III SA/Wa 774/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J.K. i K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J.K. i K.K. solidarnie kwotę 202 zł (słownie: dwieście dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. K. i K. K. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2019 r., ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. za nieruchomość położoną w miejscowości S., działka ew. nr [...], KW [...] w kwocie 5.033,00 zł, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Od powyższej decyzji Wójta odwołanie do organu II instancji, z zachowaniem ustawowego terminu, wnieśli Skarżący. Zarzucili oni ww. organowi błędne zakwalifikowanie budynków gospodarczych służących do działalności rolniczej jako budynki pozostałe. Łącznie za budynki pozostałe suma podatku została naliczona w wysokości 4860,00 zł. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wójta w tej części, gdyż ich zdaniem podatek został naliczony niezgodnie z przepisami prawa. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, w jaki sposób ustalono zobowiązanie w podatku rolnym, wskazując jako podstawę jego obliczenia art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1892), a także stosowne przepisy aktu wykonawczego. Podatek rolny w przedmiotowej sprawie wynosił: 2,44 ha fiz. - 1,8200 ha; 1,2380 ha x 135,90 zł - 168,25 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych -168,00 zł. Jeśli chodzi o podatek leśny, podstawą do jego obliczenia był art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 3, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o podatku leśnym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1821), a także stosowne przepisy aktów wykonawczych. Podatek leśny w przedmiotowej sprawie wynosił: 0,1300 ha x 42,2356 zł = 5,49 zł po zaokrągleniu do pełnych zł - 5,00 zł. Następnie organ przytoczył treść art 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), a także art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. i stwierdził, że stosując ww. przepisy organ I instancji zasadnie do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjął budynki pozostałe o powierzchni kolejno: 260,00 m2, 215,50 m2, 42,90 m2, 77,30 m2, 77,30 m2, 77,30 m2, 4,40 m2 i budynek rolniczy o powierzchni 91,20 m2. Organ powoławszy się na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) wskazał, że zgodnie z aktualnymi danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowa działka sklasyfikowana jest jako: - 2,44 ha podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym "użytki rolne" (Br-PsIV, Br-RV, Lzr-ŁIV, Lzr-RV, ŁIV, PsIV, RIVa, RV); - 0,13 ha podlegające opodatkowaniu podatkiem leśnym "lasy" ( Ls V) - 0,05 ha niepodlegające opodatkowaniu "grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi" - Wp. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 07.06.2013 r. stwierdzano istnienie następujących budynków: - budynek mieszkalny; - budynek gospodarczy o powierzchni 91,20 m2 - dawna obora, w której przechowywane są różnego rodzaju sprzęty i materiały (kosiarka, narzędzia ogrodnicze, deski itp.; - budynek gospodarczy składający się z 14 pomieszczeń o łącznej powierzchni użytkowej 215,50 m2 - w większości pusty, częściowo zajęty na składowanie różnego rodzaju mebli; - budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej 42,90 m2 (duża sala o powierzchni 68,80 m2 i wysokości poniżej 2,2 m oraz dobudówka w postaci łazienki o powierzchni 8,50 m2, powyżej 2,20 m - zajęty na składowanie starych mebli, okien i drzwi; - trzy budynki gospodarcze o powierzchni użytkowej 77,30 m2 każdy (duża sala o powierzchni 68,80 m2 oraz dobudówka w postaci łazienki o powierzchni 8,50 m2, wszystkie powyżej 2,20 m) w większości puste, częściowo zajęte na składowanie okien; - budynek WC o powierzchni użytkowej 4,4 m2 (9,80 m2 o wysokości poniżej 2,2 m); - niezwiązany trwale z gruntem "blaszak" (hydrofornia) o powierzchni użytkowej 24,70 m2. Kolejne oględziny przeprowadzone w dniu 03.07.2018 r. wykazały, że: - budynek nr 1 - budynek mieszkalny, - budynki 2, 3, 5 - w większości puste, zajęte na składowanie starych mebli, drzwi, okien, - budynek 4 - budynek WC, - budynek 6 - zajęty na składowanie starych mebli, drzwi i okien, - budynek 7 - dawna obora, w której znajdują się: kosiarka, kosa, narzędzia ogrodnicze, w większości pusty. Kwestią sporną