III SA/Wa 790/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-10
Skład orzekający: Marek Krawczak, Elżbieta Olechniewicz, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zagraniczny podatnik VAT, który dokonał dostawy towarów na terytorium Polski na rzecz innego zagranicznego podmiotu, może ubiegać się o zwrot podatku VAT naliczonego, jeśli nabywca posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, co zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. czyniłoby go podatnikiem VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż zagraniczny nabywca towarów nie posiadał stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Brak wskazania przez stronę skarżącą danych adresowych nabywcy uniemożliwił organom weryfikację tej okoliczności. W konsekwencji, nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u., co wykluczyło możliwość zastosowania wyjątku od zasady niewykonywania sprzedaży na terytorium kraju (§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. l rozporządzenia Ministra Finansów) i tym samym odmówiono zwrotu podatku VAT.Stan faktyczny
Spółka z siedzibą we Włoszech złożyła wniosek o zwrot podatku VAT naliczonego w Polsce za rok 2011, dotyczący jednej faktury. Organ podatkowy odmówił zwrotu, uznając, że spółka dokonała sprzedaży towarów na terytorium kraju, co wykluczało prawo do zwrotu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając, że nabywca towarów (firma z Niemiec) nie posiadał stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce, co uniemożliwiało zastosowanie mechanizmu reverse charge i wyjątku od zasady niewykonywania sprzedaży na terytorium kraju. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc, że nabywca posiadał stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce i organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi I. z siedzibą we Włoszech na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. oddala skargę
Z akt sprawy wynika, że I. z siedzibą we Włoszech (dalej: Spółka lub Skarżąca) złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS) wniosek, o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. w wysokości 487.169,14 zł.
Wniosek o zwrot dotyczył jednej faktury VAT nr [...] z dnia 29.11.2011 r. wystawionej przez I. Sp. z o.o. o wartości netto 2.118.338,50 zł, VAT 487.217,86 zł.
Pismem z 31 stycznia 2013 r., doręczonym Skarżącej w trybie art. 155 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749, ze zm., dalej: O.p.) oraz na podstawie § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2011r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. Nr 136, poz. 797, dalej: rozporządzenie Ministra Finansów), NUS wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień w zakresie przebiegu transakcji udokumentowanej fakturą VAT.
NUS postanowieniem z [...] marca 2013 r. poinformował Spółkę o stwierdzonych nieprawidłowościach polegających na nie wyjaśnieniu w jakim celu został nabyty towar i dokąd następnie trafił.
W dniu 23 maja 2013 r. wpłynęło do NUS pismo Spółki wyjaśniające, że wyroby wymienione na fakturze nr [...] zawierającej podatek od towarów i usług, o którego zwrot zwraca się Skarżąca, zostały następnie odsprzedane A. AG z siedzibą w Niemczech, jednakże nie opuściły terytorium kraju i do chwili obecnej są wykorzystywane przez I. Sp. z o.o. w oparciu o umowę użyczenia do produkcji podsufitek dostarczanych przez I. Sp. z o.o. na rzecz A. AG z siedzibą w Niemczech.
NUS decyzją z [...] czerwca 2013 r. odmówił dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. w kwocie 487.169,14 zł.
NUS stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie, którego dotyczy wniosek o zwrot podatku od towarów i usług. tj. styczeń - grudzień 2011 r. Skarżąca dokonała na terytorium kraju sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm., dalej: u.p.t.u.).
Zatem dokonana sprzedaż przedmiotowego towaru nie wypełniała normy określonej w art. 17 ust. 1 pkt 5 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u. W konsekwencji powyższego Spółka nie jest podmiotem uprawnionym do zwrotu podatku w myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów.
Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji NUS, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów poprzez odmowę zwrotu podatku pomimo spełnienia warunków wskazanych w ww. przepisach; art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne odstąpienie od wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
Skarżąca podkreśliła, że jest zarejestrowana dla celów podatku od wartości dodanej we Włoszech i nie posiada siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, co oznacza, że została spełniona przesłanka do zwrotu podatku od towarów i usług wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów. Ponadto wskazała, że podmiot na rzecz którego dokonała odsprzedaży towarów nabytych na podstawie faktury VAT, z tytułu której wystąpiono o zwrot podatku od towarów i usług, posiada siedzibę w Niemczech, niemniej jednak posiada także stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej znajdujące się w Polsce, a zatem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u., to nabywca towarów stanie się podatnikiem z tytułu dokonanej transakcji i w konsekwencji spełniona została przesłanka wynikającą z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów o niewykonywaniu sprzedaży na terytorium kraju.
