III SA/Wa 795/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy w podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – T. sp. z o.o. z siedzibą w W. pismem z 29 stycznia 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy w podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. Skarżącej, przy piśmie z dnia 14 marca 2014 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 marca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma – wpisu sądowego od skargi w wysokości 967 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. Skarżąca wskazała, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej na skutek gwałtownego obniżenia przychodu w wyniku spadku cen usług budowlanych oraz liczby zleceń. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego wskazała, że prawo do sądu nie może być ograniczane przez bariery finansowe. We wniosku wykazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł. Zaznaczyła jednocześnie, że ostatni rok obrotowy zamknęła stratą w wysokości 703.583 zł. Zalega ponadto z płatnościami do ZUS i US. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej podniosła, że w poszukiwaniu najlepszego segmentu rynku gospodarczego do prowadzenia działalności gospodarczej zmieniła siedzibę licząc na nowy rynek klientów. Jednak pomimo poczynionych działań przez ostatnie trzy miesiące (luty-kwiecień 2014) nie dokonała żadnej sprzedaży. W załączeniu przedłożyła zeznania podatkowe za rok 2012, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 i 2013 r., deklarację VAT-7 za trzy ostatnie kwartały, wyciągi z rachunków bankowych podkreślając, iż są zablokowane przez urząd skarbowy. Referendarz sądowy postanowieniem z 23 maja 2014 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca w sprzeciwie z 18 czerwca 2014 r. powtórzyła w całości argumentację zawartą w nadesłanym formularzu o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 ww. przepisu). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 13 maja 2010r. sygn. akt II FZ 185/10 i z 27 maja 2010r. sygn. akt II FZ 255/10). W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania, na obecnym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 967 zł. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Użyte w art. 246 P.p.s.a. określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym dokonując oceny przedstawionych przez Skarżącą w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy. Podkreślić należy, że Skarżąca, pomimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej, prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach i posiada majątek, o czym przekonują chociażby dane wynikające z deklaracji podatkowej CIT-8 za 2013 r., z której wynika, iż przychody z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej za 2013 r. wyniosły 549.019,90 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 242.012,17 zł. Tym samym dochód wyniósł 306.998,73 zł. W związku z powyższym nie znajduje potwierdzenia oświadczenie Skarżącej o poniesionej stracie za ostatni (2013) rok obrotowy w wysokości 703.583,21 zł. Z analizy nadesłanych dokumentów wynika, że stratą w powyższej wysokości Skarżąca zamknęła działalność w roku obrotowym 2012r. Sąd podziela ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Oceniając zatem przekazane informacje wynikające z deklaracji podatkowych VAT-7 w kontekście osiąganych przez Spółkę przychodów z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów stwierdzić należy, iż Skarżąca obraca znacznymi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie niniejszej stanowi wartość niewspółmiernie niską. Podkreślenia wymaga fakt, że z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynika bowiem, iż Skarżąca uzyskuje przychód ze świadczenia usług i dostawy towarów. Sprzedaż opodatkowana za II kwartał 2013 r. wyniosła 201.721 zł, za IV kwartał – 6.600 zł, natomiast za I kwartał 2014 r. – 148.250 zł. Tym samym kwoty, jakie uzyskuje ona w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają przyjąć, że nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Sąd jednocześnie zwraca uwagę, iż przedłożone dokumenty w postaci rachunku zysków i strat obrazują sytuację Skarżącej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2012r. (pomimo wezwania z dnia 15 kwietnia 2014r. do przedłożenia tych dokumentów za 2013r.), a tym samym nie odzwierciedlają jej obecnej kondycji finansowej. Ocena wynikająca z powyższych dokumentów potwierdza, że sytuacja finansowa Spółki w zestawionym okresie nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego pomimo faktu, że Skarżąca w porównaniu z 2012 r. odnotowała znaczący spadek przychodów. Oceny możliwości płatniczych Skarżącej nie zmienia również fakt, że nie posiada ona środków na rachunkach bankowych, albowiem wszelkie wydatki znajdują pokrycie w zgromadzonym przez nią majątku, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala na stwierdzenie, że w odniesieniu do Skarżącej zachodzi przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, i z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, opubl. w bazie internetowej NSA - cbois.nsa.gov.pl). Zarówno wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak też wysokość przychodów Spółki, nie wskazuje, aby Skarżąca była pozbawiona środków finansowych. Mając powyższe na uwadze, w szczególności uznając, iż Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 260, art. 246 § 2 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 254 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.