III SA/Wa 722/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi P. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok postanowił: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. P. A. - Skarżący w niniejszej sprawie, na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że sytuacja materialna nie pozwala mu na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Podniósł, że uzyskuje niewielkie dochody miesięczne w wysokości 1300 zł brutto (zatrudnienie na ½ etatu). Oświadczył, że całość dochodów przeznacza na utrzymanie córki oraz wydatki na życie. Ponadto oświadczył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. i Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zajął środki na rachunkach bankowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach wynika że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką oraz posiada działkę o powierzchni 3.000 m² zajętą przez urząd skarbowy. Oświadczył, że z żoną posiada rozdzielność majątkową. Zaznaczył, iż postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/ Wa 443/10 przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 PLN., zaś od złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja nie uległa poprawie. Skarżący przedstawił wyciągi z rachunków bankowych oraz umowę o rozdzielności małżeńskiej. Dołączył zaświadczenie z którego wynika, iż jest przewlekłe chory, ma trudności z chodzeniem oraz zaburzenia pamięci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który skarżący musi ponieść jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.260 zł. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 500 zł. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Zatrudniony jest na umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku dyrektora generalnego, uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że całość środków przeznacza na utrzymanie córki. Oświadczenie takie nasuwa pewne wątpliwości, bowiem Skarżący przeznaczając całość swego dochodu na utrzymanie córki nie pozostawia sobie środków na własne utrzymanie. Pozwala to sądzić, że w kosztach partycypuje żona Skarżącego, której dochodów Skarżący nie wyjawił, przedkładając umowę o rozdzielności majątkowej. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek świadczeń alimentacyjnych między małżonkami po rozwodzie stanowi kontynuację obowiązku wzajemnej pomocy powstałego przez zawarcie związku małżeńskiego (uchwała Sądu Najwyższy z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn. sprawy III CZP 91/86). Podkreślenia wymaga, że obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy uznać należy, Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego zasadnym było przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 500 zł. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.