III SA/Wa 685/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w zakresie umorzenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON) z [...] października 2009 r., odmawiające uzupełnienia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2009 r., co do rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy Prezes PFRON decyzją z [...] maja 2009 r. określił wysokość zobowiązań z tytułu wpłat Na PFRON za poszczególne miesiące 2003 r. Następnie strona wniosła od tej decyzji odwołanie, w którym wnosiła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Wniesione odwołanie zostało rozpoznane przez organ I instancji w trybie art. 226 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej jako O.p.), w wyniku czego Prezes PFRON wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylającą własną decyzję z dnia [...] maja 2009 r. dotyczącą zobowiązania za poszczególne miesiące 2003 r. Następnie skarżący, pismem z [...] czerwca 2009 r. zwrócił się o uzupełnienie decyzji z [...] czerwca 2009 r. nr [...], co do rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania. Zdaniem strony, przedmiotem postępowania decyzji o nr [...] była decyzja nr [...], która – jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. III SA/Wa 3478/08 – nie istniała. Prezes PFRON, postanowieniem z [...] października 2009 r., odmówił uzupełnienia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2009 r., co do rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania. Zdaniem Prezesa PFRON, fakt uchylenia przez Sąd, wyrokiem z 29 kwietnia 2009 r. III SA/Wa 3478/08, decyzji Ministra Pracy i polityki Społecznej z [...] listopada 2008 r. w przedmiocie wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON oraz – w konsekwencji – fakt uchylenia przez Prezesa Zarządu PFRON, decyzją z [...] czerwca 2009 r. – decyzji z [...] maja 2009 r., nie oznacza trafności poglądu o umorzeniu postępowania w sprawie określenia zaległości, ponieważ zobowiązania we wpłatach za okres styczeń – grudzień 2003 r. istnieją. Strona, w zażaleniu na ww. postanowienie z [...] października 2009 r., zarzuciła rażące naruszenie procedury, w szczególności art. 8 k.p.a. i wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia. Minister Pracy i Polityki Społecznej, zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 239 i art. 213 O.p., art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.), uchylił postanowienie z 16 października 2009 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Minister wskazał, że "jeżeli decyzja organu podatkowego II instancji (...) została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w czasie pomiędzy wydaniem tejże zaskarżonej decyzji a wyrokiem NSA wydana została nieostateczna decyzja merytoryczna organu podatkowego pierwszej instancji, co do której toczy się ponowne postępowanie odwoławcze, decyzja ta w tymże postępowaniu powinna ulec uchyleniu, a postępowanie z nim związane - umorzeniu. Uchylenie przez Sąd decyzji odwoławczej (kasacyjnej, czyli przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia) organu podatkowego II instancji skutkuje obowiązkiem ponownego rozstrzygnięcia o odwołaniach wniesionych do tegoż organu" (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Łd 704/97). Postępowanie odwoławcze, w wykonaniu wyroku WSA, zostało przeprowadzone ponownie, w wyniku czego Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję z dnia [...] października 2009 r., znak: [...]. Zdaniem Ministra, organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...], którą uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2009 r., winien był również umorzyć w tym zakresie postępowanie (prowadzone w wykonaniu uchylonej przez Sąd decyzji organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...]. Nie mniej jednak organ odwoławczy stwierdził, że w obrocie prawnym pozostanie natomiast decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...], pod warunkiem prawidłowego jej doręczenia stronie. Zatem umorzone będzie tylko i wyłącznie postępowanie toczące się w wykonaniu wycofanej z obrotu prawnego decyzji organu II instancji. Postępowanie w przedmiocie określenia stronie jej zobowiązań wobec Funduszu pozostaje nadal skutecznie wszczęte. Minister zwrócił uwagę na fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie decyzji organu I instancji, która przez Sąd nie została uchylona. Strona, w skardze do WSA w Warszawie z [...] lutego 2010 r. zarzuciła naruszenie prawa procesowego "poprzez uznanie w uzasadnieniu tego postanowienia, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 roku znak: [...] pozostaje w obrocie prawnym w sytuacji kiedy decyzja ta nigdy nie została stronie doręczona a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 roku Sygn. akt: III SA/Wa 3478/08 uznał ,że przedmiotowa decyzja nie została wprowadzona do obrotu prawnego". Skarżący wniósł o ponowne stwierdzenie, że decyzja Prezesa PFRON nie funkcjonuje w obrocie prawnym z uwagi na to, że nigdy nie została doręczona stronie, a nadto nigdy nie zostało doręczone stronie postanowienie o wszczęciu postępowania wynikiem którego została wydana. Zdaniem skarżącego, niezrozumiałe jest stwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu, że "w obrocie prawnym w dalszym ciągu funkcjonuje decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] sierpnia 2008 roku znak [...]". Zdaniem skarżącego, stwierdzenie to nie odpowiada stanowi faktycznemu jaki zaistniał w sprawie, ponieważ decyzja jak i postanowienie o wszczęciu postępowania wynikiem, którego została wydana, nigdy nie została stronie doręczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 roku Sygn. akt: III SA/Wa 3478/08 uznał, że przedmiotowa decyzja nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Skarżący wskazał, że na podstawie przez siebie wydanej decyzji Prezes PFRON wszczął postępowanie egzekucyjne, które formalnie trwa do tej pory. Na podstawie tej decyzji zostały na rzecz Prezesa PFRON wyegzekwowane kwoty pieniędzy, stąd decyzja faktycznie funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutki. Minister, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Zaskarżone do Sądu zostało postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej uchylające postanowienie Prezesa PFRON w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji Prezesa PFRON, co do rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania w sprawie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON od stycznia do grudnia 2003 r. Mając na uwadze przedmiot zaskarżenia, Sąd zobowiązany jest orzekać w jego granicach. Sąd nie może rozstrzygać kwestii pozostałych poruszanych w skardze a mianowicie istnienia w obrocie decyzji określającej czy też postępowania egzekucyjnego i pozostałych. Te kwestie mogą być podnoszone w trakcie prowadzonego postępowania wymiarowego czy też egzekucyjnego, gdzie stronie służą środki zaskarżenia prawem przypisane. Wracając zatem do przedmiotu zaskarżenia należy zauważyć, iż art. 213 O.p. określa zakres, tryb i formę uzupełnienia lub sprostowania decyzji podatkowej. Strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub co do skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Uzupełnienie rozstrzygnięcia sprawy ma miejsce wówczas, gdy z powodu błędu w ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy lub niedbalstwa przy sporządzaniu decyzji wydano decyzję w istocie częściową, chociaż w ocenie organu ją wydającego miała ona załatwiać sprawę. Niekompletność rozstrzygnięcia sprawy powinna być widoczna przy porównaniu go z materiałami zawartymi w aktach sprawy, a więc z żądaniami strony, zakresem postępowania wyjaśniającego, z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami (wyrok WSA z 17 czerwca 2004 r., III SA 708/03, LEX nr 147331). Uzupełnienie decyzji podatkowej, co do rozstrzygnięcia następuje w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 213 § 2 O.p.. Natomiast odmowa uzupełnienia decyzji następuje w drodze postanowienia na podstawie art. 213 § 5 cyt. ustawy. Zatem w art. 213 Ordynacji podatkowej chodzi o uzupełnienie lub sprostowanie decyzji przez usunięcie z niej jedynie takich wad, które nie dają podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji. Z kolei przypomnieć należy, iż strona wnosiła o uzupełnienie decyzji, wydanej w oparciu o art. 226 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, który wydał decyzję, może uchylić własną decyzję, jeżeli uzna odwołanie w całości ( podkreślenie Sądu). W odwołaniu z dnia 4 czerwca 2009 r. skarżący wnosił o "uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w całości". Mając tak sformułowane odwołanie Prezes PFRON decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2009 r. nie orzekając o umorzeniu postępowania w całości. Z kolei zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów uchylił postanowienie Prezesa PFRON o odmowie uzupełnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż Prezes PFRON wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. ,(...) którą uchylił własną decyzje z dnia [...] maja 2009 r. (...) winien był również umorzyć w tym zakresie postępowanie". Dalej stwierdził, że w obrocie prawnym pozostanie decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r., pod warunkiem prawidłowego jej doręczenia. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego o uchyleniu i przekazaniu sprawy organowi I instancji. Zgodzić się należy także z tą częścią uzasadnienia, która odnosi się do obowiązku umorzenia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 226 O.p. skoro organ zdecydował się na uwzględnienie odwołania w całości to winien był także orzec o umorzeniu postępowania, bowiem takie żądanie w odwołaniu zostało zawarte. W przeciwnym razie zobowiązany był przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Pozostałe wywody organu odwoławczego są dla Sądu niezrozumiałe. Stwierdzenie, że w obrocie prawnym pozostanie decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r., pod warunkiem jej prawidłowego doręczenia jest nieporozumieniem. Organ podatkowy nie może działać w oparciu o akty prawne, które zostaną dopiero w przyszłości wprowadzone do obrotu. Organ podatkowy winien wydawać decyzje uwzględniające stan faktyczny na moment wydania decyzji (wprowadzenia do obrotu prawnego). Innymi słowy, uwzględniające już wprowadzone do obrotu prawnego decyzje a nie dopiero mające być wprowadzone w przyszłości. Tym bardziej, że Skarżący, w skardze do Sądu z [...] lutego 2010 r., kwestionuje w istocie fakt doręczenia mu decyzji z [...] sierpnia 2008 r. i funkcjonowania jej w obrocie prawnym. Należy także zauważyć, iż pomimo zaskarżenia decyzji kasacyjnej z [...] listopada 2008 r. do Sądu, Prezes Zarządu PFRON wydał w jej wykonaniu decyzję z [...] maja 2009 r. Skutkiem wyroku Sądu III SA/Wa 3478/08, uchylającego decyzję kasacyjną z [...] listopada 2008 r., było wyeliminowanie z obrotu, decyzją z [...] czerwca 2009 r. – w wyniku odwołania strony – decyzji z [...] maja 2009 r. Nie mogła się ostać w obrocie prawnym decyzja, której podstawa wydania – czyli decyzja kasacyjna z [...] listopada 2008 r. – odpadła w wyniku wyroku Sądu. Zatem co do rozstrzygnięcia, postanowienie organu odwoławczego jest zgodne z prawem, bowiem uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało je do ponownego rozpoznania. Natomiast, co do zobowiązań strony skarżącej wobec PFRON, to kwestia ta winna być oceniana w postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy rozliczeniowe 2003 r. Z kolei, niewskazane byłoby badanie w trakcie postępowania o uzupełnienie decyzji, kwestii prawidłowości doręczenia decyzji wydanej w innym postępowaniu. Nie uszło uwadze Sądu także to, że Minister Pracy i Polityki Społecznej, odmiennie niż strona skarżąca, stoi na stanowisku, iż decyzja organu I instancji z [...] sierpnia 2008 r. została prawidłowo doręczona i wywiera skutki w obrocie prawnym, a kwestionowanie tego poglądu – chociaż jest możliwe – nie powinno następować w trybie uzupełnienia decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.