III SA/Wa 700/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-13
Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Ewa Radziszewska-Krupa, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane, a których wystawca działał w celu wystawiania tzw. pustych faktur?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują faktycznie zrealizowanych czynności podlegających opodatkowaniu. Nawet jeśli podatnik działał w dobrej wierze, brak należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta i transakcji może pozbawić go prawa do odliczenia. Prawo do odliczenia podatku jest ściśle związane z powstaniem obowiązku podatkowego u wystawcy faktury z tytułu faktycznej czynności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur za olej napędowy wystawionych przez firmę D. Sp. z o.o. Skarżący twierdził, że paliwo było faktycznie dostarczane i zużywane w jego działalności transportowej. Organy podatkowe ustaliły, że D. Sp. z o.o. była podmiotem wystawiającym tzw. puste faktury, nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej, a jej prezes przyznał, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak weryfikacji zeznań świadków i nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. oddala skargę
III SA/Wa 700/13
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania K.O., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec i kwiecień 2009 r. oraz od czerwca do grudnia 2009r. oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za marzec, kwiecień, maj, wrzesień, listopad i grudzień 2009 r.
Z motywów zaskarżonej decyzji wynika, że postanowieniem z [...] sierpnia 2011r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor UKS") wszczął postępowanie kontrolne u K.O. (dalej: “Skarżący") w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i odprowadzania do budżetu państwa podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Organ ustalił, że w kontrolowanym okresie miało miejsce zawyżenie kwot podatku naliczonego, poprzez odliczenie podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentowały faktycznie wykonanych czynności, których wystawcą była D. Sp. z o.o. (dalej: “D.").
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie ww. faktur organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że usługi opisane na zakwestionowanych fakturach nie odzwierciedlają faktycznie wykonanych czynności i na podstawie art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.) dalej: “ustawa o VAT", nie stanowią podstawy do odliczenia wykazanego podatku naliczonego. Stwierdził, iż łącznie w okresie od stycznia do grudnia 2009 r. Skarżący nabył od D. 1.019.587 litrów oleju napędowego. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez Skarżącego zobowiązania wynikające z tych faktur zostały uregulowane gotówką. Organ pierwszej instancji wskazał, że celem ustalenia okoliczności faktycznych związanych z powyższymi transakcjami nabycia paliwa wykorzystano dowody zebrane w toku postępowania w D., które zostały włączone jako dowód do akt postępowania, m.in. wyciąg z protokołu przesłuchania J.D., prezesa D. Zeznał on, iż spółka została utworzona w celu wystawiania "pustych faktur", nigdy nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, a jedynie zajmowała się wystawianiem faktur nie dokumentujących rzeczywistych transakcji na zlecenie chętnych osób. Spółka nie miała siedziby w W., przy ul. [...], natomiast miała siedzibę przy ul. [...] w W. Spółka zatrudniała 2 osoby, jednak nie dla potrzeb działalności gospodarczej, a w celu uzyskania kredytu przez te osoby. J.D. wskazał również, że dokumentację finansowo-księgową spółki sporządzał osobiście. Przez pewien czas składał deklaracje dla podatku od towarów i usług, a także dokonywał wpłat, których wysokość sam ustalał. W deklaracjach VAT-7 wykazywał sprzedaż w kwocie stanowiącej łączną wartość sprzedaży wynikającą z faktur wystawionych w danym miesiącu, natomiast kwotę podatku naliczonego w tych deklaracjach wpisywał "z głowy", ponieważ nie posiadał żadnych faktur nabycia, gdyż niczego nie kupował. Po okazaniu mu faktur wystawionych dla Skarżącego, które miały dokumentować nabycie oleju napędowego, zeznał, że potwierdza ich wystawienie na rzecz Skarżącego, stwierdzając jednocześnie, że D. nie dokonała faktycznie sprzedaży oleju napędowego na rzecz tego nabywcy. Z tytułu wystawienia faktur na rzecz tego przedsiębiorcy otrzymał należność w kwocie 10 groszy od litra paliwa. Zlecenia te otrzymywał telefonicznie lub pisemnie na kartkach od pośrednika. Osobiście nie miał kontaktu ze Skarżącym.
Dyrektor UKS wyjaśnił, że rzeczywistą wysokość sprzedaży w latach 2006-2010 stanowiła wartość zapisana na dostarczonym przez J.D. nośniku pendrive. Rozbieżności pomiędzy wartością sprzedaży wykazaną w deklaracjach VAT-7 złożonych przez spółkę, a wartością sprzedaży wykazaną w ewidencji sprzedaży wynikają z uwzględnienia faktur wygenerowanych po sporządzeniu przez spółkę deklaracji VAT -7.