było opodatkowanie budynków (z wyłączeniem budynku nr 1 i 7) stawką właściwą dla budynków pozostałych, pomimo iż budynki te sklasyfikowane są jako "budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa". W rozpoznawanej sprawie skarżący powołali się na wydany w ich sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.02.2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1043/18, dotyczący opodatkowania nieruchomości za rok 2014, gdzie Sąd wskazał: "Przyjąć należy, ze czasowe przechowywanie w budynkach gospodarczych określonych w ewidencji gruntów i budynków jako budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa przez rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, prowadzącego wyłącznie działalność rolniczą - przedmiotów prywatnych nie wyklucza prawa do zastosowania zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.". Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności protokołu oględzin z dnia 07.06.2013 r. oraz z dnia 03.07.2018 r., budynki opodatkowane kwestionowaną stawką nie były wykorzystywane do działalności rolniczej ani w roku 2013, ani w roku 2018. Obydwie kontrole potwierdziły, że budynki te wykorzystywane były jako miejsce przechowywania starych mebli, drzwi, okien. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziło zatem "czasowe przechowywanie przedmiotów prywatnych", na co zwracał uwagę Sąd w poprzedniej sprawie, lecz stałe wykorzystywanie nie dla celów działalności rolniczej. Takie przeznaczenie budynków wyłącza zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wójta w części dotyczącej wymiaru podatku na kwotę 4860,27 zł. Skarżący podkreślili, że wydano wobec nich wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1043/18, w którym Sąd zakwestionował stanowisko Wójta co do kwalifikacji budynków gospodarczych jako pozostałe. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy budynki gospodarcze należące do skarżących spełniają warunki zwolnienia od podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. W ocenie organów podatkowych fakt przechowywania starych mebli, drzwi i okien w budynkach gospodarczych powodował, że budynki te nie służyły wyłącznie działalności rolniczej i z tego względu nie podlegały zwolnieniu wynikającemu z ww. przepisu. Skarżący nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem wskazali, że w sprawie podatku za 2014 r. został wydany wyrok z 21 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1043/18, uchylający decyzję, w której przedstawiono tożsame stanowisko, jak w niniejszej sprawie. Na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. skarżący stawił się osobiście i wyjaśnił, że rzeczywiście w budynkach gospodarczych przechowuje rzeczy, które zostały zdemontowane, w tym stare okna itp., jednakże celem przetrzymywania tych przedmiotów jest ich dalsze wykorzystanie w prowadzonym gospodarstwie. Skarżący wskazał, że z takich materiałów wykonuje się np. inspekty, a także wykorzystuje się je do innych konstrukcji potrzebnych w uprawie roślin. Skarżący podkreślił, że "skarbów się nie wyrzuca" – są to rzeczy, które choć zdemontowane, będą służyły innemu celowi w gospodarstwie. Odnosząc się do tak przedstawionego sporu Sąd uznał, że stanowisko organów podatkowych w rozpoznawanej sprawie nie jest prawidłowe. Jak wynika z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatnikami podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości, co wynika z przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jak też z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w myśl ust. 2 tego artykułu nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei art. 1 ust. 1 ustawy o podatku rolnym określa, że grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Z powyższego wynika, że budynki stanowią odrębny od gruntu przedmiot opodatkowania i to podatkiem od nieruchomości, bez względu na to, na jakich gruntach się znajdują. Zatem również od budynków położonych na tzw. gruntach rolnych jest ustalany podatek od nieruchomości na zasadach przewidzianych przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa ta przewiduje w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b zwolnienie przedmiotowe dla budynków gospodarczych lub ich części, położonych na gruntach gospodarstw rolnych, służących wyłącznie działalności rolniczej. Zgodnie z powołanym art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Niewątpliwie analizowane zwolnienie podatkowe ma charakter przedmiotowy i odnosi się do budynków lub ich części związanych z działalnością rolniczą. Warunkiem jego zastosowania jest: 1) posadowienie budynków gospodarczych na gruntach gospodarstw rolnych, przez które rozumie się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 z późn. zm.); 2) budynki te służyć muszą wyłącznie działalności rolniczej, przez którą - zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. - rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Jak więc słusznie wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, aby budynek podlegał zwolnieniu podatkowemu na podstawie powołanego przepisu, muszą być spełnione łącznie 3 przesłanki. Po pierwsze budynek powinien mieć charakter budynku gospodarczego, po drugie powinien być położony na gruntach gospodarstwa rolnego, po trzecie służyć tylko i wyłącznie działalności rolniczej. Podstawą zastosowania zwolnienia określonego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. jest więc nie tylko formalne zakwalifikowanie budynku w ewidencji jako budynek gospodarczy – co bez wątpienia w tej sprawie miało miejsce, lecz także to, by budynek taki służył wyłącznie działalności rolniczej. Art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. stanowi, że zwolnieniu podlegają jedynie budynki służące wyłącznie działalności rolniczej. "Służące" oznacza "faktycznie wykorzystywane". Zwolnienie dotyczy zatem tylko tych budynków bądź ich części, które są wykorzystywane przy prowadzeniu działalności rolniczej. W analizowanej sprawie nie może budzić wątpliwości to, że budynki, których dotyczy spór, są budynkami gospodarczymi w rozumieniu tego przepisu. Świadczy o tym wypis z ewidencji budynków, który uwzględniał dane po modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżący posiadali w 2019 r. 8 budynków pełniących zgodnie z zapisami wynikającymi z ewidencji funkcję produkcyjną, usługową i gospodarczą dla rolnictwa. Organy nie kwestionowały tego, że budynki znajdują się na gruntach stanowiących gospodarstwo rolne, natomiast organ podatkowy pierwszej instancji po przeprowadzeniu oględzin w 2013 i w 2018 r., w wyniku których ustalono, że w części budynków znajdują się prywatne przedmioty należące do skarżących, dokonał kwalifikacji budynków z wyjątkiem jednego jako budynki o charakterze "pozostałym". Tymczasem, jak wyjaśnił na rozprawie skarżący, choć rzeczywiście w budynkach gospodarczych przechowuje rzeczy, które zostały zdemontowane, w tym stare okna itp., to celem przetrzymywania tych przedmiotów jest ich dalsze wykorzystanie w prowadzonym gospodarstwie. Skarżący wskazał, że z takich materiałów wykonuje się np. inspekty, a także wykorzystuje się je do innych konstrukcji potrzebnych w uprawie roślin. Skarżący podkreślił, że "skarbów się nie wyrzuca" – są to rzeczy, które choć zdemontowane, będą służyły innemu celowi w gospodarstwie. W ocenie Sądu skarżący w sposób przekonujący uzasadnił, dlaczego opisane w protokołach kontroli przedmioty są przez niego gromadzone i tym samym, wskazując sposób ich dalszego wykorzystania w prowadzonym gospodarstwie, wykazał spełnienie przesłanki służenia budynków wyłącznie do prowadzenia działalności rolniczej. Nie może budzić wątpliwości, że w szczególności w przypadku gospodarstw rodzinnych prowadzonych przez osoby w podeszłym wieku, praktyka opisana przez skarżącego, polegająca na niewyrzucaniu i dalszym wykorzystywaniu przedmiotów, które nie nadają się już do swojej pierwotnej funkcji, jest powszechna. Organy nie wykazały natomiast, by sporne budynki służyły jakiejkolwiek innej działalności niż rolnicza. Na marginesie Sąd wskazuje, że jak wynika z dokumentacji załączonej przez skarżących do akt sądowych, Wójt w decyzji ustalającej skarżącym wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. nie potraktował spornych budynków jak pozostałe, lecz zastosował w odniesieniu do nich analizowane zwolnienie. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. w wyniku przyjęcia, że należące do skarżących budynki gospodarcze nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w tym przepisie. Dodać należy, że wymiar podatku rolnego i leśnego nie był między stronami sporny, a Sąd z urzędu nie stwierdził w tym zakresie uchybień. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.