III SA/Wa 749/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. sp. z o.o. w J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2006 r. do sierpnia 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że nie posiada aktywów obrotowych, ani majątku trwałego. Wskazała, że na pośredniczeniu w świadczeniu usług serwisu i transportu zarabiała niewielkie kwoty sięgające kilkunastu tysięcy złotych rocznie, zaś od wszczęcia postępowania przez organ I instancji nie osiąga przychodów. Skarżąca podkreśliła, że nie dokonała żadnego oszustwa podatkowego. Podała, że za 2012 r. poniosła stratę w wysokości 12.086,84 zł. Za 2013 r. spodziewa się natomiast straty na poziomie 11.000 zł. Skarżąca wyjaśniła, że w latach 2011-2013 osiągnęła wynik podatkowy 0 zł, gdyż nie osiągając przychodów nie mogła zaliczyć wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Nie składała zatem zeznań rocznych za dwa ostatnie lata kalendarzowe. Nie składa także deklaracji VAT, gdyż nie jest obecnie podatnikiem podatku od towarów i usług. W 2014 r. Skarżąca nie osiągnęła przychodów, zaś na poniesione koszty złożyły się wydatki na obsługę księgową (369 zł), opłaty administracyjne i sądowe (485 zł), opłaty pocztowe (36 zł), koszty ksero (220 zł). Skarżąca podała, że posiada aktualnie niewielkie wymagalne należności i zobowiązania z tytułu dostaw towarów i usług oraz wysokie zobowiązania podatkowe. Skarżąca zaznaczyła, że obecnie brak jest informacji o toczących się postępowaniach egzekucyjnych. Z uwagi na brak przychodów Skarżąca nie posiada czynnego rachunku bankowego. Wyjaśniła, że ze względu na trudną sytuację finansową wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10.000 zł zostanie zapłacone po zakończeniu postępowania z prywatnego majątku udziałowca. Skarżąca przedstawiła bilans i rachunek zysków i strat za lata 2011-2012. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie okoliczności, na których Skarżąca oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w głównej mierze opisane, a nie wykazane. Wiąże się to z tym, że Skarżąca – na wezwanie z 20 marca 2014 r. – nadesłała właściwie tylko dwa dokumenty, tj. bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2011-2012. Dokumenty te w żadnym razie nie są wystarczające do sprawdzenia, czy twierdzenie Skarżącej o niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Skarżąca nie przedstawiła chociażby zeznań podatkowych, tłumacząc, że ich nie składała, gdyż nie osiągnęła przychodów i nie mogła zaliczyć wydatków do kosztów ich uzyskania. Tymczasem przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.) nakłada na podatników podatku dochodowego od osób prawnych obowiązek dokonania, po zakończeniu roku, rozliczenia podatku i złożenia zeznania CIT-8. Z obowiązku tego nie zwalnia nawet fakt zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, czy osiągnięcie – jak to określiła Skarżąca – wyniku podatkowego na poziomie 0 zł. Skarżąca nie przedłożyła także aktualnego, tj. dotyczącego 2013 r. bilansu oraz rachunku zysków i strat. Nadto nie przesłała dokumentu potwierdzającego, że istotnie nie jest obecnie podatnikiem podatku od towarów i usług, w związku z czym nie ma obowiązku składania deklaracji VAT. Skarżąca dość lakonicznie odpowiedziała na wezwanie dotyczące prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Wskazała mianowicie, że obecnie brak jest takich informacji. W rezultacie nie wiadomo czy Skarżąca nie ma wiedzy na temat toczących się wobec niej postępowań egzekucyjnych i zastosowanych w ich toku środków egzekucyjnych, czy też postępowania takie się nie toczą. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń. Sąd natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty. Jak to już wskazano wyżej postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że wyłączona jest na gruncie tej instytucji zasada działania sądu z urzędu. To zatem wnioskodawca powinien przekonać sąd o swojej sytuacji majątkowej i finansowej oraz ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie jej oceny. W tej sytuacji Skarżąca nie może oczekiwać, iż prawo pomocy zostanie jej udzielone. Nie sposób bowiem przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu jej udziału w zainicjowanym przezeń postępowaniu sądowym, opierając się jedynie na oświadczeniach Skarżącej. Tym bardziej, że sam tylko należny w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 100.000 zł. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.