III SA/Wa 724/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-05
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik nie został poinformowany przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skutkuje zawieszeniem biegu tego terminu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie skutkuje zawieszeniem biegu tego terminu. W konsekwencji, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, co skutkowało jej uchyleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2004 r. Organ kontroli skarbowej ustalił, że skarżący wystawił faktury VAT dla firmy F.H. "M." T. R. na transakcje, które nie zostały dokonane. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie organ pierwszej instancji określił skarżącemu kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części, a w części uchylił i umorzył postępowanie, uznając, że zobowiązanie podatkowe za sierpień 2004 r. nie uległo przedawnieniu z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r., stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. N. kwotę 3.775 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, (sprawozdawca), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant referent stażysta Agata Zdunek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2004 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. N. kwotę 3.775 zł (słownie: trzy tysiące siedemset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na podstawie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. przeprowadził postępowanie kontrolne wobec M. N. (dalej “Strona", “Skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. M. N. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa za 2003 i 2004 r.
W toku kontroli ustalono, że Strona w okresie styczeń-wrzesień 2004 r. wystawiła faktury VAT dla F.H. "M." T. R. dokumentujące transakcje sprzedaży dodatków funkcjonalnych o łącznej wartości netto 1.298.600 zł i podatek VAT 90.902 zł, które to transakcje nie zostały dokonane.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], [...] określił Stronie za maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2004 r. kwoty podatku od towarów i usług podlegające wpłacie z tytułu wystawienia faktur.
W wyniku wniesienia odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji ustalił, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że faktury VAT wystawione przez P.P.H. "N." M. N. w okresie maj-wrzesień 2004 r. dla F.H. "M." T. R. na wartość netto 755.100 zł i podatek VAT 52.857,00 zł dokumentują czynności, które nie zostały dokonane.
Z uwagi na to, że czynności wykazane na fakturach nie dokumentują w okresie maj-wrzesień 2004 r. odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – dalej "u.p.t.u.", nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem kwoty z nich wynikające - wykazaniu w deklaracjach dla potrzeb podatku od towarów i usług VAT-7.
Jednocześnie stwierdził, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że Strona wystawiając przedmiotowe faktury w okresie maj-wrzesień 2004 r., zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.t.u., jest zobowiązana do zapłaty podatku wykazanego w tych fakturach, mimo, że nie odzwierciedlały one dostaw towarów, ale zostały wprowadzone do obrotu prawnego.
W związku z powyższym, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] określił Stronie kwoty podatku od towarów i usług podlegające wpłacie, wynikające z faktur wystawionych w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu i we wrześniu 2004 r.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
– art. 108 ust. 1 u.p.t.u. poprzez błędne zastosowanie,
– art. 210 § 1 pkt 4 i 6 i § 4 w związku z art. 120, art. 121 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – "O.p." poprzez wydanie decyzji z pominięciem podstawy prawnej oraz szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego w przedmiocie uznania, iż czynności pomiędzy "N." M. N. a "M." T. R. nie zostały dokonane,
– art. 120, art. 121, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nie uwzględnienie wniosków wniesionych w toku postępowania kontrolnego oraz poprzez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów.
W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]:
– uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej kwoty podatku od towarów i usług podlegającej wpłacie, wynikającej z faktur wystawionych w sierpniu 2004 r. i określił za ten miesiąc kwotę podatku do wpłaty wynikającą z faktur wystawionych w okresie 1-25 sierpnia 2004 r. w wysokości 10.157 zł oraz w części dotyczącej kwoty podatku od towarów i usług podlegającej wpłacie, wynikającej z faktur wystawionych we wrześniu 2004 r. i umorzył za ten miesiąc postępowanie podatkowe w tym zakresie,
– utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie termin płatności podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2004 r. upływał odpowiednio dla każdego kolejnego miesiąca 25 dnia następnego miesiąca, tj. od czerwca do października 2004 r. W związku z powyższym zobowiązanie to uległoby przedawnieniu z końcem 2009 r., w myśl art. 70 § 1 O.p., o ile bieg 5-letniego terminu przedawnienia nie został przerwany bądź zawieszony, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. sygn. akt [...] zostało wszczęte dochodzenie w sprawie posługiwania się w okresie od 23 stycznia 2003 r. do 25 sierpnia 2004 r. w S., w celu zatajenia rzeczywistych rozmiarów działalności gospodarczej przedsiębiorstwa P.P.H. "N." M. N., firmami F.H. “A." J. B. w S. i F.H. “M." T. R. w D. tj. o przestępstwo skarbowe, określone z art. 55 § 1, art. 56 § 2 i art. 76 § 2 w związku z art. 6 § 2 i art. 7 § 1 Kodeksu karnego skarbowego i postępowanie to nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone. Zaznaczył, że Sąd Rejonowy w S. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. zawiesił postępowanie karne.
