III SA/Wa 686/18

P O S T A N O W I E N I E Dnia 2/5/2018 r Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 2/5/2018 r po rozpoznaniu wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona, zwłaszcza jeśli dysponuje pomocą profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący J. L. (dalej także jako "Strona") wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 28/32018 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że: - prowadzony od 1990 r. przez niego Zakład stracił zamówienia od firmy LG, które były głównym źródłem przychodu; - od pięciu lat boryka się z kłopotami finansowymi i trudno mu odtworzyć produkcję; - od 1996 r prowadzi zpchr; - nieludzkie byłoby zwolnienie pracowników, bo firma posiada duży majątek; - firma przynosi straty obecnie. Nadto wskazał, ze z żoną łączy go "rozdzielność majątkowa", nie posiada nieruchomości, posiada 1/6 spółdzielczego prawa do lokalu (o pow 50 m.kw.); 1/6 nieruchomości gruntowej (hipoteka); - nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gosp (zabezpieczone hipoteką); - samochody, maszyny, urządzenia wyszczególnione w załączniku. Nie posiada oszczędności i zasobów finansowych. Poinformował, że utrzymuje się z emerytury 1736 zł/m-c. Skarżącego obciąża kredyt (1211000 zł) i jego miesięczna spłata (30 tys. zł), ubezpieczenie majątku firmy (2196 zł), lekarstwa (100 zł/m-c), strata firmy (90093 zł). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego przekazał plik dokumentów (wyciągi bankowe, dokumenty finansowe związane z prowadzoną działalnością, fakturę za świadczone usługi prawne) i in. W piśmie przewodnim z 18/4/2018 r. wskazał, że utrzymuje się tylko z emerytury, nie posiada osobistego rachunku bankowego, współponosi koszty związane z eksploatacją mieszkania (w kwocie 440 zł), nie podejmuje się prac dorywczych, koszt usług prawniczych pokryje z przyszłych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej – zwłaszcza w obliczu możliwych nakładów o niebagatelnej wysokości w następstwie egzekwowania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia bowiem dla oceny przywołanej dolegliwości związanej z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych jest rozmiar spornego podatku, którego źródłem – wg organów – jest korzystanie z faktur VAT niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Czy zasadnie organy prowadza wobec Strony postępowanie– może ocenić Sąd po uiszczeniu wpisu od skargi w sprawie w wysokości 30599 zł, czyli w wysokości niewspółmiernie niskiej z uwagi na (rzeczywistą) wartość przedmiotu sporu w sprawie, tj. wysokość zobowiązań podatkowych. Nadto, zdaniem referendarza sądowego, nie zostały uprawdopodobnione podnoszone przez Stronę okoliczności, że nie jest ona w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych. Przede wszystkim należy zauważyć, że jeśli przyjąć zadeklarowany przez Stronę fakt ponoszenia miesięcznych wydatków w kwocie ponad 30 tys zł (rubryka 11 formularza ppf), nie można uznać, ze jest to możliwe z kwoty zadeklarowanych (jedynych) dochodów z emerytury w wysokości nieporównywalne mniejszej, bo liczącej 1736 zł. Referendarz sądowy nie odmawia jednak przyznania prawa pomocy z uwagi na niewykazanie wszystkich dochodów uzyskiwanych przez Stronę, lecz przyjmuje, że zadeklarowane przez nią wydatki są ponoszone z przychodów z działalności gospodarczej i są kosztem tej działalności. Tak samo urzędnik sądowy kwalifikuje koszty sądowe występujące w sprawie, ponieważ są one następstwem sporu podatkowego będącego wynikiem – wg organów podatkowych – korzystania z faktur niedokumentujących rzeczywistego obrotu. Zarazem do czasu orzeczenia w sprawie należy przyjąć deklaracje strony co do sposobu prowadzenia działalności gospodarczej za prawdziwe (in dubio pro tributario ) .Oznacza to, ze zdolność Strony do ponoszenia ciężarów związanych ze skargą należy odnieść do kwoty przychodu o zadeklarowanej wysokości, uzyskanego w działalności gospodarczej (np. 4198137 zł za 2016 r.), a szerzej – do wielkości należności od kontrahentów, wartości aktywów obrotowych i in. Zdaniem referendarza sądowego, wobec osiągania przez Skarżącego stałych przychodów, fakt poniesienia straty jest nie tyle wyrazem niemożności pokrycia (dowolnie) wybranych kosztów działalności (tu - kosztów postępowania przed sadem), ile manifestem prowadzenia działalności gospodarczej (manifesta non egent probationem). Skarżący sam zresztą wskazuje, że "firma posiada duży majątek", "zatrudnia wielu pracowników" i ponosi (liczne) wydatki, lecz nie wykazał ponad to zarazem, dlaczego nie jest w stanie ponieść akurat niektórych kosztów sporów sądowych będących przecież następstwem i jednym z rezultatów prowadzenia działalności gospodarczej. Tym bardziej, że to uiszczenie kosztu wpisu od skargi (a nie innych kosztów) jest warunkiem rozpoznania sporu przez Sad. W szczególności, jak Skarżący sam zdeklarował, ponosi on inne wydatki związane z prowadzeniem sporu (koszt działania pełnomocnika), koszty ogólnego zarządu (489509,20), czy koszty sprzedawanych dóbr (885544 zł). Urzędnik sądowy ma na względzie również to, że zdolność do ponoszenia kosztu sądowego w sprawie należy odnieść z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) nie tylko do dochodu Skarżącego, ale także do dochodu gospodarstwa domowego, zasobów materialnych Strony czy małżonka. Od obowiązku udzielenia informacji w tym zakresie, jak też od pomocy małżonka nie zwalnia ustrój rozdzielności majątkowej, co potwierdza istniejące orzecznictwo. Zdaniem referendarza sądowego, również wysokość przepływów na rachunku bankowym nie wskazują na niemożność wygospodarowania niespełna 31 tys. zł tytułem kosztów sądowych, ponieważ z załączonych wyrywkowych wyciągów z rachunków bankowych wynika dysponowanie zbliżonymi kwotami (por wyciąg z PKO BP za okres 1.03.2018 r. do 31.03.2018 r.). Ani Skarżący, ani jego żona nie zostali pozbawieni prawa do dysponowania majątkiem (nieruchomościami), w najbardziej optymalny, z punktu widzenia zaspokojenia ich interesów – sposób. Nie ma zatem w sprawie żadnego powodu, by zwolnić Skarżącego od ciężaru kosztów sądowych, mimo – jak wskazano na wstępie – subiektywnych odczuć Strony i podejmowania oraz ponoszenia – jak wskazał w piśmie z 18/4/2018 r. – "wyłącznie niezbędnych wydatków z emerytury na podtrzymanie egzystencji". 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.