III SA/Wa 796/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do sierpnia 2013 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – J. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał na bardzo trudną sytuację majątkową. Wyjaśnił, że obecnie pracuje dorywczo zagranicą. Jednocześnie pomaga matce i niepełnosprawnej siostrze. W Polsce w 2014 r. podjął zatrudnienie na stacji benzynowej, ale po dwóch miesiącach umowa uległa rozwiązaniu. Skarżący zarabiał tam minimalne miesięczne wynagrodzenie. W związku z brakiem pracy w Polsce skarżący postanowił wyjechać za granicę. Wskazał, że obecnie nie posiada już żadnych oszczędności. Wyjaśnił ponadto, ze jego siostra choruje [...] , w związku z czym matka skarżącego nie może pracować. Skarżący z kolei czuje się zobowiązany do pomocy rodzinie. Do swojego majątku skarżący zaliczył udział 5/6 w 8,12 ha gospodarstwie rolnym. Z kolei swój dochód uzyskiwany z prac dorywczych określił na kwotę 1.500 zł. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie lekarskie o chorobie siostry oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu za 2013 r. (1.941,89 zł brutto). Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF oraz nadesłane dokumenty, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznania podatkowe swoje, swojej siostry i matki za 2014 r., zestawienie swoich dochodów i wydatków, wyciągi z rachunków bankowych w Polsce i w Wielkiej Brytanii, decyzje o wysokości świadczeń otrzymywanych przez matkę i siostrę skarżącego, kopie przekazów pocztowych z ZUS, umowę najmu lokalu w L. . Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 1.746 zł. Oceniając, aktualną sytuację finansową skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że powyższa kwota przekracza jego możliwości finansowe. Nie oznacza to jednak, że skarżący w ogóle nie ma możliwości partycypowania w kosztach wszczętego postępowania sądowego. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że z uwagi na brak pracy w kraju zmuszony był wyjechać do pracy za granicę. Jak wynika z nadesłanych zeznań podatkowych, za 2014 r.: skarżący uzyskał przychód w wysokości 6.085,75 zł, jego siostra – 1.688,90 zł, a matka – 8.417,90 zł. Aktualnie skarżący pracuje w L. . Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że jego miesięczny dochód wynosi 1.500 funtów. Jednoczenie skarżący ponosi koszty najmu w wysokości 725 funtów, media ok. 200 funtów, dojazdy 150 funtów, żywność i środki czystości 300 funtów, telefon polski 11-12 funtów, podatki 110 funtów. Skarżący wskazuje również na konieczność pomocy finansowej matce i chorej siostrze, które utrzymują się tylko ze świadczeń ZUS. Odnosząc się od powyższego zauważyć należy, że fakt, iż wydatki ponoszone przez skarżącego pochłaniają zasadniczo całość miesięcznych dochodów, nie oznacza jeszcze, że skarżący powinien zostać zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Prawo pomocy może być bowiem przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie referendarza sądowego, skarżący ograniczając wydatki do niezbędnego minimum, jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania uiszczając w niniejszej sprawie wpis w wysokości 500 zł. Rozstrzygając w powyższy sposób, referendarz sądowy miał przede wszystkim na uwadze, że nie jest zasadne całkowite zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, skoro już przynajmniej od stycznia 2015 r. skarżący uzyskuje stały dochód w wysokości 1.500 funtów (ponad 8 tyś zł) miesięcznie. Z kolei częściowe zwolnienie od wpisu (ponad kwotę 500 zł) uzasadnione jest wysokimi kosztami utrzymania w L. , a także koniecznością wsparcia rodziny w Polsce. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.