Zdaniem organu, oznacza to, że przed 31 grudnia 2009 r. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wynikającego z obowiązku podatkowego powstałego w okresie od 23 stycznia 2003 r. do 25 sierpnia 2004 r., został zawieszony i zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu. Natomiast zobowiązanie podatkowe wynikające z tytułu wystawienia faktur za okres od 25 sierpnia do 30 września 2004 r. uległo przedawnieniu i z tego tytułu podlega umorzeniu.
W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał , że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z "pustymi fakturami" wystawionymi w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., gdyż wystawione przez Stronę faktury VAT w miesiącach maju, czerwcu, lipcu, sierpniu i wrześniu 2004 r. nie dokumentowały czynności w nich opisanych.
Wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż Strona w 2004 r. produkowała i sprzedawała dodatki funkcjonalne stosowane w przetwórstwie mięsnym, takie jak peklomag B, C, CI oraz peklomix A, NA, NS. W 2004 r. Strona osiągnęła obrót ze sprzedaży towarów w łącznej wysokości 3.244.758,26 zł, z tego 1.489.476,27 zł ze sprzedaży dodatków funkcjonalnych. Głównym odbiorcą dodatków funkcjonalnych była Firma H. T. R., której sprzedano peklomag C oraz peklomix NA i NS za łączną kwotę 1.298.600,00 zł, co stanowiło 87,19 % całości sprzedaży dodatków funkcjonalnych w 2004 r.
Podkreślił, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ceny po jakich Strona fakturowała sprzedaż dodatków funkcjonalnych dla firmy "M." były znacznie niższe od cen, po jakich sprzedawała te same dodatki funkcjonalne innym odbiorcom. Ponadto ceny po jakich sprzedawała dodatki funkcjonalne do F.H. "M." były niewiele wyższe niż koszty zakupu surowców zużytych do ich produkcji, co było dla Strony wysoce nieopłacalne i przynosiło straty.
Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy o tym, że firma F.H. "M." T. R. była fikcyjnym ogniwem w obrocie dodatkami funkcjonalnymi w 2004 r., a Strona za pomocą powyższej firmy ukrywała faktyczne rozmiary własnej działalności gospodarczej, w celu zaniżenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i podatkiem VAT. Wskazują na to m.in. zaniżone ceny sprzedaży dodatków funkcjonalnych dla F.H. "M." T. R., niedopełnienie przez T. R. podstawowego obowiązku zarejestrowania firmy zajmującej się obrotem substancjami dodatkowymi do żywności w Państwowej Inspekcji Sanitarnej, brak stosownego zaplecza do prowadzenia działalności gospodarczej (magazyny, środki transportu) oraz brak środków finansowych potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie organu odwoławczego, z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, również że firmy "M." nie można uznać za przedstawiciela firmy "N.", bowiem firma ta nie działała w imieniu i na rzecz Strony, lecz była fikcyjnym podmiotem utworzonym w celu unikania opodatkowania. Działalność jej polegała wyłącznie na firmowaniu sprzedaży towarów, a właściciel tej firmy T. R. nie miał żadnego wpływu na działalność tej firmy i wysokość obrotu udokumentowanego fakturami wystawionymi przez osoby trzecie na polecenie Strony. Zatem zasadnie organ pierwszej instancji przyjął, iż pomiędzy Stroną a F.H. "M." T. R. nie zachodziły czynności wykazane w przedmiotowych fakturach, tj. transakcje kupna sprzedaży dodatków funkcjonalnych, a miał miejsce jedynie obrót fakturami.
W związku z powyższym – zdaniem organu - Strona zobowiązana jest na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. do zapłaty podatku wykazanego na fakturach VAT wystawionych dla F.H. "M." T. R..
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt 4, 6 i § 4 w związku z art. 120, art. 121 i art. 124 O.p. poprzez wydanie decyzji z pominięciem podstawy prawnej oraz szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, stwierdził, iż nie jest on zasadny. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jaki i podstawę prawną, w których poza przytoczeniem przepisów prawa podano również wykładnię przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy.