Organ pierwszej instancji podał, że w dniu 26 października 2011 r. przesłuchano Skarżącego w charakterze strony. Zeznał on, iż w latach 2006 - 2009 prowadził firmę transportowo - spedycyjną, której przedmiotem działalności był transport i spedycja ładunków przewożonych samochodami ciężarowymi (chłodnią lub pod plandeką). Dla potrzeb tej działalności wykorzystywał miejsce parkingowe dla pojazdów znajdujące się w Z., ul. [...]. W roku 2009 zatrudniał ok. 40 pracowników na stanowiskach kierowców i spedytorów. Przewożono m.in. proszki do prania, artykuły AGD, cement, wapno, cegłę, dachówki, artykuły żywnościowe. Skarżący nie pamiętał, jaki majątek trwały posiadała jego firma w 2006 r. W okresie od 2006 do 2009 r. Skarżący leasingował samochody. Nie pamiętał ile średnio miesięcznie kupował paliwa, stwierdził że zależało to od ilości pojazdów jakie użytkował w działalności gospodarczej. Zeznał, że paliwo było przewożone do Z. na plac parkingowy przy ul. [...], ponieważ był tam zbiornik o pojemności 25.000 litrów oraz ok. 15 sztuk zbiorników o pojemności 1000 litrów. Paliwo pobierano także na bieżąco do samochodów. Zeznał, że w latach 2006-2009 paliwo nabywał także od M. i U. W 2006 r. Skarżący używał samochodów marki [...] i [...] o ładowności do 25 ton. Każdy z tych samochodów spalał około 40 litrów oleju napędowego na 100 km. Oleju napędowego używano także do napędu agregatów chłodniczych. Skarżący nie pamiętał okoliczności nawiązania kontaktów z D. Skarżący stwierdził, że ofertę zakupu paliwa otrzymał drogą telefoniczną. Następnie pojawił się handlowiec z tej firmy, którego nazwiska Skarżący nie pamiętał. Wskazał jednak, że paliwo zamawiane było u “Pana o imieniu K.", a cena zakupu tego paliwa była atrakcyjna. Prezesa tej firmy Skarżący nigdy nie spotkał, nie wie też gdzie firma miała siedzibę oraz czy firma posiadała stację paliw. Skarżący wyjaśnił, że D. dostarczała olej napędowy jego firmie do bazy w Z., przy ul. [...], samochodami [...], [...], [...] i [...]. Należności za zakupione paliwo regulował przy dostawie kierowcom w formie gotówki. Paliwo było dostarczane przez różnych kierowców, których nazwisk Skarżący nie znał. Skarżący zapytany na jakiej podstawie, nie znając nazwisk kierowców dostarczających paliwo z D. płacił kwoty w wysokości np. 54.900 zł, 62.220 zł, 43.462,50 zł i 36.112 zł wyjaśnił, że wypłacał gotówkę kierowcom przywożącym paliwo i faktury. Nie sprawdzał danych osobowych tych kierowców. Za zakupione paliwo nie wystawiał żadnych dowodów potwierdzających zapłatę, ponieważ na fakturze widniał napis - zapłacone gotówką. Ponadto zeznał, że nie wystawiał dowodów przejęcia paliwa, natomiast ilość tego paliwa kontrolował patrząc na licznik w cysternie.
Dyrektor UKS podniósł w decyzji, że Skarżący został zapoznany z treścią zeznań J.D., które zostały postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. włączone do akt postępowania. Wskazał, że z dowodów przedłożonych w sprawie wynika, że Skarżący nie zawarł z D. umowy na dostawę paliwa, nie weryfikował też kontrahenta pod kątem rejestracji dla celów podatku od towarów i usług, nie sprawdzał czy spółka posiada koncesję na sprzedaż paliwa, nie sprawdzał jakości paliwa ani jego ilości podczas odbioru. Skarżący nie podpisywał także umowy na wynajem działki w Z., na której miał bazę i nie wnosił żadnych opłat.
Organ pierwszej instancji wskazał, że celem weryfikacji zeznań Skarżącego w zakresie możliwości magazynowania zakupionego paliwa dokonano oględzin posesji w Z. w wyniku, której stwierdzono, że przy ul. [...] znajduje się duży plac, na którym usytuowany jest budynek biurowy, dwa budynki gospodarcze, zbiornik paliwa o pojemności 15 000 litrów i dystrybutor tego paliwa, zbiornik plastikowy do przechowywania AdBlue (preparatu redukującego wydzielanie do atmosfery tlenków azotu, stosowanego w samochodach ciężarowych, zużywanego proporcjonalnie do spalanego paliwa, którego działanie polega na rozkładzie szkodliwych substancji znajdujących się w spalinach silnika diesla na wodę i azot), oraz rura do tankowania i odpowietrznik. Skarżący wskazał, że pod powierzchnią ziemi znajduje się zbiornik na paliwo o pojemności 1500 litrów.
Dyrektor UKS podał, że Skarżący złożył wnioski dowodowe o przesłuchanie K.T. na okoliczność zamówień i dostaw paliwa do jego firmy oraz włączenie deklaracji VAT-7 składanych przez D.. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. organ pierwszej instancji odmówił przesłuchania K.T. uznając, iż okoliczności będące przedmiotem wnioskowanego dowodu zostały już stwierdzone innymi dowodami, tj. protokołami przesłuchań J.D., w których przyznał on, że wystawiał "puste faktury" na rzecz Skarżącego. Ponadto postanowieniem z [...] maja 2012 r. organ kontroli odmówił włączenia do akt postępowania deklaracji podatkowych, z uwagi na to, iż zamieszczone w nich dane, zgodnie z art. 293 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749) dalej: “O.p.", stanowią tajemnicę skarbową. Włączono natomiast do akt postępowania, postanowieniami z [...] października 2011 r. oraz z 26 marca 2012 r., dokumenty zebrane w toku śledztwa przeprowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. nr [...], tj. wyciąg z protokołu przesłuchania w charakterze strony J.D., wyciąg z protokołu przyjęcia od J.D. ustnego zawiadomienia o przestępstwie i protokołu z przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej z [...] kwietnia 2011 r., wyciąg z protokołu przesłuchania podejrzanego J.D. z 15 lipca 2011 r. oraz kserokopię oświadczenia J.D. z 24 listopada 2011 r. Z oświadczenia tego wynikało, iż D. nie posiadała wymaganej koncesji na wykonywanie działalności w zakresie obrotu paliwami i nie dokonywała faktycznie sprzedaży oleju napędowego. W trakcie przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej, J.D. zeznał, że jego działalność dotyczy przestępczości ekonomicznej i rozpoczęła się już w 2001r. kiedy przeniósł firmę do W. z D. Pracował w niej sam, nikogo nie zatrudniał. Opublikował ogłoszenie w Gazecie [...] pt. "dam koszty". W reakcji na ogłoszenie zgłaszali się właściciele firm i pośrednicy, którzy brali od niego faktury m. in. na paliwo. Tytuły do tych faktur były podawane sms-em, mailem lub na kartce podczas osobistego kontaktu. Faktury zamawiał od niego m.in. Skarżący, dla którego faktury brał pośrednik. Łącznie dla firmy Skarżącego wystawiono faktury na kwotę 9,5 min zł. Za wystawione faktury J.D. otrzymywał prowizję od 5 do 10 gr za litr paliwa wykazanego na fakturze. W przypadku zapłaty gotówką kwotę prowizji otrzymywał do ręki, natomiast pozostała część kwoty zostawała u kupującego. W przypadku przelewów otrzymane na konto pieniądze, po wypłacie z konta zwracał firmom, pozostawiając tylko prowizję.
