III SA/Wa 759/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 27 listopada 2009 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego ) w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym – o co wnosi strona - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 19 listopada 2009 r. W. W. – dalej jako skarżący, strona lub wnioskodawca - zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał na "długotrwałe bezrobocie obojga małżonków", fakt leczenia [...], dolegliwości zdrowotne dotyczące narządów ruchu, brak ofert pracy. Skarżący poinformował, że nie posiada kwoty 6500,- zł niezbędnej do prowadzenia sporu przed Sądem II instancji. Skarżący zwrócił uwagę na to, że uprzednio pożyczał pieniądze od mamy, ponieważ zarówno Provident, jak i Bank, odmówili pożyczki. Wskazał, że w październiku 2009 zarobił kwotę 608,- zł. Posiada dom o powierzchni 141 m. kw., garaż o powierzchni 60 m. kw.. Jako przedmioty wartościowe wskazał drzewka w ogrodzie: reszta majątku została zajęta przez organy podatkowe. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem (studentem). Skarżący uzyskuje wraz z żoną – co miesiąc - ok 1250, - zł z tytułu prac dorywczych. Nadto skarżący zadeklarował, że gotów jest sprzedać organy wewnętrzne (nerkę) osobie wskazanej przez Sąd i z tego źródła pokryć koszty postępowania. Referendarz sądowy, dokonując oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznał, iż skarżący wykazał, że jego sytuacja majątkowa uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ każdy powinien mieć prawo, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP, do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Przez dostęp do Sądu referendarz sądowy rozumie także dostęp do Sadu II instancji, co jest obwarowane obowiązkiem skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej. W szczególności, za przyznaniem skarżącemu pomocy przemawia to, że nie posiada on stałej pracy, lecz utrzymuje się – wraz z żoną – z prac dorywczych, z których uzyskują razem ok. 1200,- zł miesięcznie. Mając na uwadze przeciętne ceny artykułów pierwszej potrzeby oraz ceny usług niezbędnych do samodzielnej egzystencji należy uznać, że z posiadanych przez skarżącego środków finansowych, nie jest on w stanie pokryć występujących w sprawie kosztów sądowych – wpisu w wysokości ponad 1500,- zł, oraz najniższych nawet, kosztów działania pełnomocnika w sprawie. Wymagane w postępowaniu sądowym kwoty przekraczają przychody uzyskiwane przez skarżącego co miesiąc. Nadto, referendarz sądowy ma na uwadze zdolność do świadczenia pracy skarżącego, brak możliwości gospodarowania zajętym przez organy podatkowe majątkiem oraz fakt, ze na skarżącym ciąży obowiązek poniesienia kosztów postępowania jeszcze w innych sprawach wniesionych do Sądu. Referendarz sądowy uznał, iż sytuacja materialna skarżącego czyni niemożliwym pozyskanie pomocy profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie, a ewentualne koszty związane z próbami poniesienia kosztów postępowania, mogłyby tą sytuację znacznie pogorszyć. W tej sytuacji należało uznać działania skarżącego, podjęte by zbyć nerkę w celu zgromadzenia środków na uiszczenie kosztów postępowania, za niecelowe i - na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. - uznać, jak w sentencji.