III SA/Wa 751/04
WyrokWSA w Warszawie2005-02-09
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Małgorzata Jarecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma podstawę prawną do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli podatnik złożył zeznanie podatkowe i zapłacił podatek wynikający z tego zeznania, a organ nie stwierdził żadnej z przesłanek określonych w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie ma podstawy prawnej do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, jeśli podatnik złożył zeznanie podatkowe i zapłacił podatek wynikający z tego zeznania, a organ nie stwierdził żadnej z przesłanek określonych w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej (niezapłacenie podatku, niezłożenie deklaracji, inna wysokość zobowiązania niż w deklaracji). W takiej sytuacji postępowanie w sprawie określenia zobowiązania jest bezprzedmiotowe, a decyzja organu pierwszej instancji, która określiła zobowiązanie w wysokości zgodnej z zeznaniem, podlega uchyleniu, a postępowanie umorzeniu.Stan faktyczny
Skarżąca wystąpiła o informację o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania dochodu ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości. Po zmianie interpretacji przez Izbę Skarbową, Skarżąca złożyła zeznanie PIT-37 za 2002 rok, wykazując dochód i podatek należny. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję określającą podatek w wysokości zgodnej z zeznaniem. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska, sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie.
W dniu [...] lutego 2003 r. pełnomocnik Skarżącej wystąpił do [...] Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o udzielenie pisemnej informacji o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochodu ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] firmie R. [...] Sp. z o.o.
Działając na podstawie art. 14 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.) zwana dalej: "ord.pod." Urząd Skarbowy, w piśmie z dnia [...] marca 2003r, udzielił odpowiedzi, że przychód uzyskany ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm ) dalej w tekście u.p.d.o.f.
Pismem z dnia [...] maja 2003r. Nr [...], działając na podstawie art. 14b § 1 ord.pod., Izba Skarbowa w W. zmieniła odpowiedź [...] Urzędu Skarbowego W. Izba Skarbowa stwierdziła, że uzyskany ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości przychód zaliczyć należy do przychodów z praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochód z tego tytułu wykazać należy w rocznym zeznaniu podatkowym i opodatkować na zasadach ogólnych.
W dniu [...] czerwca 2003r. [...] Urząd Skarbowy W. , uwzględniając zmienioną przez Izbę Skarbową informację o stosowaniu prawa podatkowego, na podstawie art. 14a§ 1 ord.pod., poinformował Skarżącą, że uzyskany ze sprzedaży firmie R. [...] Sp. z o.o. dochód nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f.
W dniu [...] sierpnia 2003 r. (data wpływu do Urzędu Skarbowego) Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe za 2002 rok PIT- 37, w którym wykazany został przychód z innych źródeł w kwocie [...] zł, podatek należny w kwocie [...] zł oraz kwota do zapłaty w wysokości [...] zł. Jednocześnie pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległości w podatku dochodowym za 2002 rok.
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. określił podatek dochodowy za 2002 rok w wysokości wynikającej ze złożonego zeznania, tj. kwocie [...] zł. Stwierdził, że wniosek w przedmiocie umorzenia odsetek zostanie załatwiony odrębnym orzeczeniem.
W dniu [...] grudnia 2003 r. wniesione zostało odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Decyzją z dnia [...] marca.2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podjętej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok jest bezprzedmiotowe, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji określającej podatek w wysokości takiej jak określona przez Skarżącą w zeznaniu. Skoro jednak organ I instancji określił w decyzji wysokość podatku w kwocie identycznej jak w zeznaniu złożonym przez Skarżącą, należało uchylić tę decyzję jako bezprzedmiotową.
W dniu [...] kwietnia 2004 r. Skarżąca wniosła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art.2 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust.1 pkt 32 lit. d) i art. 45 ust.6 u.p.d.o.f. oraz art.79 i art. 233 § 1 pkt 2 ord.pod.
W obszernym uzasadnieniu skargi Pełnomocnik Skarżącej przedstawił okoliczności faktyczne i prawne sprawy, przyznał, że brak jest podstaw prawnych do określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 2002r., jednakże podniósł, iż Dyrektor Izby Skarbowej powinien był rozpatrzyć sprawę merytorycznie uwzględniając, iż od zbytych roszczeń Skarżąca zapłaciła podatek od spadków, a ponadto dochód ten jest zwolniony na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż stosownie do postanowień art. 21 § 3 ord.pod. organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego, jeżeli stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji. Natomiast w świetle art. 45 ust. 6 u.p.d.o.f. podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto, że w dniu [...] sierpnia 2003 r Skarżąca złożyła do [...] Urzędu Skarbowego W. zeznanie podatkowe za 2002 rok PIT- 37., w którym wykazała podatek należny w kwocie [...] zł i że podatek ten został zapłacony w dniu [...] września 2003 r. Ta okoliczność – zdaniem organu odwoławczego - przesądziła o tym, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie jest z tego względu bezprzedmiotowe. Przesłanką bezprzedmiotowości jest bowiem brak podstawy prawnej zarówno do rozpoznania sprawy w postępowaniu podatkowym jak i do jej merytorycznego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd - oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- dalej zwana "u.p.p.s.a." - uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.
Stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, rozstrzyga wyłącznie w granicach danej sprawy. Sprawa zakończona zaskarżonym orzeczeniem dotyczyła określenia zobowiązania Skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002.
Wykonanie przez podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych zobowiązania podatkowego poddane jest rygorowi samoobliczenia. Oznacza to, że w terminie określonym w art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. podatnik ma obowiązek obliczyć prawidłową wysokość zobowiązania, wykazać je w zeznaniu sporządzonym wg. określonego wzoru, złożyć zeznanie do urzędu skarbowego i zapłacić podatek wynikający z zeznania. Wszystkie te czynności jak wynika z akt sprawy Skarżąca wykonała (chociaż złożenie zeznania podatkowego i zapłata podatku nastąpiły po terminie) przed wydaniem decyzji wymiarowej. Organ podatkowy w przypadku wprowadzenia przez przepisy podatkowe obowiązku samoobliczenia podatku ma możliwość wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania tylko w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 21 § 3 ord.pod. – tj. "jeżeli w postępowaniu podatkowym (...) stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji". Z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe wynika, iż żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Skarżąca kwestionuje jedynie prawidłowość ustaleń dotyczących określenia wysokości zobowiązania. Jej zdaniem dokonane rozstrzygnięcie narusza art.2 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust.1 pkt 32 lit. d) i art. 45 ust.6 u.p.d.o.f. oraz art.79 ord.pod. oraz art. 233 § 1 pkt 2 ord.pod.
Sąd nie uznał zasadności tych zarzutów.
Po pierwsze - dochód Skarżącej poddany opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 jest dochodem ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] firmie R. [...] Sp. z o.o. Nie stanowi on przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn, bowiem podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem: spadku, darowizny, zasiedzenia, nieodpłatnego zniesienia współwłasności, zachowku oraz nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek jego śmierci i nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci (art. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn – Dz.U. Nr. 45, poz. 247 ze zm.). Dochód ze sprzedaży praw nie mieści się w tym katalogu przysporzeń. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art.2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Po drugie – Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 21 ust.1 pkt 32 lit. d) u.p.d.o.f. Zwolnienie określone w art. 21 ust.1 pkt 32 lit. d) u.p.d.o.f. dotyczy bowiem przychodów uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. tj.: przychodów ze sprzedaży nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów.
Nie mieści się w zakresie przedmiotowym tego zwolnienia przychód ze sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości, który kwalifikuje się do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. - kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c).
Po trzecie – Bezpodstawny i niezrozumiały jest zarzut naruszenia art.79 ord.pod. oraz art. 45 ust. 6 u.p.d.o.f. Skarżąca jak wynika z akt sprawy nie wnosiła o stwierdzenie nadpłaty, również postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją nie dotyczyło stwierdzenia nadpłaty.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza także art. 45 ust. 6 u.p.d.o.f. Zaskarżona decyzja uchyliła decyzję określającą zobowiązanie Skarżącej czyniąc zadość postanowieniom tego przepisu. Organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do określenia zobowiązania w innej wysokości i uznał, iż podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok podatkowy.
Po czwarte – Prawidłowa jest sentencja rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Jeżeli organ I instancji określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości takiej samej jak zeznana przez podatnika, a więc bez spełnienia wymogów określonych w art. 21 § 1 ord. pod., to decyzja taka podlegała uchyleniu, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.
Innych naruszeń prawa, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Z tego względu na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło