III SA/Wa 75/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca N.R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wydatki bilansują się z dochodami, a często nawet je przewyższają, co powoduje konieczność pomocy dalszej rodziny. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. Do majątku zaliczyła dom. Wśród wydatków wymieniła ratę kredytu (2.500 zł), prąd (300 zł), telefon (300 zł), gaz (1.000 zł/2 m-ce), wodę (1.700 zł/6 m-cy), śmieci (150 zł/3 m-ce), pozostałe koszty utrzymania rodziny (800-1.000 zł). Skarżąca wskazała, iż źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje 4.100 zł, zaś jej męża umowa o pracę z wynagrodzeniem wynoszącym 700 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, iż nie jest podatnikiem VAT, zaś jej mąż jest obecnie w okresie wypowiedzenia. Umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu z dniem [...] lutego 2016 r. Wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika w wysokości 2.583 zł zostało sfinansowane ze środków pożyczonych od matki Skarżącej. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe, dowód wpłaty gotówkowej z tytułu raty kredytu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca warunku tego nie spełniła. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, że w okresie od 2 października 2015 r. do 2 lutego 2016 r. osiągnęła ona dochód w wysokości ponad 34.506 zł (wpływy na rachunek). Z kolei z przedłożonego przez Skarżącą wyliczenia dotyczącego stałych niezbędnych wydatków (zweryfikowanego z przesłanymi wyciągami bankowymi) wynika, że miesięcznie wydatki te kształtują się na poziomie ok. 4.000 zł (bez uwzględnienia kosztów wyżywienia, edukacji dzieci). W ocenie referendarza sądowego powyższe dane pozwalają stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów Skarżąca miała możliwość zapewnienia sobie środków, które pozwoliłyby jej obecnie na uiszczenie wpisów od skarg należnych w dwóch toczących się równolegle sprawach w łącznej wysokości 2.736 zł. Skoro bowiem prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny (i nie chodzi tu o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu) należało uznać, że potrzeby życiowe Skarżącej rozumiane, jako obiektywnie niezbędne nie zostaną zagrożone przez uiszczenie wspomnianej kwoty. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje osobom, które w istocie rzeczy nie mają możliwości dokonać tych zmian i oszczędności, i w przypadku których wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna Skarżącej, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków (wśród których – jak wynika z wyciągów bankowych - znajdują się wydatki na rozrywkę, wyjazdy zagraniczne i rekreacyjne, czy też wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru) umożliwia jej uiszczenie wpisów sądowych, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącej i jej rodziny. Z tych względów uznać należy, iż Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.