Skarżąca zarzuciła NUS brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie zbadania czy A. AG posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, zaś kwestia ta przesądza o uznaniu kto jest podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu transakcji sprzedaży towarów zakupionych na podstawie faktury VAT zawierającej podatek od towarów i usług, o zwrot którego się zwróciła.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS) decyzją z [...] stycznia 2014r. utrzymał w mocy decyzję NUS.
DIS wyjaśnił, iż § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów wskazują dwa zasadnicze warunki uprawniające podatników zagranicznych do uzyskania zwrotu podatku od towarów i usług w Polsce. Jeden z warunków ma charakter formalny (status zarejestrowanego podatnika w kraju siedziby) - kwestia ta jest bezsporna w niniejszej sprawie, drugi materialny (nie wykonywanie sprzedaży w Polsce, z określonymi wyjątkami). Zatem dokonywanie sprzedaży, czyli odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług w Polsce, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów spowoduje brak możliwości uzyskania zwrotu podatku od towarów i usług na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów.
DIS wyjaśnił, że przepisy u.p.t.u. dopuszczają możliwość przerzucenia obowiązku podatkowego ze sprzedawcy, usługodawcy na nabywcę, usługobiorcę. Jest to tzw. mechanizm reverse charge wprowadzony w celu uproszczenia rozliczeń podatkowych. Co do zasady bowiem podatnikiem jest podmiot dokonujący sprzedaży towarów lub świadczący usługę. W przypadku gdy sprzedaży towarów dokonuje podmiot zagraniczny taki podmiot musiałyby zarejestrować się w Polsce i rozliczać tutaj podatek. Stąd też przyjęcie konstrukcji odwróconego poboru podatku służy uproszczeniu jego rozliczenia oraz zapewnia jego neutralność. Niemniej jednak powyższe uregulowanie stosuje się, jeżeli nabywcą towarów jest podatnik, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u., tj. posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, albo osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u., posiadająca siedzibę na terytorium kraju.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Skarżąca jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej, o którym mowa w art. 2 pkt 11 u.p.t.u., w państwie członkowskim siedziby lub podatnikiem podatku od wartości dodanej. Ale zdaniem DIS Skarżąca dokonała w okresie, za który wystąpiła o zwrot podatku, sprzedaży uprzednio nabytego towaru, o czym świadczy wyjaśnienie Skarżącej, w którym wskazano, że wyroby wymienione na fakturze nr [...], wystawionej przez I. Sp. z o.o. zostały odsprzedane firmie A. AG z siedzibą w Niemczech. Powyższe oznacza, że transakcja sprzedaży maszyny miała miejsce na terytorium kraju i była dokonana przez dwa podmioty zagraniczne.
Zatem w ocenie DIS do przedstawionej transakcji sprzedaży towarów zakupionych w oparciu o fakturę nr [...] nie może zostać zastosowany mechanizm reverse charge, gdyż nabywcą towarów, zgodnie z oświadczeniem Spółki, jest A. AG z siedzibą w Niemczech, a więc nie jest to podmiot będący podatnikiem, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u., posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, jak również nie jest to osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju. Skoro zatem nabywcą towaru sprzedanego przez Spółkę jest również podmiot zagraniczny, to w takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do zastosowania mechanizmu przerzucenia obowiązku podatkowego na nabywcę, gdyż nabywca towaru jako niezarejestrowany w Polsce podatnik nie rozliczy należnego podatku z tytułu tej transakcji i tym samym nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u.
W konsekwencji powyższego bezsporne jest dokonanie przez Skarżącą sprzedaży towarów w okresie, za który występuje o zwrot podatku i niemożliwość zastosowania wyjątku o którym mowa § 3 ust. 1 pkt 2 lit. 1 rozporządzenia Ministra Finansów.
W odniesieniu do zarzutów podniesionych w odwołaniu o braku podjęcia niezbędnych działań w celu ustalenia czy A. AG posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, DIS wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy pozwolił na dokonanie wyczerpującej analizy oraz ustalenie, iż nabywcą towarów sprzedanych przez Spółkę była firma zagraniczna nie będąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u. posiadającym siedzibę lub stale miejsce prowadzenia działalności w Polsce. NUS wyjaśnił, że w centralnym systemie podatników [...] firma A. AG nie figuruje jako zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług, jak również w Krajowym Rejestrze Sądowym nie odnaleziono tego podmiotu. DIS nadmienił, że Skarżąca powołując się na okoliczność posiadania przez A. AG stałego miejsca prowadzenia działalności nie przedstawiła żadnych danych adresowych, które mogłyby zostać przez organ podatkowy zweryfikowane. Dlatego też NUS mógł w takiej sytuacji skorzystać jedynie z dostępnej bazy [...] oraz KRS. Inne działania z uwagi na zbyt lakoniczne wyjaśnienia Spółki były niemożliwe do wykonania.
Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję DIS. Wniosła w niej o uchylenie tej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie: art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów poprzez bezzasadną odmowę zwrotu podatku od towarów i usług pomimo spełnienia przez Skarżącą warunków wskazanych w ww. przepisach; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie: art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne odstąpienie od wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
Skarżąca wyjaśniła, iż jednym z warunków, od których uzależniony został zwrot podatku od towarów i usług jest to, aby podmiot ubiegający się o zwrot podatku nie wykonywał w okresie, za który występuje o zwrot VAT, sprzedaży na terytorium kraju w rozumieniu art. 2 pkt 22 u.p.t.u., tj. m.in. odpłatnej dostawy towarów na terytorium kraju. Wyjątkiem jest sytuacja, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 lit. l rozporządzenia Ministra Finansów, tj. dokonanie dostawy towarów, dla której - zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. - podatnikiem jest nabywca. Z art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. wynika, że dla uznania, że nabywca jest podatnikiem VAT z tytułu dokonanej na jego rzecz dostawy towarów przez podmiot nieposiadający w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej konieczne jest stwierdzenie, że ten nabywca posiada w Polsce siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Jeżeli zatem podmiot niemający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce dokonuje na terytorium Polski dostaw towarów wyłącznie na rzecz nabywców mających w Polsce siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, to warunek niedokonywania sprzedaży na terytorium kraju, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów jest spełniony, gdyż znajdzie zastosowanie wyłączenie określone w § 3 ust. 1 pkt 2 lit. l tego rozporządzenia. Zatem, ww. podmiot jest uprawniony do ubiegania się o zwrot podatku od towarów i usług na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
Skarżąca podkreśliła, że art. 17 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 5 u.p.t.u. nie przewidują warunku, aby nabywca był podatnikiem zarejestrowanym na potrzeby VAT w Polsce. Powyższe przepisy uzależniają nadanie nabywcy statusu podatnika VAT od posiadania m.in. stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju. Pojęcie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej zostało sprecyzowane w Rozporządzeniu wykonawczym Rady (UE) nr 282/2011 z 15 marca 2011 r. ustanawiającym środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE. L z 2011 r., nr 77, poz. 1, dalej: Rozporządzenie wykonawcze) na tle regulacji dotyczących m.in. miejsc transakcji podlegających opodatkowaniu oraz podmiotów zobowiązanych do zapłaty VAT.
Z art. 11 ust. 2 oraz art. 53 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, wynika, że istnienie lub brak stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej uzależnione jest od okoliczności faktycznych, a nie formalnych, tj. od okoliczności czy dany podmiot dysponuje na terytorium danego państwa stałą strukturą w zakresie: zaplecza personalnego oraz zaplecza technicznego, która zapewnia mu możliwość wykorzystania usług świadczonych na potrzeby tego miejsca oraz podejmowania czynności opodatkowanych VAT, tj. dostawy towarów i świadczenia usług, w których uczestniczy.
Zatem, brak posiadania numeru identyfikacyjnego VAT w Polsce samo w sobie nie przesądza o tym, że dany podmiot nie posiada w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Jak wynika ze stanu faktycznego Skarżąca dokonała dostawy towarów nabytych od I. Sp. z o.o. na rzecz A. AG. A. AG jest spółką z siedzibą w Niemczech, jednakże posiadającą stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Zatem, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u., A. AG jest podatnikiem VAT z tytułu dokonanej na jej rzecz dostawy towarów. Tym samym - wbrew stanowisku DIS - spełniona została przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. l) rozporządzenia Ministra Finansów. Skarżąca nie dokonała bowiem w okresie objętym wnioskiem sprzedaży na terytorium kraju, o której mowa w art. 2 pkt 22 u.p.t.u.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Skarżąca podkreśliła, że DIS za podstawę decyzji przyjął ustalenia poczynione przez NUS, które dokonane zostały za pomocą środków dowodowych niemających znaczenia dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia tj. na podstawie weryfikacji danych wynikających z rejestru [...] i KRS. DIS nie podjął żadnych innych czynności zmierzających do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności stanu faktycznego, w szczególności DIS odstąpił od ustalenia czy A. AG - na rzecz której Skarżąca dokonała odsprzedaży towarów - posiada na terytorium kraju stałe miejsce charakteryzujące się odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, które umożliwia dokonywanie przez A. AG czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, wymienione w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz.760 zwana dalej p.p.s.a.) mogą być wyeliminowane z obrotu prawnego w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona.