Z akt karnych wynika, że J.D. podczas przesłuchania go w charakterze podejrzanego w dniu 15 lipca 2011 r., przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, tj. do wystawiania "pustych faktur" bez pokrycia. Zeznał, że to on wystawiał wszystkie faktury i je podpisywał. Następnie przekazywał je pośrednikom lub osobom prowadzącym firmy. Sam sporządzał deklaracje w początkowym okresie działalności spółki. Jego firma nie posiadała faktur zakupu, a nabycia wykazane w deklaracjach były zakupami fikcyjnymi.
W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec i kwiecień 2009 r., oraz okresy od czerwca do grudnia 2009 r., oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za marzec, kwiecień, maj, wrzesień, listopad i grudzień 2009 r.
Pismem z 2 lipca 2012 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:
- art. 120 O.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów Państwa;
- art. 122 O.p., poprzez zaniechanie podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- art. 125 O.p., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez danie wiary zeznaniom i oświadczeniom podejrzanego złożonym w postępowaniu przygotowawczym, a nieuwzględnienie wyjaśnień składanych w toku postępowania kontrolnego i wniosków Skarżącego o przeprowadzenie dowodów zmierzających do ustalenia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 21 § 3 O.p., poprzez błędne zastosowanie przepisu w okolicznościach braku przesłanek do jego zastosowania, w szczególności wobec braku dowodów na nierzetelność ksiąg podatkowych;
- art. 180, art. 181, art. 187, art. 192, art. 210 § 4 O.p., poprzez wybiórcze dobieranie dowodów dla potwierdzenia własnych tez;
- art. 193 O.p., poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji pomiędzy D. i Skarżącym bez obalenia domniemania rzetelności i niewadliwości rejestrów dla celów podatku VAT;
- art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) i pkt 4 lit a) ustawy o VAT, poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie zasady neutralności opodatkowania i pewności prawa zawartej w Dyrektywie 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: “Dyrektywa 112") - poprzez przyjęcie, że Skarżący nie posiada prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych wystawionych przez D., które obrazują rzeczywiste transakcje pomiędzy podmiotami bądź z udziałem tych podmiotów.
W uzasadnieniu odwołania Skarżący podniósł, że organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień, iż dostawy paliwa były realizowane, a zakupione paliwo zużyte zostało na potrzeby działalności gospodarczej. Organ dał natomiast wiarę zeznaniom J.D., które zostały złożone w postępowaniu przygotowawczym i nie były do tej pory zweryfikowane przez sąd, przez co są one pozbawione wiarygodności. Zdaniem Skarżącego, w sprawie nie ma dowodów wykluczających możliwość, iż dostawcą paliwa dla niego była D., tym bardziej, że organ odrzucił wniosek o przesłuchanie K.T., który te dostawy realizował i mógł te fakty potwierdzić. Nieuwzględnienie ww. wniosku dowodowego, pominięcie logicznych wyjaśnień Skarżącego oraz oparcie rozstrzygnięcia w głównej mierze na zeznaniach złożonych w śledztwie w sprawie karnej, tj. niezakończonego postępowania karnego, sprawia, że organ naruszając zasadę obiektywizmu i zupełności postępowania, błędnie zastosował przepisy ograniczające prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Wskazana na wstępie, decyzją z [...] stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podniósł on, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny zasadności pozbawienia Skarżącego prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur, których wystawcą była D. dotyczących zakupu oleju napędowego.
Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przepis art. 86 ust. 1 ustawy o VAT statuuje naczelną zasadę podatku od towarów i usług, tj. zasadę neutralności, która jednak może podlegać licznym ograniczeniom, a jedno z takich ograniczeń wynika z przepisu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie już stwierdzono, że na podstawie art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT, podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy, faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Dysponowanie w tym przypadku przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi sam w sobie uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy. Zasada neutralności nie oznacza przyznania prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze sfałszowanej faktury VAT, co do podmiotu ją wystawiającego i realizującego wykazaną w niej czynność. W art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT wskazano bowiem, że podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, a nie o kwotę wykazaną jedynie jako ten podatek, niebędącą nim faktycznie, a więc niebędącą świadczeniem należnym Skarbowi Państwa z tytułu transakcji wykazanej w tej fakturze. Tylko faktura rzetelna od strony podmiotowej i przedmiotowej, tzn. dokumentująca rzeczywistą czynność opodatkowaną podatnika, przez niego wykonaną i udokumentowaną tą fakturą daje jej odbiorcy uprawnienie do odliczenia wykazanego w niej podatku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zauważył, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie istnieje prawny nakaz powtórzenia w postępowaniu podatkowym przesłuchania świadków, którzy zeznawali w innym postępowaniu - także karnym - a korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ani nie może też naruszać jakichkolwiek innych przepisów tej ustawy. W tym postępowaniu nie obowiązuje zasada bezpośredniości, a stan faktyczny może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych przez inny organ, w tym prokuraturę. Ponadto możliwość uwzględnienia w postępowaniu podatkowym dowodów uzyskanych w postępowaniu karnym wynika wprost z art. 181 O.p. Przepis ten dopuszcza dowody pośrednie. Natomiast art. 180 § 1 O.p. pozwala uznać za dowód wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten przy tym nie wartościuje dowodów. Każdy dowód należy poddać ocenie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Zatem Dyrektor UKS nie naruszył przepisów O.p.dopuszczając jako dowód protokoły przesłuchania J.D. Poza tym zeznania te nie są jedynym dowodem jaki dopuścił organ. Celem zweryfikowania ww. zeznań dopuszczono dowód z przesłuchania Skarżącego i wbrew zarzutom odwołania, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę zeznania Skarżącego, natomiast nie dał im wiary. Dyrektor UKS zakwestionował dostawę oleju napędowego, gdyż posiadał uzasadnione wątpliwości co do jej wykonania. W takim przypadku Skarżący powinien przedłożyć dowody potwierdzające zaistnienie tych dostaw, czego jednak nie uczynił.
W ocenie organu odwoławczego odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka była w zaistniałych okolicznościach uzasadniona, gdyż zgromadzony w sprawie materiał nie wskazywał, że J.D. pełnił jedynie funkcję "figuranta", a w imieniu D. działały faktycznie inne osoby. J.D. stanowczo temu zaprzeczył. Zgodnie ze złożonymi zeznaniami nie udzielał pełnomocnictw uprawniających do reprezentowania firmy w zakresie obrotu paliwami, a zatrudnieni pracownicy nie wykonywali żadnych czynności związanych z prowadzeniem spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że:
- mimo brzmienia art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, płatności za faktury dokonywano gotówką;
- brak jest jakiejkolwiek umowy potwierdzającej współpracę z D.;
- brak jest dowodów potwierdzających wykonanie usług – Skarżący nie potrafił wskazać żadnych danych osób dokonujących dostaw paliwa, nie wystawiał żadnych potwierdzeń odbioru paliwa;
- Skarżący nie kontrolował ilości dostarczanego paliwa, oceniał ją jedynie "patrząc na licznik w cysternie";
- niewiarygodnym jest fakt, iż Skarżący płacił tak duże sumy kierowcom, których nie znał bez pokwitowania ich odbioru;
- Skarżący nie sprawdzał tożsamości osób, którym przekazywał pieniądze;
- niewiarygodne jest, że Skarżący dzwonił do Pana K. i prosił o potwierdzenie przyjęcia zapłaty, której przecież Pan K. nie przyjmował, poza tym Skarżący nawet nie miał świadomości jak nazywa się ta osoba;
- nie do pogodzenia z zasadami logiki jest fakt, że tak znacznych rozmiarów operacje przez tak długi okres były dokonywane pomiędzy Skarżącym a D., a Skarżący będąc właścicielem firmy nie interesował się tym czy kontrahent posiada stację paliw, a także skąd pochodzi kupowane przez niego paliwo, nie interesowała go jakość tego paliwa, nie wzbudzało jego podejrzeń, że kwoty rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych ma płacić "do ręki" kierowcom, których nie zna i to bez pokwitowania;
- przez cały okres współpracy Skarżący nie był ani razu w siedzibie kontrahenta i nie interesowało go gdzie się ona mieści;
- Skarżący nie znał nazwiska pośrednika, u którego zamawiał każdą dostawę, zatem niezrozumiałym jest, dlaczego doszedł do wniosku, że to u K.T. dokonywał zamówień (w D. mogła pracować więcej niż jedna osoba o tym imieniu).
- pomimo, iż D. prowadziła działalność koncesjonowaną Skarżący nie sprawdził, czy Spółka taką koncesję posiada.
Powyższe w ocenie organu odwoławczego przesądza, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do wykonania usług, a zakwestionowane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń z przyczyn podmiotowych, gdyż nie dokumentują transakcji zawartych pomiędzy podmiotami ujawnionymi w ich treści.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że J.D. prezes D. dokonał rejestracji ww. firmy wyłącznie w celu wystawiania "pustych faktur"/sprzedaży kosztów. Firma ta nigdy nie prowadziła legalnej działalności gospodarczej, nie posiadała zaplecza lokalowego, kompetencji, sprzętu ani też pracowników, za pomocą których mogłaby świadczyć usługi, ujęte w treści zakwestionowanych faktur. Podmiot ten nie posiadał wymaganej koncesji na wykonywanie działalności w zakresie obrotu paliwami, nie dokonywał faktycznie sprzedaży oleju napędowego na rzecz Skarżącego. J.D. otrzymywał zlecenia do wystawiania faktur VAT na rzecz Skarżącego i otrzymywał wynagrodzenie z tytułu ich wystawienia. Ponadto ilości fakturowanego paliwa były podawane drogą telefoniczną lub pisemną, cena za litr była ustalana w oparciu o średnie ceny rynkowe przez J.D., który otrzymywał wynagrodzenie zależne od ilości zafakturowanego paliwa lub określone kwotowo od litra zafakturowanego paliwa.
