III SA/Wa 700/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca S. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że wszystkie dokumenty księgowe zostały zajęte w toku kontroli skarbowej, część z nich zaś została zagubiona. Od tego czasu Skarżąca nie ma do nich dostępu. Następnie Skarżąca opisała sposób prowadzenia skupu używanych maszyn i ich magazynowania oraz dodała, że nie jest w stanie – ze względu na śmierć handlowca – zlokalizować miejsca przechowywania tych maszyn. Tym samym nie jest w stanie ich sprzedać celem uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca wyjaśniła, że od dłuższego czasu nie prowadzi działalności gospodarczej, a wszelkie ewentualne przychody muszą być kierowane do urzędu skarbowego z uwagi na dokonane zajęcie kont bankowych. Skarżąca podała, iż brak jest wiarygodnych danych pozwalających określić wysokość straty lub zysku za ostatni rok obrotowy. Skarżąca nie posiada środków na rachunkach bankowych, zaś jedno z nich wykazuje saldo ujemne. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że w 2014 r. nie odnotowała żadnych przychodów, natomiast przyjęła faktury zakupowe na łączną kwotę 180.216 zł niezapłacone do chwili obecnej. Wskazała, że w 2014 r. nie korzystała z rachunku bankowego w [...] , stąd też wyciągi nie zostały jej przesłane. Od roku nie korzysta też z rachunku w [...] w K. . Skarżąca nie potrafi podać szczegółowej informacji o wierzytelnościach i zobowiązaniach, gdyż znajdują się one w dokumentacji zajętej przez urząd kontroli skarbowej. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie otrzymane dotychczas decyzje zawierają klauzulę nakazującą przekazywanie wszelkich środków finansowych na konto urzędu skarbowego. Uniemożliwia to funkcjonowanie, jak również zakazuje wykonywania jakichkolwiek płatności. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat, deklaracje VAT, zawiadomienie o stanie środków na rachunkach bankowych, wyciągi bankowe, zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy o prowadzenie rachunku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym wymaganym na tym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 13.035 zł. Oceniając zasadność przyznania Skarżącej prawa pomocy należy zatem porównać wysokość tego wpisu z sytuacją majątkową Skarżącej. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez nią w kosztach postępowania na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak bowiem wynika z nadesłanych materiałów Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą generującą obrót, który w 2013 r. wyniósł 1.203.800,36 zł. W tym samym okresie koszty uzyskania tego przychodu wyniosły 1.080.182,13 zł. W 2013 r. dochód kształtował się zatem na poziomie 123.618,23 zł. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia oświadczenie Skarżącej, iż od dłuższego czasu nie prowadzi działalności gospodarczej, a wszelkie ewentualne przychody muszą być kierowane do urzędu skarbowego z uwagi na dokonane zajęcie kont bankowych. Co istotne jeszcze w listopadzie i grudniu 2013 r. Skarżąca dokonała sprzedaży na kwotę odpowiednio 57.000 zł i 32.800 zł. Nadto w listopadzie 2013 r. i lutym 2014 r. dokonała zakupów na kwotę odpowiednio 94.058 zł i 146.517 zł. W świetle tych danych niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy bowiem uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, że Skarżąca, która w 2013 r. osiągnęła przychód na poziomie 1.203.800,36 zł nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, iż w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą powinna ona, w procesie zarządzania dochodem brutto, uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, gdyż prowadzenie postępowań sądowych mieści się w ryzyku działalności gospodarczej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.