjęto w zaskarżonym orzeczeniu referendarza sądowego. Powyższe potwierdza wedle Skarżącego, że nie jest on w stanie pokryć z uzyskiwanych przez siebie obecnie dochodów wszystkich swoich wydatków. Dla potwierdzenia podnoszonej przez siebie okoliczności posiadania zaległości w opłatach eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny Skarżący załączył do sprzeciwu kopie następujących dokumentów: 1) pierwszej strony pozwu z dnia 3 czerwca 2015 r. o zapłatę kwoty 300,36 zł wniesionego przeciwko Skarżącemu przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , 2) faktury VAT z dnia 1 lutego 2015 r. na kwotę 418,35 zł wystawionej przez R. S.A. z siedzibą w W. z wskazaną kwotą zadłużenia z tytułu sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej, 3) potwierdzeń wpłat w kwocie po 100 zł z tytułu czynszu za lokal mieszkalny za okres od stycznia do lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a). Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09), udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zasługiwał na uwzględnienie. Biorąc bowiem pod uwagę wysokość dochodów, które uzyskuje Skarżący z tytułu najmu mieszkania w kontekście konieczności pokrycia niezbędnych, miesięcznych wydatków, w tym wydatków związanych chociażby z zakupem żywności czy też odzieży, nie jest możliwe poczynienie przez Skarżącego oszczędności w bieżących wydatkach celem pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Nie sposób oczekiwać bowiem czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 890/04). Skarżący nie dysponuje przy tym - jak wynika z jego oświadczenia - żadnymi oszczędnościami. Tym samym uznać należy, iż Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w konsekwencji zasadnym będzie przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.