III SA/Wa 719/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca),, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące uchyla zaskarżone postanowienie, 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. wydanym wobec W.S. Minister Rodziny i Polityki Społecznej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze spółką za jej zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Jak wynika z akt sprawy we wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podniósł, że w dniu 7 stycznia 2020 r. dostarczono mu decyzję organu I instancji, zaś w dniu 16 stycznia 2020 r. udał się do kancelarii adwokackiej w celu przygotowania odwołania. Błędnie jednak poinformował pełnomocnika, że decyzję odebrał 9 stycznia 2020 r. W efekcie od tej daty liczono termin do złożenia odwołania. Błędne wskazanie daty odbioru było spowodowane chorobą Skarżącego, który ma problemy z pamięcią i leczy się [...] od stycznia 2019 r. 2. Odmawiając przywrócenia terminu Minister wskazał na wstępie, że decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2019 r. Skarżący otrzymał w dniu 7 stycznia 2020 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 21 stycznia 2020 r., zaś wniesiono je 22 stycznia 2020 r. W efekcie postanowieniem z [...] września 2020 r. Minister stwierdził uchybienie tego terminu. Dalej zauważył, że podając powody przekroczenia terminu do wniesienia odwołania Skarżący nie uprawdopodobnił niezawinionego działania. Przeciwnie choroba Skarżącego trwała już od dłuższego czasu, a zatem nie była to nagła przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania. Poza tym Skarżący ustanowił pełnomocnika, który mając świadomość choroby mocodawcy powinien sprawdzić kiedy Skarżący odebrał decyzję, korzystając ze strony internetowej Poczty Polskiej poprzez funkcję "śledzenie przesyłki". 3. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oraz art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900) - dalej: "O.p.". Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powtórzył zasadniczo argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu. 4. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż w niej wskazane. 5. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga ta została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. W myśl tych przepisów w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego wynika zatem, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.: - po pierwsze uchybienia terminowi, - po drugie złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, - po trzecie uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - po czwarte dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin. Z zalegającego w aktach sprawy wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że jako przyczynę tego uchybienia podał on - wywołane stanem zdrowia - błędne poinformowanie swojego pełnomocnika o dacie odbioru decyzji organu I instancji (9 stycznia 2020 r. – zamiast prawidłowej 7 stycznia 2020 r.). Skarżący wyjaśnił mianowicie, że ma stwierdzone zaburzenia [...] spowodowane uszkodzeniem lub dysfunkcją [...] i chorobą somatyczną, w związku z czym leczy się [...] od stycznia 2019 r. Z treści wspomnianego wniosku wynika ponadto, że do przekazania pełnomocnikowi informacji o dacie dostarczenia Skarżącemu powyższej decyzji miało dojść w kancelarii adwokackiej w dniu 16 stycznia 2020 r. Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącego okoliczności i odmawiając mu przywrócenia uchybionego terminu Minister stwierdził z kolei, że choroba Skarżącego trwała już od dłuższego czasu, a zatem nie miała charakteru nagłego i w konsekwencji nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Poza tym Skarżący ustanowił pełnomocnika, który mając świadomość choroby mocodawcy powinien był się upewnić kiedy Skarżący odebrał decyzję, korzystając choćby ze strony internetowej Poczty Polskiej. 6. Wbrew stanowiskom obu stron postępowania Sąd zważył, że stronom umknęło to że decyzję organu pierwszej instancji doręczono pełnomocnikowi Skarżącego, a nie – jak wywodzi ten pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu, a czego nie zweryfikował Minister – Skarżącemu. Prawidłowość tego spostrzeżenia potwierdza chociażby treść zwrotnego potwierdzenia odbioru i poczynione na nim zapisy. Wynika z nich mianowicie, że korespondencja zawierająca decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2019 r. adresowana była na D.C. – pełnomocnika Skarżącego. Przesyłka ta wysłana została na wskazany przez niego adres, tj. Z., ul. [...] (taki właśnie adres figuruje m. in. na przedłożonym przezeń w toku postępowania przed organem I instancji pełnomocnictwie z 1 sierpnia 2019 r. i piśmie pełnomocnika z 28 listopada 2019 r.). Przesyłka była awizowana i wydano ją ostatecznie w dniu 7 stycznia 2020 r. pełnomocnikowi pocztowemu adresata. 