III SA/Wa 707/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia postanawia 1. przyznać T. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego pełnomocnik Skarżącego – T. P. złożył w dniu 20 marca 2012 r. wniosek na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, powołując się na trudną sytuację materialną Skarżącego spowodowaną długotrwałą chorobą wnioskodawcy i jego żony, kosztami leczenia, rehabilitacji a także stałym wzrostem kosztów utrzymania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną T. Posiadany majątek to dom o powierzchni 48 m² oraz działka o powierzchni 746 m2. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie ze stosunku pracy Skarżącego w wysokości około 3000 zł brutto miesięcznie. Następnie pełnomocnik Skarżącego uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy oświadczając, że obecnie pozostaje on z żoną w nieformalnej separacji. Wykonując wezwanie referendarza sądowego w zakresie uzupełnienia wniosku pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo z dnia 17 kwietnia 2012 r., w którym zwrócił się o przedłużenie terminu do wykonania powyższego wezwania o okres 30 dni z uwagi na brak kontaktu ze Skarżącym. Jako powód podał uzależnienie Skarżącego od [...]. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując iż Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, do przedłożenia, których został wezwany. Zatem niemożliwa była ocena rzeczywistej sytuacji materialnej Skarżącego. Od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącego wniósł sprzeciw w dniu 14 maja 2012 r., dochowując terminu ustawowego. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na zły stan zdrowia Skarżącego ma z nim utrudniony kontakt, co spowodowało opóźnienie w przekazaniu dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej Skarżącego. Przedstawił zestawienie wydatków ponoszonych w związku utrzymaniem i leczeniem Skarżącego oraz wskazał, iż z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia miesięcznych rat w wysokości 600 zł celem spłaty zadłużenia o jakie Skarżący występuje do Sądu. Do pisma dołączono zaświadczenie o wynagrodzeniu, deklarację podatkową za 2011 r., zaświadczenie lekarskie dotyczące Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wynika, że Skarżący uzyskuje stały, miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości około 3000 zł brutto. W zakresie ponoszonych kosztów utrzymania Skarżący nie udokumentował żadnych z deklarowanych wydatków. Odnosząc się do pozostawania w nieformalnej separacji między Skarżącym a jego żoną, wskazać należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji majątkowej Skarżącego nie można zatem utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że wystarczają one na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. W tej sytuacji Sąd, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.