III SA/Wa 781/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Sałek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. B. i K. B. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Przedmiotem skargi z dnia 10 stycznia 2017 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. B. oraz K. B. (dalej "Skarżący") jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 20 maja 2015 r. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...], dokonaną protokołem zajęcia z dnia 5 maja 2015 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: 1.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżących na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza P., obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości. Na poczet należności wykazanych m.in. w ww. tytułach wykonawczych, protokołem z dnia 5 maja 2015 r. poborca skarbowy Urzędu Skarbowego w P. dokonał zajęcia ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...]. Odpis ww. protokołu zajęcia ruchomości doręczono P. B. w dniu 5 maja 2015 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Następnie zawiadomieniem z dnia 12 maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zawiadomił Starostwo Powiatowe w P. - Wydział Komunikacji o zajęciu ww. środka transportu. 1.2. W dniu 21 maja 2015 r., działając na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej "u.p.e.a.") Skarżący skierowali do Dyrektora Izby Skarbowej w L. pismo z dnia 20 maja 2015 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". W ww. piśmie zakwestionowali czynność egzekucyjną, dokonaną w ich ocenie w dniu 12 maja 2015 r., polegającą na zajęciu przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu tego pisma poinformowali o doręczeniu w dniu 7 maja 2015 r. poborcy skarbowemu kserokopii umów z dnia 21 grudnia 2014 r., dotyczących zajętego pojazdu, z których wynika w ich ocenie, że nie są jego właścicielami. Zarzucili dokonanie zajęcia ww. ruchomości z rażącym naruszeniem prawa, wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi. 1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 20 maja 2015 r. na czynność egzekucyjną z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Na skutek złożonego zażalenia, postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. Minister Finansów uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. 1.4. Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej w L. pismem z dnia 8 lipca 2016 r. wezwał Skarżących do złożenia wyjaśnień w sprawie pisma z dnia 20 maja 2015 r. zatytułowanego "Skarga na czynności egzekucyjne" w zakresie, czy to pismo stanowi skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...], czy skargę na czynność dokonaną w dniu 12 maja 2015 r. polegającą na zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w P. - Wydział Komunikacji o zajęciu przedmiotowego środka transportu. Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. P. B. wyjaśnił, iż pismo z dnia 20 maja 2015 r. stanowi skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...] oraz skargę na czynność dokonaną w dniu 12 maja 2015 r. polegającą na zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w P. o zajęciu przedmiotowego środka transportu. 1.5. W części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...] dokonanej protokołem zajęcia ruchomości z dnia 5 maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. 1.6. Skarżący pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. złożyli w ustawowym terminie zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując w treści zażalenia okoliczności, z których, w ich ocenie wynika, że właścicielem zajętego środka transportu jest R. C.. Skarżący zwrócili się o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania w Sądzie Rejonowym w R. z powództwa R. C., który zwrócił się o zwolnienie zajętego środka transportu spod egzekucji. Zarzucono ponadto naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 oraz 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej "K.p.a."). 1.7. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny dokonał na podstawie art. 97 u.p.e.a. zajęcia ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...]. Zgodnie z art. 98 § 1 u.p.e.a., zajęcie ww. ruchomości nastąpiło poprzez wpisanie jej w dniu 5 maja 2015 r. do protokołu zajęcia ruchomości oraz podpisaniu protokołu przez poborcę skarbowego oraz zobowiązanego – P. B.. Otrzymanie odpisu ww. protokołu potwierdził w dniu 5 maja 2015 r. własnoręcznym podpisem P. B.. Organ egzekucyjny w ww. protokole pouczył stronę o prawie wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej na podstawie art. 54 u.p.e.a. oraz o sposobie i terminie jej wniesienia. Zatem termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną podjętą protokołem zajęcia ruchomości z dnia 5 maja 2015 r. rozpoczął swój bieg dnia 6 maja 2015 r. i upłynął z dniem 19 maja 2015 r. Tymczasem pismo Skarżących z dnia 20 maja 2015 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21 maja 2015 r., a zatem już po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego regulacją art. 54 § 4 u.p.e.a. Ponadto w omawianej sprawie Skarżący nie występowali do organu nadzoru o przywrócenie terminu na wniesienie skargi na czynność egzekucyjną na zasadach przewidzianych w art. 58 K.p.a. W związku z wniesieniem skargi po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego regulacją art. 54 § 4 u.p.e.a. oraz brakiem wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi, Dyrektor Izby Skarbowej w L. nie miał oparcia w przepisach, aby skargę rozpatrzyć w trybie przewidzianym w art. 54 u.p.e.a. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa, w szczególności: art. 6, art. 7, art. 77 K.p.a. Uzasadniając powyższe wskazali, że organ w żaden sposób nie dążył do ustalenia prawdy materialnej, nie przeprowadził nawet podstawowego dowodu, tj. przesłuchania zobowiązanego, zaś wtedy mógłby wyjaśnić bezpośrednio wszelkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Te zaniedbanie organu doprowadziło do obecnego niekorzystnego rozstrzygnięcia. Ponadto w sprawie nie uwzględniono wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania w Sądzie Rejonowym w R. , z powództwa R. C. , w którym znajduje się pozew o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego wraz z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa, w którym wniesiono o zwolnienie spod egzekucji ciągnika samochodowego R. nr rej. [...], zajętego u P. B. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R.. Nie uwzględniono także wniosku o przeprowadzenie dowodu z sądowych akt egzekucyjnych. Ponadto organ powinien był z urzędu uwzględnić kwestię bezprawności zajęcia ciągnika samochodowego R. nr rej. [...]. Podczas bowiem zajęcia przez komornika przedmiotowej ruchomości P. B. złożył oświadczenie, że zajęta ruchomość stanowi własność R. C.. Zajęty u dłużnika ciągnik samochodowy R. stał się własnością R. C. na mocy umowy przywłaszczenia na zabezpieczenie wierzytelności z tytułu udzielonej pożyczki. W celu zabezpieczenia wierzytelności z tytułu udzielonej pożyczki dłużnik przeniósł na wierzyciela własność rzeczy ruchomej w postaci pojazdu marki R. oraz zastrzegł w umowie, iż w przypadku niespłacenia pożyczki wraz z odsetkami w terminie umownym, wierzyciel będzie uprawniony zbyć przywłaszczone rzeczy, zaliczając uzyskaną cenę na poczet spłacenia zadłużenia z tytułu udzielonej pożyczki. Skarżący wskazali również, że zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 12 maja 2015 r. o zajęciu środka transportu otrzymali dnia 13 maja 2015 r. i od tego terminu należy liczyć 14-dniowy termin na wniesienie skargi. Tak więc skargi zostały wniesione w terminie. W konsekwencji organy administracji w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 61a § 1 K.p.a., poprzez jego nieuzasadnione i przedwczesne zastosowanie. W skardze Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia art. 9 i 10 K.p.a. Zwrócili przy tym uwagę, że naruszenie art. 10 K.p.a. wypełnia przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolę tę inicjuje skutecznie wniesiona skarga. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 4. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest, czy dochowano terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...]. 5. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 6. 1. W pierwszej kolejności Sąd uważa za konieczne wyjaśnienie granic niniejszej sprawy oraz zakresu rozpoznania skargi przez Sąd. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Jak stwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 227/17 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej "CBOSA") - nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Zaskarżenie decyzji (postanowienia) oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego - niejako za jej pośrednictwem - staje się ta sama sprawa, która została w decyzji (postanowieniu) rozstrzygnięta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zgadza się wyżej przedstawionym poglądem i przyjmuje go jako własny. 6.2. Jak stanowi art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania jest bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. W art. 54 § 1 u.p.e.a. stwierdzono, że skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania przysługuje zobowiązanemu. W art. 54 § 4 u.p.e.a. określono termin na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne, stanowiąc, że wnosi się ją w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną jest terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że zobowiązany wniesie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Jeśli zaś, pomimo uchybienia terminu, prowadzone jest merytoryczne postępowanie w tym zakresie, to naruszone są przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. 6.3. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną może toczyć się jedynie w przypadku, gdy skarga została wniesiona w terminie. Przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Sąd jest jedynie kwestia dochowania terminu na wniesienie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ciągnika samochodowego siodłowego marki R. nr rej. [...] i tylko w tych granicach Sąd może badać zaskarżone postanowienie. Rozpatrując skargę, Sąd nie może przedmiotem swojej oceny uczynić kwestii związanych dokonaną czynnością egzekucyjną ani badać racji Skarżących co do praw innych osób do zajętego ciągnika samochodowego. W tej sprawie Sąd nie bada też zawiadomienia Starostwa o dokonaniu zajęcia. Badając, poruszane w skardze do tutejszego Sądu, kwestie merytoryczne dotyczące czynności egzekucyjnej zajęcia ruchomości Sąd wykroczyłby poza zakres badanej sprawy administracyjnej, czym naruszyłby art. 134 P.p.s.a. 7. 1. Wyjaśniając podstawy niniejszego wyroku należy wskazać, że na podstawie art. 98 § 1 i 2 w związku z art. 53 u.p.e.a., zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia ruchomości. Na podstawie art. 98 § 4 u.p.e.a., w przypadku zajęcia środka transportu podlegającego rejestracji na podstawie odrębnych przepisów, organ egzekucyjny niezwłocznie zawiadamia właściwy organ prowadzący rejestrację o dokonanym zajęciu. Na tym tle prawnym, odnosząc się do zarzutu skargi w kwestii początku biegu terminu na wniesienie skargi należy podkreślić, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu ciągnika samochodowego została dokonana w dniu doręczenia Zobowiązanemu protokołu zajęcia (5 maja 2015 r.), a nie w dniu zawiadomienia (12 maja 2015 r.) Starostwa Powiatowego o dokonanym zajęciu. Jak wskazuje treść skargi, Skarżący błędnie wywodzą termin do wniesienia skargi na czynność zajęcia od dnia zawiadomienia Starostwa do dokonaniu zajęcia. Termin na wniesienia skargi na czynność zajęcia należy liczyć od dnia doręczenia protokołu zajęcia. 7.2. Sąd stwierdza, że termin wniesienia skargi upłynął w dniu 19 maja 2015 r., a skargę nadano pocztą w dniu 21 maja 2015 r. Pouczenie o terminie wniesienia skargi, zawarte w protokole czynności zajęcia ruchomości z dnia 5 maja 2015 r., jest prawidłowe. Termin wniesienia skargi został więc uchybiony. Nie wnoszono o jego przywrócenie. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność zajęcia ruchomości jest zgodne z prawem. W świetle ustalonych faktów, organ egzekucyjny nie mógł podjąć merytorycznego rozpatrzenia skargi. Podnieść należy, że w tym zakresie organ nie działa z urzędu. 8.1. Przytoczone ogólnie w skardze orzecznictwo i poglądy doktryny nie stanowią o zasadności skargi. Nie wskazano jakie konkretnie uchybienia organ popełnił odmawiając wszczęcia postępowania. Sąd nie dopatruje się ich z urzędu. W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 9 i art. 77 K.p.a. 8.2. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Poprzez odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym należy rozumieć, że przepisy Kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze względu na szczególny charakter postępowania egzekucyjnego, rozumianego jako szereg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty, nie znajduje w nim zastosowania zasada ogólna postępowania administracyjnego wyrażona w art. 10 § 1 K.p.a., nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiająca im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie nie wydaje się decyzji, a ponadto Skarżący nie wykazali jakie dowody i argumenty mają w kwestii dochowania terminu wniesienia skargi poza, wyżej ocenionym, błędnym wywodem co do początku biegu terminu. 9.1. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części. 9.2. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić.