III SA/Wa 767/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. S. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka wyjaśniła, że jej sytuacja finansowa i majątkowa była już przedmiotem oceny Sądu. Od tamtego czasu sytuacja ta uległa dalszemu pogorszeniu. Organ egzekucyjny wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie roszczeń. Spółka została wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych. Nie ma majątku, z którego możliwe byłoby pokrycie kosztów sądowych. Spółka faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż nie ma takiej możliwości. Osiągnięcie jakiegokolwiek przychodu oznacza wznowienie egzekucji, a jednocześnie zaspokojenie kwoty roszczenia (z uwagi na jej wysokość) jest nierealne. Z oświadczeń spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego to [...] zł. Spółka nie posiada środków trwałych. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 34.879 zł. W toku postępowanie spółka nadesłała postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2016 r. o umorzeniu prowadzonego w stosunku do spółki postępowania egzekucyjnego, rachunek zysków i strat oraz bilans za 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy jest zasadne. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę jest wpis w wysokości 50.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie tego wpisu uiścić. Zauważyć bowiem należy, że spółka nie uzyskuje żadnych przychodów, nie posiada majątku. Prowadzone w stosunku do spółki postępowanie egzekucyjne na wielomilionowe kwoty zostało umorzone. Z uzasadnienia postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2016 r. wynika, że poszukiwania majątku spółki nie przyniosło rezultatu i zaspokojenie wierzyciela – Skarbu Państwa z majątku spółki jest niemożliwe. O pozytywnym rozpoznaniu wniosku zadecydował również fakt, że sytuacja finansowa spółki była już przedmiotem oceny na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego a także przed NSA (postanowienie z 30 września 2015 r., I FZ 341/15) a także w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3473/14. Przedstawione tam oceny również przemawiają za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności, a także konieczność umożliwienia skarżącej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Jednoczenie za przedwczesne i niecelowe referendarz sądowy uznał zwalnianie skarżącej z innych, przyszłych i jedynie hipotetycznych kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.