7. Rozstrzygając sprawę Minister nie mógł więc - w świetle przedstawionych okoliczności – stwierdzić, że "pełnomocnik powinien dołożyć należytej staranności i sprawdzić, kiedy strona odebrała decyzję, aby mieć pewność co do terminowego złożenia odwołania", czy też – jak czytamy w innym miejscu zaskarżonego postanowienia - "dla ustalenia daty doręczenia pisma (...) nie ma znaczenia natomiast, że strona błędnie wskazała inną datę odbioru decyzji, co ustanowiony w sprawie pełnomocnik mógł z łatwością sprawdzić (...)". Odrębną kwestią jest tu ocena zachowania pełnomocnika, który oświadczając we wniosku, że decyzję dostarczono Skarżącemu mija się z prawdą. Takie postępowanie podważa wiarygodność i uczciwość osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. 8. Sposób zredagowania uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje zatem ponad wszelką wątpliwość, że podejmując decyzję o odmowie przywrócenia uchybionego terminu Minister oparł się bezkrytycznie na argumentacji przedstawionej we wniosku i w efekcie ustalił inne fakty, niż te jakie rzeczywiście miały miejsce w niniejszej sprawie. To z kolei doprowadziło go do błędnego wniosku, że choroba Skarżącego nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Taka sprzeczność uzasadnienia jest nie tylko wadą formalną tego elementu postanowienia, ale i świadectwem wady samego procesu decyzyjnego. Z wadliwym uzasadnieniem stanowiącym uchybienie natury procesowej (art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p.) mającym istotny wpływ na wynik sprawy mamy do czynienia wtedy, gdy sposób sporządzenia uzasadnienia czyni wynik sprawy niezrozumiałym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe stanowi o naruszeniu nie tylko przywołanego wyżej art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., w myśl którego uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Naruszone zostały także inne przepisy postępowania. Jak bowiem zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 stycznia 2020 r. (III SA/Wa 1421/19) zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.) nie zostanie zrealizowana, jeśli organ podatkowy niestarannie, z pominięciem reguł określonych przepisami prawa sporządzi uzasadnienie decyzji. Zasadę tę należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów podatkowych, ale jako przesłankę oceny ich działania, a to oznacza, iż naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów O.p. Podatnik, aby móc działać w zaufaniu do organu podatkowego musi znać przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Dlatego równie istotne jak przestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych jest przestrzeganie zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Zgodnie z zasadą przekonywania organ podatkowy powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ należycie i wyczerpująco nie wyjaśni podatnikowi jakie okoliczności faktyczne i prawne wziął pod uwagę w toku załatwienia sprawy lub nie odniesie się do argumentów podnoszonych przez podatnika. Prawidłowe uzasadnienie decyzji jest jednym z istotnych warunków wpływających na umocnienie praworządności. Jeżeli uzasadnienie decyzji jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 O.p., sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ podatkowy (zob. też przytoczone w powyższym orzeczeniu wyroki NSA: z 28 kwietnia 2000 r., I SA/Łd 269/98, z 22 października 2010 r., II FSK 1067/09). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd powyższy w pełni podziela i uznaje za własny, wskazując zarazem, iż zachowuje on swoją aktualność także w odniesieniu do postanowień. 9. Skoro zatem wydanie zaskarżonego postanowienia nie zostało poprzedzone ustaleniem faktów mających doniosłość prawną, co przełożyło się na wadliwe jego uzasadnienie, stwierdzić należało, że w sprawie doszło do naruszenia i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania, a w szczególności art. 121 § 1 O.p., art. 124 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 219 O.p. 10. Ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego Minister uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku. Rozważy również czy w świetle opisanych okoliczności złożenie tego wniosku nastąpiło z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Jednocześnie z uwagi na stwierdzone naruszenie przedwczesne jest odnoszenie się do akcentowanych w skardze aspektów związanych z wykazaniem braku winy w przekroczeniu terminu. 11. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.