Odnosząc się do argumentacji odwołania w zakresie nie wzięcia pod rozwagę przez organ pierwszej instancji możliwości firmowania przez D. dostawy towarów realizowanej przez inny lub inne nieujawnione podmioty lub wprowadzenia do obrotu towaru nieznanego pochodzenia Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż stanowisko Skarżącego stoi w sprzeczności z twierdzeniem samego J.D., który nigdy nie dokonywał dostaw oleju napędowego, ani też nie posiadał urządzeń umożliwiających taką dostawę. Zdaniem organu sytuacja, w której przedmiotem działalności gospodarczej jest obrót paliwem, będący działalnością dotkniętą wysokim stopniem wystąpienia przestępczego procederu, a dostawcą paliwa jest przypadkowy kontrahent, żądający rozliczeń w formie gotówkowej, winna skłonić do zachowania szczególnej ostrożności. Ryzyko doboru kontrahentów ponosi nabywca towarów, który korzysta z prawa do odliczenia podatku naliczonego i bez znaczenia pozostaje to, czy działał on w dobrej czy w złej wierze. Tymczasem Skarżący nie dochował należytej staranności i okazał dalece idącą nieostrożność przy nabywaniu paliwa na przykład poprzez to, że kupował paliwo od niezidentyfikowanego dostawcy, nie zawarł żadnej umowy na dostawę, nie posiada dowodów magazynowych, przelewów bankowych, nie wie komu płacił za paliwo, nie starał się w żaden sposób pozyskać wiedzy o źródłach pochodzenia paliwa, nie zweryfikował, czy kontrahent uzyskał wymagane prawem koncesje na obrót paliwami.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że odnośnie wpływu dobrej wiary na prawo do odliczenia podatku naliczonego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 936/09 stwierdzając, że należy odróżnić kwestię możliwości odliczenia podatku naliczonego z faktury niedokumentującej faktycznej sprzedaży pomiędzy podmiotami wskazanymi na tej fakturze, z uwagi na fakt, że wystawca faktury jest podmiotem jedynie firmującym przekazanie nabywcy towaru z innego źródła (a więc nie dysponuje uprawnieniem do przeniesienia własności towaru na nabywcę), od problemu nabycia własności tego towaru w sensie cywilistycznym przez otrzymującego go podatnika. Zgodnie bowiem z art. 169 Kodeksu cywilnego, nieprzysługiwanie zbywcy uprawnienia do rozporządzenia rzeczą, a ściśle jej własnością, może być zastąpione dobrą wiarą nabywcy, tj. błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniem nabywcy o przysługiwaniu zbywcy uprawnienia do rozporządzenia. Ze względu na domniemanie dobrej wiary i zakres chronionej w art. 169 Kodeksu cywilnego dobrej wiary, do zastąpienia braku uprawnienia zbywcy do rozporządzenia własnością rzeczy dojdzie w razie niewykazania nabywcy, że o braku tym wiedział lub wprawdzie nie wiedział, ale mógł wiedzieć, gdyby zachował staranność, jakiej można było od niego wymagać w danych okolicznościach.
Okoliczności istotne dla oceny skutków cywilistycznych nabycia towarów z nieujawnionego źródła lub innego niż wystawiający fakturę nie mają znaczenia dla oceny - w sferze prawa podatkowego - uprawnienia do odliczenia podatku z faktury dokumentującej nielegalny obrót towarowy. Na gruncie bowiem ustawy o VAT prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury nie może powstać u jej dysponenta, jeżeli u jej wystawcy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie powstaje obowiązek podatkowy w tym podatku w odniesieniu do podatku podlegającego odliczeniu (w stosunku do D. wydane zostały decyzje eliminujące podatek należny i określające w to miejsce kwoty do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, które nie są tożsame z podatkiem należnym i nie kreują tym samym podatku naliczonego po stronie nabywcy). Bez znaczenia w tym zakresie jest okoliczność ewentualnego nabycia prawa własności tego towaru przez jego nabywcę w oparciu o art. 169 Kodeksu cywilnego.
Organ odwoławczy wskazał, że podmiot decydujący się na zaciąganie zobowiązań oraz nabywanie praw w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji także jako podatnik w systemach prawa podatkowego, winien tak zorganizować swoją działalność, aby zabezpieczyć pod względem formalnym swoje interesy jako podmiot w stosunkach cywilnych, a w szczególności jako podatnik.
Odnośnie argumentów odwołania, iż w sensie ekonomicznym transakcja miała miejsce, gdyż Skarżący faktycznie dokonywał usług transportowych i dlatego powinien mieć prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych przez ww. firmę, organ odwoławczy zauważył, że w zaskarżonej decyzji nie zakwestionowano faktu nabycia oleju napędowego jako takiego. Prawo do pomniejszenia podatku należnego zakwestionowane zostało ze względu na fakt, iż podmioty te w rzeczywistości nie były stroną transakcji wskazanej na zakwestionowanych fakturach. Wystawiane faktury były zatem nierzetelne, gdyż jako właściciela sprzedawanego oleju napędowego przedstawiały podmiot, który nim nie był. Tymczasem prawo do odliczenia podatku jest następstwem powstania obowiązku podatkowego z tytułu faktycznej czynności podatnika wystawiającego fakturę, czyli obowiązku podatkowego powstałego na poprzednim etapie obrotu. Skoro zatem brak jest takiej faktycznej czynności u wystawcy faktur, to w rezultacie nie może u niego powstać z tego tytułu obowiązek podatkowy. Następstwem powyższego jest brak prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takich faktur. W stosunku do D. sp. z o.o. zostały wydane decyzje eliminujące podatek należny i określające w to miejsce kwoty do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, które nie są tożsame z podatkiem należnym i nie kreują podatku naliczonego po stronie nabywcy.
Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że organy podatkowe obowiązane są gromadzić dowody przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść podatnika, jednak nie mogą być obarczone obowiązkiem poszukiwania dowodów w nieograniczonym zakresie i podważających ich własne ustalenia. Zgromadzony zaś w niniejszej materiał dowodowy jest w ocenie organu odwoławczego wystarczający, aby uznać, iż wystawca spornych faktur oraz Skarżący nie byli stronami transakcji.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 193 O.p., poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji pomiędzy D. a Skarżącym bez obalenia domniemania rzetelności i niewadliwości rejestrów dla celów podatku VAT, Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na treść art. 193 § 1 i 2 O.p, zauważył, że zgodnie z protokołem badania ksiąg podatkowych z dnia 5 kwietnia 2012 r., Dyrektor UKS stwierdził, iż na podstawie art. 193 § 6 O.p. nie uznaje się za dowód ewidencji nabycia Skarżącego za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. w części dotyczącej nabycia oleju napędowego od D., gdyż zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny wskazuje, że nabycie paliwa od D. nie miało miejsca, zatem Dyrektor UKS zasadnie uznał, iż ewidencje nabycia za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. w części dotyczącej nabycia paliwa od D. są nierzetelne, tj. nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych i nie uznał ich za dowód w przedmiotowej sprawie. Tym samym obalono domniemanie rzetelności rejestrów w tym zakresie.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ pierwszej instancji nie naruszył również zasad postępowania podatkowego zawartych w Ordynacji podatkowej. Ponadto analiza materiału dowodowego sprawy wykazała, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło ustalić fakty zgodnie z rzeczywistością i właściwie je ocenić.
Pismem z 14 lutego 2013 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejszą decyzję, której zarzucił naruszenie:
- art. 120 O.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów Państwa;
- art. 122 O.p., poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i podjęcia czynności dowodowych zgłaszanych przez stronę w postępowaniu kontrolnym i podatkowym mających kluczowe znaczenie dla sprawy;
- art. 188 O.p., poprzez nie podjęcie czynności dowodowych istotnych dla sprawy i nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony zgłaszanych w postępowaniu kontrolnym i podatkowym bez podania przekonujących przyczyn;
- art. 191 O.p., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez danie wiary zeznaniom i oświadczeniom podejrzanego złożonym w postępowaniu przygotowawczym a nie uwzględnienie wyjaśnień składanych w toku postępowania kontrolnego i wniosków strony o przeprowadzenie dowodów zmierzających do ustalenia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 21 § 3 O.p., poprzez błędne zastosowanie przepisu w okolicznościach braku przesłanek do jego zastosowania, w szczególności wobec braku wystarczających dowodów na nierzetelność ksiąg podatkowych;
- art. 180, art. 181, art. 187, art. 192, art. 210 § 4 O.p., poprzez wybiórcze dobieranie dowodów dla potrzeb potwierdzenia własnych tez, co narusza m. in. zasadę zupełności postępowania dowodowego;
- art. 193 O.p., poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji pomiędzy D. a firmą K.O. bez obalenia domniemania rzetelności i niewadliwości rejestrów dla celów podatku VAT;
- art. 86 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 88 ust.3a pkt 1 lit. a) i pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, poprzez błędne zastosowanie oraz naruszenie zasady neutralności opodatkowania i pewności prawa zawartej w Dyrektywie 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, poprzez przyjęcie, że Skarżący nie posiada prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych wystawionych przez D. Sp. z o.o., które obrazują rzeczywiste transakcje pomiędzy tymi podmiotami bądź z udziałem tych podmiotów.
W skardze, Skarżący stwierdził, że organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień, iż dostawy paliwa były realizowane, a zakupione paliwo zużyte zostało na potrzeby działalności gospodarczej. Organ dał natomiast wiarę zeznaniom J.D., które zostały złożone w postępowaniu przygotowawczym i nie były do tej pory zweryfikowane przez sąd. Zatem w ocenie Skarżącego są one pozbawione wiarygodności. Skarżący stwierdził ponadto, że w sprawie nie ma dowodów wykluczających możliwość, iż dostawcą paliwa dla niego była D. tym bardziej, że organ pierwszej instancji odrzucił wniosek o przesłuchanie K.T., który te dostawy realizował i mógł te fakty potwierdzić. Nieuwzględnienie ww. wniosku dowodowego, pominięcie logicznych wyjaśnień Skarżącego, oparcie rozstrzygnięcia w głównej mierze na zeznaniach złożonych w śledztwie w sprawie karnej, tj. niezakończonego postępowania karnego, sprawia, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy naruszając zasadę obiektywizmu i zupełności postępowania, błędnie zastosował przepisy ograniczające prawo do odliczenia podatku naliczonego i w efekcie wydał decyzję naruszającą prawo.
W ocenie Skarżącego organ odwoławczy, który zgodnie z prawem powinien w postępowaniu odwoławczym od nowa rozpoznać sprawę, uczynił to w sposób naruszający przepisy prawa procesowego i materialnego w sposób mający wpływ na wydaną decyzję. Z treści uzasadnienia można wnioskować, że powielił błędy organu pierwszej instancji, dlatego zarzuty wobec decyzji organów podatkowych obu instancji są tożsame. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. Sąd postanowił odmówić przeprowadzenia dowodu, zgłoszonego przez pełnomocnika Skarżącego, z oświadczenia notarialnego K.T., na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Oceniając skargę złożoną w niniejszej sprawie według wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że nie została ona uwzględniona jako nieuzasadniona.
W niniejszej sprawie jest niesporne, że
- K.O. w 2009 roku prowadził działalność gospodarczą pod firmą – Firma Transportowo-Spedycyjna K.O., zajmująca się transportem i spedycją.
- wszczęte w dniu 23 grudnia 2011 r. i przeprowadzone postępowanie kontrolne ujawniło, że według prowadzonej dokumentacji księgowej K.O. zakupił w 2009 r. od D. spółki z o.o. 1.019.587 litrów oleju napędowego. Zakupy dokonane w ramach kolejnych dostaw wynikały z 69 faktur zakupu wystawionych od stycznia do grudnia 2009 r.
- wobec firmy D. również było prowadzone postępowanie kontrolne, w którym ustalono, że faktury sprzedaży paliwa wystawione były na zamówienie składane telefonicznie bądź przez pośredników z płatnością 10 groszy za 1 litr paliwa. Dane te ujawnił prezes D. sp. z o.o. J.D. przyznając podczas przesłuchania, że deklaracje VAT-7 były składne jedynie przez jakiś czas, kwoty podatku były uiszczane, ale ich wysokość ustalał sam przesłuchiwany ponieważ dokumentację księgowo-finansową sporządzał osobiście. Poza tworzeniem dokumentacji prezes spółki w rzeczywistości nie wykonywał żadnych operacji w tym dostaw paliwa – nie dostarczał paliwa swoim kontrahentom. Okoliczność tę potwierdził wobec firmy K.O. zeznając w dniu 28 września 2011 r. i 5 października 2011 r. w Prokuraturze Rejonowej W, że wystawiane dla tej firmy faktury nie dotyczyły faktycznych dostaw. Zamówienie otrzymał od K.T., który przekazywał mu należność (10 groszy od litra paliwa) z tytułu ich wystawienia. W złożonych zeznaniach J.D. nie ujawnił, co ustaliło jednak postępowanie kontrolne, że do Urzędu Skarbowego W. nie zostały złożone deklaracje VAT-7 Spółki D. za okres od stycznia do grudnia 2009 r.
- K.O. zaprzeczył ustaleniom organów podatkowych, wskazanych w decyzjach, wyjawiając, że olej napędowy kupował do posiadanego i leasingowanego taboru samochodowego. Posiadał około 45-50 zestawów typu [...], [...], [...] i zatrudniał 40 pracowników. Dostawą paliwa z D. zajmował się K.T., pośrednik handlowy firmy D.
W ocenie Sądu materiał dowodowy został zebrany prawidłowo. Charakter przesądzający odpowiedzialność podatkową Skarżącego, mają zeznania J.D., który wyraźnie zeznał, że 69 faktur nie miało odbicia w faktycznym obrocie gospodarczym. Zeznał też, że w 2001 roku opublikował ogłoszenie w Gazecie [...] pt. "dam koszty". W reakcji na ogłoszenie zgłaszali się właściciele firm i pośrednicy, którzy brali od niego faktury m. in. na paliwo. Tytuły do tych faktur były podawane sms-em, maiłem lub na kartce podczas osobistego kontaktu. Faktury zamawiał od niego m.in. Skarżący, dla którego faktury brał pośrednik. Łącznie dla firmy Skarżącego wystawiono faktury na kwotę 9,5 min zł.
Fikcyjność obrotu paliwem potwierdzają, zdaniem Sądu, następujące okoliczności:
- brak umowy o współpracy; - płatność gotówką przy odbiorze paliwa co już samo w sobie wskazuje na nieprofesjonalną transakcję, utrudniającą, a nie ułatwiającą organizację dostaw; - akta śledztwa nr [...], prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W., włączone do akt postępowania; - brak koncesji dla D. na obrót paliwami.
Ujawnione działania wyczerpują normę przepisu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT w brzmieniu 2009 r. przewidującym, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy: 4) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne: a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
Sąd przyjął jako prawidłowe dokonane przez organy podatkowe obu instancji ustalenia i ich ocenę prawną, uznając w konsekwencji, że decyzje organów podatkowych obu instancji są zgodne z prawem.
Analizując zarzuty skargi należy wyjaśnić, że:
- zarzuty dotyczące naruszenia art. 120 i 122 O.p. nie zostały uwzględnione, gdyż są jedynie skutkiem negowania przez Skarżącego stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniach decyzji. Sąd uznał materiał dowodowy sprawy jasko nie budzący wątpliwości.
- co do zarzutu naruszenia art. 181 O.p., wskazać też należy, że nadaje on równą moc dowodową wszystkim dowodom i w myśl postanowień tego przepisu dowodami mogą być również zgromadzone w postępowaniu karnym, w tym także zeznania świadków i wyjaśnienia podejrzanego oraz dowody zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej. Z kolei art. 180 § 1 O.p. nakazuje dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W świetle postanowień art. 181 oraz art. 180 O.p. nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w innym postępowaniu. W konsekwencji korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów Ordynacji podatkowej. Jeśli bowiem jeden przepis prawa dopuszcza możliwość określonego działania, to skorzystanie z tej możliwości nie może być jednocześnie uznane za naruszające inne normy prawne, a w każdym razie nie jest dopuszczalna taka wykładnia, która mogłaby prowadzić do wniosków o istnieniu takich naruszeń. Zatem, jeżeli art. 181 O.p. stanowi, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, zaś protokół przesłuchania podejrzanego jest materiałem gromadzonym w w/w postępowaniu, to nie ma podstaw prawnych do pozbawienia go wartości dowodowej w postępowaniu podatkowym.
