III SA/Wa 697/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany też "Dyrektorem" lub "DIS") postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2014 r., którym Organ ten odmówił J. G. (dalej zwanej "Skarżącą"), na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego. DIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 Ordynacja podatkowa (dalej zwanej też "O.p."), podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, przy czym w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta, stosownie do art. 29 § 1 O.p., obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. DIS podkreślił, że współmałżonek odpowiadający za zaległość podatkową małżonka będącego podatnikiem nie jest zobowiązanym jako podatnik i nie odpowiada za zobowiązanie podatkowe. Jego zobowiązanie wynika z długu małżonka - podatnika i jest ograniczone do odpowiedzialności z majątku wspólnego. Zgodnie z art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej zwanej też "ustawą" lub "upea"), jeśli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków odrębnych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza jednak, iż małżonek niebędący zobowiązanym ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym, jak małżonek będący zobowiązanym. Zakres pojęcia "zobowiązany" został określony w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1a pkt 20 ustawy, co oznacza, że małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie. Tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 33 § 1 upea do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z tego przepisu, przysługują wyłącznie zobowiązanemu. Dyrektor podkreślił, że adresatem decyzji z [...] września 2006 r., będącej podstawą prawną obowiązku, jest Z. G. Tytułu wykonawczy, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, został wystawiony, zgodnie z art. 27 c upea, na Z. G. i Skarżącą jako małżonkę zobowiązanego. Dlatego też Skarżąca ponosi odpowiedzialność tylko majątkiem wspólnym za zobowiązanie małżonka, i tym samym nie ma uprawnień do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z art. 33 § 1 w zw. z art. 1a pkt 20 ustawy, przysługują wyłącznie zobowiązanemu – Z. G. Zatem, w ocenie Dyrektora, Organ I instancji słusznie zastosował art. 61a § 1 Kpa i odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca, nie zgadzając się z wydanym postanowieniem, złożyła skargę. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 1 Kpa, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do sprawy, przyjmujące, że żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, pomimo, iż z chwilą wydania tytułu wykonawczego Skarżąca ma interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa. Zarzuciła też naruszenie art. 1a pkt 20 w związku z art. 33 § 1 upea, poprzez błędną wykładnię pojęcia "zobowiązany", bowiem w rozumieniu ustawy jest nim oba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym, zaś takie przesłanki zaistniały z chwilą wydania tytułu wykonawczego. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla niniejszej sprawy). Skarga wniesiona w niniejszym postępowaniu nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym przysługują tylko zobowiązanemu. To pojęcie jest z kolei zdefiniowane w art. 1a pkt 20 upea – jest nim osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zobowiązanym jest więc podatnik, zaś jego małżonek nigdy nie może uzyskać takiego statusu (tak też w przywoływanym przez Organ wyroku NSA o sygn. II FSK 2100/08). Wystawienie tytułu wykonawczego nie czyni zobowiązanym. Wręcz odwrotnie – to właśnie obiektywnie przysługujący status zobowiązanego, wynikający z niewykonania obowiązku, uprawnia i zobowiązuje wierzyciela do wystawienia tytułu. Skarżąca nie mogła zatem wnieść zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym zobowiązanym był jej mąż. Fakt, że w dniu 12 stycznia 2006 r. Skarżąca i jej mąż zawarli majątkową umowę małżeńską, nie ma w sprawie znaczenia. Zgodnie bowiem z art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej, skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Dochodzona zaległość podatkowa wynika z czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, a dokonanej w 2004 r. Zobowiązania w tym podatku powstają z mocy prawa, a wydanie decyzji ma znaczenie jedynie deklaratywne. Ponieważ Skarżąca wniosła zarzuty, choć ustawa egzekucyjna takiego uprawnienia jej nie przyznaje, Organy zasadnie uznały, że reakcją na te zarzuty powinno być postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów, wydane na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.