W świetle § 3 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów zwrot podatku przysługuje podmiotowi uprawnionemu z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub podmiotowi uprawnionemu z państwa trzeciego, w przypadku gdy podmiot ten:
1) jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy, w państwie członkowskim siedziby lub podatnikiem podatku od wartości dodanej albo podatku o podobnym charakterze w kraju siedziby;
2) nie wykonuje na terytorium kraju, w okresie, za który występuje o zwrot podatku, sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy, z wyjątkiem:
a) usług transportowych i usług pomocniczych związanych bezpośrednio z importem towarów, w przypadku gdy wartość tych usług została włączona do podstawy opodatkowania,
b) usług w zakresie kontroli i nadzoru ruchu lotniczego, świadczonych na rzecz przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym,
c) usług związanych z obsługą startu, lądowania, parkowania, obsługą pasażerów i ładunków oraz innych o podobnym charakterze usług świadczonych na rzecz przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym,
d) usług świadczonych na obszarze portów morskich polegających na obsłudze środków transportu morskiego lub służących bezpośrednim potrzebom ich ładunków,
e) usług świadczonych na obszarze portów morskich, związanych z transportem międzynarodowym, polegających na obsłudze środków transportu lądowego oraz żeglugi śródlądowej lub służących bezpośrednim potrzebom ich ładunków,
f) usług ratownictwa morskiego, nadzoru nad bezpieczeństwem żeglugi morskiej i śródlądowej oraz usług związanych z ochroną środowiska morskiego i utrzymaniem akwenów portowych i torów podejściowych,
g) usług związanych z obsługą statków wymienionych w klasie PKWiU ex 30.11 należących do armatorów morskich, z wyjątkiem usług świadczonych na cele osobiste załogi,
h) usług polegających na remoncie, przebudowie lub konserwacji statków wymienionych w klasie PKWiU ex 30.11 oraz ich części składowych,
i) usług polegających na remoncie, przebudowie lub konserwacji środków transportu lotniczego oraz ich wyposażenia i sprzętu zainstalowanego na nich, używanych przez przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym,
j) pozostałych usług świadczonych na rzecz armatorów morskich lub innych podmiotów wykonujących przewozy środkami transportu morskiego służących bezpośrednim potrzebom środków transportu morskiego, rybołówstwa morskiego i statków ratowniczych morskich, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy, lub ich ładunków,
k) usług, w stosunku do których podatnikami rozliczającymi podatek od towarów i usług są nabywcy tych usług, o których mowa w art. 17 ustawy,
l) dostawy towarów, dla której zgodnie z art. 17 ustawy podatnikiem jest ich nabywca.
Jak wynika z powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Finansów ustawodawca określił przypadki dokonywania zwrotu podatku i wskazał, że zwrot podatku przysługuje podmiotowi uprawnionemu z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub podmiotowi uprawnionemu z państwa trzeciego, w przypadku gdy podmiot ten jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy, w państwie członkowskim siedziby lub podatnikiem podatku od wartości dodanej albo podatku o podobnym charakterze w kraju siedziby i nie wykonuje na terytorium kraju, w okresie, za który występuje o zwrot podatku, sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy, z wyjątkami określonymi w przepisach pod lit. a-l. Przepis ten wskazuje dwa zasadnicze warunki uprawniające podatników zagranicznych do uzyskania zwrotu podatku VAT w Polsce. Jeden z warunków ma charakter formalny (status zarejestrowanego podatnika w kraju siedziby), drugi materialny (niewykonywanie sprzedaży w Polsce, z określonymi wyjątkami).
Strona skarżąca nie kwestionuje, iż dokonała sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 u.p.t.u. Stoi jednak na stanowisku, iż w sprawie ma zastosowanie wyjątek określony w § 3 ust. 1 pkt 2 lit. l) rozporządzenia Ministra Finansów, bowiem w przypadku dostawy dokonanej przez Spółkę na terytorium Polski, podatnikiem jest jej nabywca, a nie Spółka zgodnie z art.17 u.pt.u. Skarżąca podnosi, że dostawa została dokonana na rzecz A. AG, które posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, a więc była to dostawa na rzecz podmiotu, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u.
Sąd poglądu tego nie podziela z następujących względów.
Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające towar, jeżeli dokonującym ich dostawy na terytorium kraju jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u. przepis ust. 1 pkt 5 stosuje się jeżeli nabywcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u. posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, albo osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 6.
