III SA/Wa 73/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 73/17 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący M.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Do majątku zaliczył dom, mieszkanie, dwie nieruchomości rolne o powierzchni 1,24 ha i 1,7 ha. Skarżący utrzymuje się z renty wypadkowej w wysokości 2.061 zł, zaś jego żona z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2.543 zł. Wśród wydatków wymienił czynsz (1.350 zł), energię elektryczną (175 zł), gaz (100 zł), opał (85 zł), opłaty telekomunikacyjne (150 zł), leki (250-400 zł), leczenie i rehabilitację (200 zł), ubezpieczenia (260 zł), użytkowanie wieczyste (40 zł), podatki lokalne (167 zł), korespondencję (100 zł). Wyjaśnił, że pozostałe środki wydawane są na jedzenie, a tworzone skromne rezerwy są wydawane okresowo na uzupełnienie odzieży, obuwia i niezbędne naprawy w gospodarstwie domowym. Skarżący oświadczył, że nie ma żadnych oszczędności. Przeciwnie ciąży nad nim widmo długów, gdyż jest w sporze z gminą. Wymienił kwoty jakie on i żona otrzymali w latach 2015-2016 tytułem renty i wynagrodzenia. Dodał, iż w 2015 r. otrzymał ponad 60.000 zł jako wyrównanie z ZUS. Kwota ta została zużyta na opłacenie zobowiązań i na utrzymanie, w tym naprawę majątku. Wskazał, iż saldo uwidocznione na załączonym wyciągu z rachunku bankowego jego żony, uległo znacznemu uszczupleniu. Skarżący opisał także swój stan zdrowia, podnosząc, iż jest inwalidą po wypadku przy pracy, nadal się leczy i trudno mu w takich okolicznościach znaleźć pracę w zawodzie. Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, wyciągi bankowe. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. W sprzeciwie wskazał, że wydane postanowienie jest dla niego krzywdzące. Podkreślił, że jego stan zdrowia znacznie się pogorszył i z tego względu potrzebna jest mu pomoc profesjonalisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 100 zł, należy stwierdzić, iż rację ma starszy referendarz sądowy, że w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nadmienić należy, że Skarżący i jego żona dysponują stałym dochodem w wysokości 4.604 zł. Skarżący dysponuje majątkiem w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnych. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, iż posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że majątek ten może przynosić potencjalne pożytki (zob. postanowienie NSA z 16 lutego 2015 r., II FZ 53/15 i przywołane tam orzeczenia). Powyższe powoduje, że starszy referendarz sądowy nie mógł zaliczyć Skarżącego do osób ubogich i uznać, że to Skarb Państwa ma ponieść koszty postępowania sądowego oraz koszty profesjonalnego pełnomocnika. Należy też nadmienić, że Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatki. W tej sytuacji rację ma starszy referendarz sądowy, że nie można zweryfikować czy istotnie wydatki te wynoszą – jak sam zadeklarował – 3.027 zł miesięcznie. Odnosząc się natomiast do oceny odmowy ustanowienia pełnomocnika rację ma starszy referendarz sądowy, że uczestnictwo profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania nie jest niezbędne. Z uwagi na regulacje zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie istnieją bowiem obawy, że bez udziału profesjonalisty strona nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest bowiem do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez pełnomocnika nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. Ponadto stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, czy doradcy podatkowego obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2013 r., II FZ570/13). Z tego względu wniosek Skarżącego o ustanowienie pełnomocnika należało załatwić odmownie. Jego przyznanie nie przyczyniłoby się bowiem do zwiększenia ochrony strony, a jedynie wygenerowałoby dodatkowe koszty postępowania w postaci wynagrodzenia takiego pełnomocnika, które miałby pokryć za stronę Skarb Państwa, a które – co wymaga podkreślenia - nie są niezbędne dla ochrony jej interesów (por. postanowienie WSA w Lublinie z 23 marca 2017 r., I SA/Lu 1036/16). O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.