III SA/Wa 75/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu N. R. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 75/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi N. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżąca – N. R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wydatki bilansują się z dochodami, a często nawet je przewyższają, co powoduje konieczność pomocy dalszej rodziny. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. Do majątku zaliczyła dom. Wśród wydatków wymieniła ratę kredytu (2.500 zł), prąd (300 zł), telefon (300 zł), gaz (1.000 zł/2 m-ce), wodę (1.700 zł/6 m-cy), śmieci (150 zł/3 m-ce), pozostałe koszty utrzymania rodziny (800-1.000 zł). Skarżąca wskazała, iż źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje 4.100 zł, zaś jej męża umowa o pracę z wynagrodzeniem wynoszącym 700 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, iż nie jest podatnikiem VAT, zaś jej mąż jest obecnie w okresie wypowiedzenia. Umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu z dniem 15 lutego 2016 r. Wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika w wysokości 2.583 zł zostało sfinansowane ze środków pożyczonych od matki Skarżącej. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe, dowód wpłaty gotówkowej z tytułu raty kredytu. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżąca w okresie od 2 października 2015 r. do 2 lutego 2016 r. osiągnęła dochód w wysokości ponad 34.506 zł (wpływy na rachunek). Natomiast z przedłożonego przez Skarżącą wyliczenia dotyczącego stałych niezbędnych wydatków wynika, że miesięcznie wydatki te kształtują się na poziomie ok. 4.000 zł (bez uwzględnienia kosztów wyżywienia, edukacji dzieci). W ocenie referendarza sądowego w ramach uzyskiwanych dochodów Skarżąca miała możliwość zapewnienia sobie środków, które pozwoliłyby jej na uiszczenie wpisów od skarg należnych w dwóch toczących się równolegle sprawach w łącznej wysokości 2.736 zł bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. W sprzeciwie Skarżąca zarzuciła, że referendarz błędnie ustalił, iż ponosi ona wydatki miesięczne w wysokości 4000 zł, w sytuacji gdy kształtują się one na poziomie ok. 8000 zł. Ponadto wskazała, że Urząd Skarbowy wszczął postępowanie egzekucyjne celem ściągnięcia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 152.000 zł, co w konsekwencji powoduje, iż ma zajęte rachunki bankowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącej postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2016 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył bowiem, że prawo pomocy to instytucja, która ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest bezspornie prawidłowa i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Uwzględniając powyższą argumentację stwierdzić należy, iż zasadnie zważono w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca nie spełniła warunków do przyznania prawa pomocy, gdyż posiada środki finansowe umożliwiające jej pokrycie należnego w sprawie wpisu sądowego. Referendarz słusznie zauważył, że skoro prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny, i nie chodzi tu o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy, i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu to należało uznać, że potrzeby życiowe Skarżącej rozumiane, jako obiektywnie niezbędne nie zostaną zagrożone przez uiszczenie wspomnianej kwoty. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje osobom, które w istocie rzeczy nie mają możliwości dokonać tych zmian i oszczędności, i w przypadku których wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Zdaniem Sądu prawidłowe było w związku z tym stwierdzenie, że sytuacja materialna Skarżącej, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków (wśród których – jak wynika z wyciągów bankowych - znajdują się wydatki na rozrywkę, wyjazdy zagraniczne i rekreacyjne, czy też wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru) umożliwi jej uiszczenie wpisu sądowego, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącej i jej rodziny. Zauważyć ponadto należy, że Skarżąca także na etapie sprzeciwu nie przedstawiła argumentacji (ani nie załączył wspierających tą argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 lutego 2016 r. Skarżąca oświadczyła co prawda, że Urząd Skarbowy wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne, jednakże na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dokumentów. Z tego też względu skonstatować należy, iż Skarżącej prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.