W świetle przywołanych regulacji prawnych, kluczowym w tej sprawie stało się ustalenie, czy A. AG z siedzibą w Niemczech posiadała na terenie Polski stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Zauważyć należy, że w przepisach u.p.t.u brak jest definicji pojęcia "stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej". Słusznie zatem Skarżąca odwołała się w tym zakresie do przepisów prawa Unii Europejskiej oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Zgodnie z art. 11 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, na użytek stosowania art. 44 dyrektywy 2006/112/WE (dotyczącego miejsca świadczenia usług) "stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej" oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika (...), które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Również z orzeczeń TSUE wynika, że stałe miejsce prowadzenia działalności jest to miejsce, które charakteryzuje się pewnym minimum stałości wynikającej ze stałej obecności zarówno osób, jak i zaplecza technicznego (wyrok z 4 lipca 1985 w sprawie 168/84, wyrok 2 maja 1996 r. w sprawie C-231/94, wyrok z 17 lipca 1997 r. w sprawie C-190/95).
W świetle powyższego należy wskazać, że o stałym miejscu prowadzenia działalności możemy mówić wtedy, gdy podatnik ma możliwość (z danego miejsca) kierowania sprawami firmy, utrzymuje stały personel, a także posiada w tym miejscu minimalne środki techniczne niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej (z tego miejsca). O stałym miejscu prowadzenia działalności gospodarczej nie decyduje wpis w odpowiedniej ewidencji, np. w Krajowym Rejestrze Sądowym czy ewidencji podatników.
A zatem rolą organów podatkowych w niniejszej sprawie było ustalenie, na podstawie dostępnych dowodów, czy A. AG z siedzibą w Niemczech, posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, a więc czy spełnia przesłankę do zastosowania w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.p.t.u., a w konsekwencji spełnienia przez Skarżącą przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. l) rozporządzenia Ministra Finansów.
Zdaniem Skarżącej organy podatkowe nie wywiązały się z tego zadania i w związku z tym naruszyły przepisy art. 122 i 187 § 1 O.p., a w konsekwencji art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów.
Sąd tej opinii nie podziela.
Zdaniem Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że zebrany materiał dowodowy pozwolił na dokonanie wyczerpującej analizy oraz ustalenie, iż nabywcą towarów sprzedanych przez Spółkę była firma zagraniczna nie będąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15 u.p.t.u. posiadającym siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce. Organy podatkowe oparły swoje stanowisko na ustaleniu, że firma A. AG nie figuruje jako zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług w centralnym systemie podatników [...], jak również w Krajowym Rejestrze Sądowym nie odnaleziono tego podmiotu. Skarżąca zarzuca natomiast organom podatkowym brak podjęcia stosownych działań w celu ustalenia spornej okoliczności. Rację ma natomiast DIS wskazując, że Skarżąca powołując się na okoliczność posiadania przez A. AG stałego miejsca prowadzenia działalności nie przedstawiła żadnych danych adresowych, które mogłyby zostać przez organ podatkowy zweryfikowane. Dlatego też NUS mógł w takiej sytuacji skorzystać jedynie z dostępnej bazy [...] oraz KRS. Słusznie zatem przyjęły organy podatkowe, że inne działania, z uwagi na zbyt lakoniczne wyjaśnienia Spółki, były niemożliwe do wykonania.
Przypomnieć należy, że nie jest zadaniem organów podatkowych prowadzenie nieograniczonego postępowania dowodowego, tym bardziej w sytuacji kiedy to strona tego postępowania wnioskuje o zwrot zapłaconego podatku VAT, a więc to w interesie strony leży współpraca z organami podatkowymi w celu ustalenia istotnej okoliczności faktycznej. W przedmiotowej sprawie Skarżąca powołując się na fakt, że firma A. AG posiada stałe miejsce prowadzenia działalności nie wskazała żadnych danych adresowych, a w trakcie postępowania wyjaśniała, że dokonała sprzedaży towarów na rzecz podmiotu mającego siedzibę w Niemczech.
W tych okolicznościach należało uznać, że organy słusznie uznały, że Skarżąca dokonała dostawy towaru na rzecz A. AG, który to podmiot nie posiadał stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Dokonane w tym zakresie ustalenia znajdują oparcie w zabranym materiale dowodowym, a przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe odpowiada wymogom stawianym przepisami prawa, a w szczególności art. 122 i art. 187 O.p.
W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia przywołanych w skardze przepisów art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art.151 P.p.s.a. oddalił skargę
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło