III SA/Wa 756/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 27 listopada 2009 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego ) w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym – o co wnosi strona - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 19 listopada 2009 r. B. W. – dalej jako skarżąca, strona lub wnioskodawca - zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazała na "długotrwałe bezrobocie obojga małżonków", fakt leczenia [...] męża, [...], brak ofert pracy. Skarżąca poinformowała, że nie posiada kwoty niezbędnej do prowadzenia sporu przed Sądem II instancji. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że uprzednio pożyczała pieniądze od mamy, ponieważ zarówno Provident, jak i Bank, odmówili pożyczki z powodu braku stałego zatrudnienia. Wskazała, że w październiku 2009 zarobił kwotę 608,- zł. Posiada dom o powierzchni 141 m. kw., garaż o powierzchni 60 m. kw. I samochód o wartości 2 tys zł.. Jako przedmioty wartościowe wskazała drzewka w ogrodzie: reszta majątku została zajęta przez organy podatkowe. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem (studentem). Skarżąca uzyskuje wraz z mężem – co miesiąc - ok 1300, - zł z tytułu prac dorywczych. Posiada oszczędności w kwocie ok. 800,- zł. Nadto, w innych sprawach wniesionych do Sądu, skarżąca zadeklarowała gotowość męża do sprzedaży organów wewnętrznych (nerkę) osobie wskazanej przez Sąd i możliwość pokrycia – z tego źródła - kosztów postępowania. Referendarz sądowy, dokonując oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznał, iż skarżąca wykazała, że jej sytuacja majątkowa uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ każdy powinien mieć prawo, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP, do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Przez dostęp do Sądu referendarz sądowy rozumie także dostęp do Sadu II instancji, co jest obwarowane obowiązkiem skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej. W szczególności, za przyznaniem skarżącej pomocy przemawia to, że nie posiada ona stałej pracy, lecz utrzymuje się – wraz z mężem– z prac dorywczych, z których uzyskują razem ok. 1300,- zł miesięcznie. Fakt posiadania na rachunku bankowym kwoty 800,- zł, mając na uwadze dochody skarżącej i jej męża, nie upoważnia referendarza, do decyzji o zdolności skarżącej do uczestnictwa w kosztach postępowania, ponieważ wysokość posiadanej kwoty wskazuje raczej na zdolność do natychmiastowego poniesienia kosztu związanego z codziennym utrzymaniem. Mając na uwadze przeciętne ceny artykułów pierwszej potrzeby oraz ceny usług niezbędnych do samodzielnej egzystencji należy uznać, że z posiadanych przez skarżącą środków finansowych, nie jest ona w stanie pokryć występujących w sprawie kosztów sądowych – wpisu w wysokości około 150,- zł, oraz najniższych nawet, kosztów działania pełnomocnika w sprawie. Poniesienie wymaganych w postępowaniu sądowym kwot może narazić skarżącą na trudności związane z ponoszeniem bieżących kosztów utrzymania. Nadto, referendarz sądowy ma na uwadze umiarkowaną, z przyczyn zdrowotnych, zdolność do świadczenia pracy przez skarżącą, brak możliwości gospodarowania, zajętym przez organy podatkowe majątkiem oraz fakt, że na skarżącej ciąży obowiązek poniesienia tak kosztów postępowania, jak trudów związanych z prowadzeniem sporu - jeszcze w innych sprawach wniesionych do Sądu. Referendarz sądowy uznał, iż sytuacja materialna skarżącej czyni niemożliwym pozyskanie pomocy profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie, a ewentualne koszty związane z próbami poniesienia kosztów postępowania, mogłyby tą sytuację znacznie pogorszyć. W tej sytuacji należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. - uznać, jak w sentencji.