- wbrew zarzutowi skargi, organy podatkowe nie naruszyły również zasady swobodnej oceny dowodów, która została ukonstytuowana w art. 191 O.p. W myśl tej zasady organ podatkowy rozważając wartość poszczególnych dowodów, jak również formułując wnioski na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie jest związany żadnymi sztywnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów, ale kieruje się własnym przekonaniem, uwzględniając wiedzę, doświadczenie życiowe, prawa logiki, informacje wynikające z wzajemnych relacji między poszczególnymi dowodami. W tym względzie realizacja zasady swobodnej oceny dowodów wymaga uwzględnienia określonych reguł tej oceny, a także norm procesowych dotyczących środków dowodowych, tak by nie przekształciła się w ocenę dowolną, nie dającą się logicznie uzasadnić w świetle całości materiałów zebranych w sprawie.
-niezrozumiały jest zarzut dotyczący naruszenia art. 193 O.p. przez stwierdzenie fikcyjności transakcji pomiędzy D. firmą Skarżącego bez obalenia domniemania rzetelności i niewadliwości rejestrów dla celów podatku VAT. W aktach sprawy znajduje się bowiem protokół badania ksiąg podatkowych z dnia 25 listopada 2011 r., w którym widnieje m.in. zapis, iż "na podstawie art. 193 § 6 O.p.nie uznaje się za dowód ewidencji nabycia Pana K.O. za styczeń, kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 200
r. w części dotyczącej zakupu (nabycia) oleju napędowego od D. [...]". Ze zdania poprzedzającego ten zapis wynika, iż organ uznał ewidencje za nierzetelne. Protokół ten otrzymał Skarżący w dniu 28 listopada 2011 r., co zaświadczył własnoręcznym podpisem
- nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 210 § 4 O.p., ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone tym przepisem. Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił dowody, które wziął pod uwagę wydając swoją decyzję, poddał je ocenie, wyjaśnił którym dowodom nie dał wiary i dlaczego, wskazał, które dowody zasługiwały na uwzględnienie i dlaczego, podał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wyjaśnił tym samym zasadność przesłanek, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie, nadto wyjaśnił dlaczego za niezasadne uznał przeprowadzenie wnioskowanego dowodu.
Reasumując, zdaniem Sądu, ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie posiada cech oceny dowolnej, została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego, znalazła też swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stąd też Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 187, art. 191, art. 193 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 88 ust.3a pkt 1 lit. a) i pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Nie jest bowiem zasadny zarzut naruszenia art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem organ podatkowy wydaje decyzję w sytuacji gdy wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż deklarowana przez podatnika. W ocenie Sądu stan dowodowy sprawy jest jednoznaczny, wskazujący też na konieczność określenia zobowiązania Skarżącego, stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4a ustawy o VAT, a za tym wydanie decyzji było niezbędne.
Ponieważ fundamentalnym prawem podatnika wynikającym z konstrukcji podatku od towarów i usług, jako podatku od wartości dodanej jest prawo obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą i co do zasady nie może być ograniczane, wyjaśnić należy, iż zasada neutralności może jednak doznać wyjątku w przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa. W tym zakresie należy odwołać się do tez formułowanych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W orzecznictwie tym wskazuje się, że podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. wyrok z 12 maja 1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in.). Nadto zwalczanie oszustw podatkowych, unikania opodatkowania oraz innych nadużyć jest celem uznanym i propagowanym przez VI Dyrektywę, poprzedniczkę obowiązującej Dyrektywy VAT 2006/12/WE (zob. wyrok z 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C-487/01 i C- 7/02 Gemeente Leudsen i Holin Groep). Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że prawo do odliczenia wykonywane było w sposób oszukańczy, jest uprawniony do wystąpienia z mocą wsteczną, z wnioskiem o dokonanie zwrotu odliczonych kwot (zob. wyrok z 14 lutego 1985 r. w sprawie 268/83 Rompelman, z 29 lutego 1996 r. w sprawie C-110/94 INZO). W wyroku z 11 maja 2006 r. w sprawie C-384/04 Federation of Technological Industries ETS wskazał, że podmioty gospodarcze podejmujące wszelkie możliwe działania, których podjęcia można się od nich w sposób uzasadniony domagać celem zapewnienia, że realizowane przez nie transakcje nie stanowią części łańcucha, obejmującego transakcje objęte oszustwem w podatku VAT, powinny móc powołać się na ich legalność, bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT. Z kolei w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C142/11 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził m.in., iż jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału określenie działań, jakich podjęcia w konkretnym przypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanego przypadku. Jeżeli istnieją przesłanki by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usług, w celu upewnienia się co do jego wiarygodność.
.Sąd oddalił wniosek Skarżącego o dopuszczeniu dowodu z oświadczenia K.T., którego podpis został złożony pod oświadczeniem poświadczonym przez notariusza jako podpis autentyczny tej osoby. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym przypadku dowodem uzupełniającym, tylko pozornie był dokument. W rzeczywistości było to oświadczenie osoby, dotyczące okoliczności faktycznych sprawy. Złożenie oświadczenia w tej formie stanowiło, w ocenie Sądu, obejście przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., który z założenia nie dopuszcza przesłuchania świadków.
Stwierdzić więc należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, zaś zarzuty skargi są niezasadne. Wbrew twierdzeniu skargi, w sprawie niniejszej został zebrany wystarczający materiał dowodowy, materiał ten został poddany wnikliwej analizie, a teza wywiedziona w wyniku tej analizy jest uprawniona.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło