III SA/Wa 780/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 i 2001 r. postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnić od kosztów sądowych oraz ustanowić radcę prawnego- We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, J. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, iż od 2005 r. utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 857 zł, w związku czym nie jest wstanie ponieść innych kosztów poza utrzymaniem i opłatami za mieszkanie. Do swojego majątku zaliczył jedynie mieszkanie o pow. 37 m². Skarżący oświadczył ponadto, że jego żona od 1992 r. przebywa na stałe poza krajem. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...]euro, które wystarcza jej na utrzymanie. Skarżący i jego żona prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, skarżący wyjaśnił, że jego dochód po pomniejszeniu o stałe zajęcie komornicze (w wysokości 357,66 zł) wynosi 857,46 zł. Świadczenie emerytalne jest jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy. Skarżący ponosi wydatki na czynsz - 255 zł, energię elektryczną - 34,96 zł, gaz - 14,25 zł, prowizję bankową - 30 zł, telefon - 30 zł, leki - 30 zł. (łącznie 394,36 zł). Dodatkowo wnioskodawca nadesłał: roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT 40-A za 2008 r., zaświadczenie z ZUS o wysokości emerytury, wyciąg z rachunku bankowego, faktury potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków, postanowienie Sądu Okręgowego w W. z [...] stycznia 2009 r. zwalniające skarżącego od kosztów sądowych, wyrok Sądu Okręgowego w W. zasądzający od skarżącego na rzecz Miasta W. kwotę 49.440 zł wraz z odsetkami z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.). Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego tj. w zakresie całkowitym. Oceniając sytuacją finansową, w której znajduje się skarżący przyznać należy, iż wypełnia ona przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, która po pomniejszeniu o stałe zajęcie komornicze wynosi 857,46 zł. Wnioskodawca nie posiada majątku nieruchomego (poza mieszkaniem o pow. 37m²), przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. Zdaniem referendarza sądowego, zestawienie wysokości dochodu, którym dysponuje skarżący na zaspokojenie potrzeb życiowych, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby prowadzi do wniosku, że nie jest on w stanie z posiadanych środków pieniężnych ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Decydując z kolei o ustanowieniu pełnomocnika referendarz sądowy kierował się również argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08). Sąd ten stanął wówczas na stanowisku, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. własne). W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera ostatnio wymieniony element. Z treści pism wnioskodawcy wynika bowiem, że zamierza on wnieść skargę kasacyjną od postanowienia z 28 maja 2009 r. Tymczasem w świetle art. 175 p.p.s.a. wyłącznie uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej jest profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W tym stanie rzeczy, wskazać należy, iż sytuacja finansowa skarżącego oraz etap postępowania sądwoadministracyjnego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych oraz pozyskanie we własnym zakresie pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.