Także zarzut, że organ pierwszej instancji nie odniósł się wprost do wniosku dowodowego Strony z dnia 25 listopada 2010 r., czym naruszył przepisy art. 120, art. 121, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p. nie znajduje uzasadnienia, bowiem organ kontroli skarbowej w wydanej decyzji stwierdził, że zebrany w sprawie materiał jednoznacznie wskazuje, iż do transakcji pomiędzy firmą Strony a firmą T. R. w rzeczywistości nie dochodziło. W związku z powyższym, kierując się art. 188 O.p., organ kontroli zasadnie odmówił włączenia dowodów wnioskowanych przez Stronę do akt prowadzonego postępowania. Uznał, iż organ pierwszej instancji słusznie wskazał, iż dowody zebrane w sprawie jednoznacznie potwierdzają, iż T. R. w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie obrotu dodatkami funkcjonalnymi.
W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 1 i 3 i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
– art. 120, art. 121, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, nie uwzględnienie wniosków i dowodów wniesionych przez stronę w toku postępowania podatkowego, powoływanie się na dokumenty zebrane w toku nieważnej kontroli podatkowej i pozbawione mocy dowodowej, a także poprzez uznanie za dowód w postępowaniu odwoławczym dokumentów urzędowych niesporządzonych w formie określonej przepisami prawa;
– art. 196 § 1 oraz art. 199 O.p. poprzez włączenie do akt postępowania przesłuchań osób przeprowadzonych w inny postępowań, które w niniejszym postępowaniu mogłyby odmówić składania zeznań;
– art. 127 i art. 233 O.p. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, brak decyzji rozpoznającej merytorycznie sprawę, a ograniczenie się jedynie do kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji;
– art. 13 ust. 3 w związku z art. 9a ust. 8 i art. 24a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 z późn. zm.) - dalej "u.k.s." poprzez przeprowadzenie postępowania kontrolnego i wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji, który nie był właściwym w sprawie;
– art. 108 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 8 u.p.t.u. polegające na przyjęciu, że faktury wystawione w okresie styczeń-wrzesień 2004 r. przez P. M. N. dla F.H. "M." T. R. nie dokumentują rzeczywistych transakcji, a co za tym idzie nieuznaniu, iż były to transakcje szeregowe, a w konsekwencji odmowie zastosowania art. 7 ust. 8, w sytuacji gdy ów przepis winien znaleźć zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Skarżący zaakcentował przede wszystkim że art. 70 § 6 pkt 1 O.p., który był podstawą zawieszenia biegu terminu przedawnienia, na wniosek Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt P 30/11) stał się przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym rozstrzygnięcie tej kwestii ma kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Na podstawie art. 70 § 1 O. p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że zobowiązanie za wymienione w zaskarżonej decyzji miesiące 2004 r. w podatku VAT przedawniało się z końcem 2009 roku
Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez organ odwoławczy, że zastosowanie w sprawie miał art. 70 § 6 pkt 1 Op., skutkując zawieszeniem biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego .
Dyrektor Izby Skarbowej w W. za wystarczającą przesłankę powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia uznał okoliczność, że w dniu 22 grudnia 2009 r. r. sygn. akt [...] zostało wszczęte dochodzenie w sprawie posługiwania się w okresie od 23 stycznia 2003 r. do 25 sierpnia 2004 r. w S., w celu zatajenia rzeczywistych rozmiarów działalności gospodarczej przedsiębiorstwa P. M. N., firmami F.H. “A." J. B. w S. i F.H. “M." T. R. w D. tj. o przestępstwo skarbowe, określone z art. 55 § 1, art. 56 § 2 i art. 76 § 2 w związku z art. 6 § 2 i art. 7 § 1 Kodeksu karnego skarbowego i postępowanie to nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone. Organ nie potwierdził ani nie przedłożył żadnych dowodów wskazujących na to, że podatnik był informowany o toczącym się postępowaniu oraz, że zostały przedstawione mu zarzuty przed upływem terminu zobowiązania podatkowego. Z nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów : postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz postanowienia o postawieniu Skarżącemu zarzutów wraz z dowodami ich doręczenia wynika, że Skarżący był poinformowany o toczącym się dochodzeniu i postawieniu zarzutów dopiero w 2010 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego (o przestępstwo lub wykroczenie) wprowadzona została do Ordynacji podatkowej mocą nowelizacji tej ustawy z dnia 12 września 2002 r. (ustawa o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa i niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 169, poz. 1387)
Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w wersji obowiązującej w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Nie ma potrzeby szerzej uzasadniać dlaczego przedawnienie zobowiązania podatkowego ma istotny wpływ na sytuację prawną podatnika i dlaczego z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego powinien mieć on dostęp do wiedzy, czy w sprawie jego zobowiązania podatkowego nastąpiły zdarzenia powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu terminu. Jeśli przeanalizować wszystkie wymienione w Ordynacji podatkowej okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, to w każdym przypadku podatnik może uzyskać wiedzę, czy w jego sprawie wystąpiły takie okoliczności, czy też nie. Co więcej np. w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia z powodu zastosowania środka egzekucyjnego organ egzekucyjny ma obowiązek zawiadomienia podatnika o jego zastosowaniu (art. 70 § 4). Jedyną okolicznością powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia o zaistnieniu, której podatnik w ogóle może nie posiadać żadnej wiedzy, ani też dostępu do niej jest właśnie okoliczność wskazana w art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
Zgodnie z art. 113 § 1 K.k.s. w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy niniejszego kodeksu nie stanowią inaczej. Akurat w zakresie wszczęcia postępowania przepisy K.k.s. nie zawierają odmiennych uregulowań od zawartych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późniejszymi zmianami, zwaną dalej K.p.k.). Ustawa ta nie przewiduje w ogóle zawiadomienia potencjalnego sprawcy o wszczęciu postępowania (art. 305 § 4 w związku z art. 325a § 1 K.p.k.). O wydaniu takiego postanowienia zawiadamia się jedynie osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie oraz ujawnionego pokrzywdzonego. Po wszczęciu postępowania toczy się ono ad rem (w sprawie), a potencjalny sprawca (podejrzany) do momentu, w którym organ prowadzący postępowanie ogłosi mu zarzut lub zarzuty (art. 313 § 1 i 2 oraz art. 325g § 1, 2 i 3 K.p.k.) o toczącym się postępowaniu nie ma wiedzy. Ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutu powoduje, że wkracza ona w fazę ad personam. Pomiędzy wszczęciem postępowania, a przedstawieniem zarzutu może minąć nawet bardzo długi czas, zwłaszcza w tych sprawach, w których w momencie wszczęcia postępowania osoba potencjalnego sprawcy w ogóle nie jest znana.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11 stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 o.p., jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji.
Opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w dniu 24 lipca 2012 r. w Dzienniku Ustaw (Dz. U poz. 848), a więc wszedł w życie (art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji) oznacza to, że wszystkie organy władzy publicznej, w tym również organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania tych orzeczeń. Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (Bogusław Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2009 str.835-853 ).
Mając na względzie uwagi Trybunału Konstytucyjnego oraz treść wyroku w sprawie P 30/11 należy przyjąć, że art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wówczas, gdy o postępowaniu tym podatnik został poinformowany przed upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 o.p.
Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to tyle, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za maj , czerwiec, lipiec, sierpień 2004 r. – jeśliby nie wystąpiły żadne zdarzenia powodujące przerwanie lub zawieszenie jego biegu – ulega przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2009 r. Decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu [...] grudnia 2011 r. nr [...], a więc już po upływie terminu przedawnienia. Organ odwoławczy argumentował, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie, przed jego upływem, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
W ocenie Sądu samo wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo karnoskarbowe, wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej, nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Skutek taki mogło wywołać dopiero poinformowanie osób uprawnionych do reprezentowania strony skarżącej o prowadzonym postępowaniu karnoskarbowym i postawionych im zarzutach, o ile miało ono miejsce przed upływem terminu przedawnienia. Jak już Sąd wskazał wyżej z akt sprawy nie wynika, by Skarżący przed datą 31 grudnia 2009 r., uzyskał wiedzę o wszczęciu postępowania o przestępstwo skarbowe związane z zobowiązaniem podatkowym skarżącego w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2004 r.
Należy w związku z tym stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 70 § 6 pkt 1 O.p. polegającym na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu. Uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe zastosowanie powyższej normy przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. prowadzić powinno do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić zaprezentowaną powyżej argumentację.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") należało uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło