III SA/Wa 816/16

WyrokWSA w Warszawie2017-05-30

Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Radosław Teresiak, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który wytworzył we własnym zakresie środek trwały przeznaczony od początku do działalności gospodarczej, może ustalić jego wartość początkową na podstawie opinii biegłego, jeśli zagubił dokumenty dotyczące kosztów wytworzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik, który od początku miał świadomość przeznaczenia wytworzonego środka trwałego do działalności gospodarczej, nie może ustalić jego wartości początkowej na podstawie opinii biegłego, jeśli zagubił dokumenty dotyczące kosztów wytworzenia. Wartość początkowa powinna być ustalona według kosztu wytworzenia, a brak staranności w dokumentowaniu wydatków nie stanowi podstawy do skorzystania z wyceny biegłego w takiej sytuacji.
Stan faktyczny
Skarżący wykazał w zeznaniu podatkowym przychody i koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej. W toku kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu szkód, amortyzacji, kosztów utrzymania baru oraz zawyżenia kosztów darowizny. Ponadto organ ustalił, że wartość początkowa środków trwałych została niezasadnie przyjęta na podstawie operatu szacunkowego z 1998 r. Skarżący nie zgodził się z tym stanowiskiem, argumentując, że zagubił faktury i nie miał możliwości odtworzenia dokumentacji, a wartość początkową powinien ustalić biegły. Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oddala skargę A. N. (zwany dalej: "Skarżącym") złożył w dniu 26 lutego 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w S. zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r., w którym wykazał: przychód z działalności gospodarczej w kwocie 10.123.669,20 zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie 9.886.801,99 zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie – 236.867,21 zł, obliczony podatek (art. 30c ust. 1 ustawy) 19% - w kwocie 45.004,73 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 4.726.80 zł, podatek należny w kwocie 40.278 zł. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (zwany dalej: "organem pierwszej instancji") wszczął w dniu 13 marca 2015 r. kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczeń z tytułu m.in. podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W toku kontroli organ ustalił, że Skarżący w 2013 r. osiągał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży paliw płynnych, sprzedaży gazu propan-butan w butlach, akcesoriów samochodowych oraz węgla - na stacji paliw "[...]". Na wskazanej stacji paliw znajduje się sklep spożywczo - przemysłowy, w którym sprzedawany jest również alkohol. Osiągane przychody były dokumentowane za pośrednictwem kas fiskalnych i faktur sprzedaży. W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu szkód powstałych w wyniku kradzieży, amortyzacji niewykorzystywanego stolika piłkarskiego, kosztów związanych z utrzymaniem baru, użyczonego nieodpłatnie żonie Skarżącego – H. N., a także zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu darowizny przekazanej na rzecz gminy, która jest jednostką finansów publicznych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że ogółem koszty uzyskania przychodu z ww. tytułów zostały zawyżone o kwotę 5.050,81 zł. Skarżący złożył w dniu 22 czerwca 2015 r. korektę zeznania podatkowego PIT-36L za 2013 r., w której uwzględnił ww. nieprawidłowości. Przychody zostały wykazane w niezmienionej wysokości, koszty uzyskania przychodów zostały wykazane w wysokości 9.881.751,18 zł (9.886,801,99 zł – 5.050,81 zł), zaś podatek należny wyniósł 41.238 zł. W toku kontroli podatkowej stwierdzono także, że Skarżący w 2013 r. amortyzował środki trwałe (budynki stacji paliw, wiatę nad dystrybutorami, place i drogi, kanalizację sanitarną i deszczową, przyłącze elektryczne, studnię głębinową, przyłącze wodociągowe, zbiorniki stalowe, latarnie oświetleniowe, linie elektryczne oświetleniowe), których wartość początkowa została - niezasadnie zdaniem organu pierwszej instancji - przyjęta na podstawie operatu szacunkowego z 1998 r. Wskazany organ ocenił, że fakt zagubienia faktur dotyczących zakupu materiałów budowlanych oraz niezachowanie staranności w dokumentowaniu wydatków na nabycie lub wytworzenie środka trwałego, nie stanowi podstawy do ustalenia wartości początkowej środków trwałych w oparciu o wycenę dokonaną przez biegłego. W związku z powyższym stwierdzono zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 33.028,68 zł. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego w tym zakresie. Następnie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. wszczął wobec Skarżącego postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., zaś po przeprowadzeniu tego postępowania w oparciu o dokonane ustalenia decyzją z dnia [...] września 2015 r. określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 47.513 zł. Pismem z dnia 15 października 2015 r. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając w nim: 1) błędną interpretację rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. z 1997 r., Nr 6, poz. 35) - zwanego dalej: "rozporządzeniem", w szczególności § 6 ust. 6 i ust. 7 oraz art. 22g ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r., poz. 361 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.p.d.o.f.", polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwym ustalenie wartości początkowej środka trwałego na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy oraz na ustaleniu, że podstawą ustalenia tej wartości mogą być wyłącznie dokumenty w postaci faktur i rachunków, 2) naruszenie art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) – zwanej dalej: "O.p.", polegające na naruszeniu zasady praworządności przez wskazanie, że tylko faktury i rachunki są jedynymi dokumentami, które mogą stanowić dowód w sprawie, tzn. wykazać fakt wykonania określonej operacji gospodarczej, 3) naruszenie art. 122 § 1 i § 2 oraz art. 181 O.p., polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przez nie podjęcie wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy czego skutkiem było przyjęcie, że dla ustalenia początkowej wartości środka trwałego niezbędne są faktury i rachunki, natomiast opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego nie jest dowodem w sprawie pomimo, że co innego wynika z powyższych przepisów, 4) naruszenie art. 180 § 1 i art. 181 O.p., polegające na przyjęciu, że jedynymi dopuszczalnymi dowodami ponoszenia kosztów wytworzenia środka trwałego są jedynie rachunki i faktury, 5) naruszenie art. 187 i art. 188 O.p., polegające na odmowie przeprowadzenia dowodów w postaci zeznań świadków oraz przesłuchania strony na okoliczność sposobu, formy i daty ponoszenia nakładów na nieruchomość oraz dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości początkowej środka trwałego, 6) naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.p., poprzez nie podanie podstawy prawnej braku możliwości ustalenia wartości początkowej środka trwałego na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł w swoim odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i określenie prawidłowego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. poprzez zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wartości odpisów amortyzacyjnych za okres I-XII 2013 w wysokości 33.028,68 zł, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organem odwoławczym") po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść przepisów art. 22h ust. 1 pkt 1 (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.) i art. 22g ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. oraz § 6 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i ust. 7 ww. rozporządzenia, wskazując że generalną zasadą w przedmiocie ustalania wartości początkowej środków trwałych wytworzonych we własnym zakresie jest określenie tej wartości według kosztu wytworzenia, natomiast wyjątkiem jest ustalenie tej wartości w wysokości określonej przez biegłego. Nie można również zdaniem tego organu przyjąć, iż określenie wartości początkowej środka trwałego według kosztu wytworzenia lub wyceny biegłego stanowią równorzędne, alternatywne i zależne od wyboru podatnika metody ustalenia tej wartości. Przepis art. 22g ust. 9 u.p.d.o.f. odnoszący się do ustalenia wartości początkowej środka trwałego na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy, może mieć zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, gdy obiektywnie podatnik pozbawiony jest możliwości ustalenia kosztu wytworzenia środka trwałego. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że przepisy nie precyzują przyczyn niemożności ustalenia kosztów wytworzenia środków trwałych. Nie można jednakże nie zauważyć, że wartość początkowa środków trwałych wykorzystywanych w działalności gospodarczej stanowi podstawę dokonywania odpisów amortyzacyjnych, stanowiących koszty uzyskania przychodów tej działalności. Podatnik, tworząc czy nabywając składniki majątkowe, które służyć mają prowadzonej przez niego działalności gospodarczej winien zatem zadbać o właściwe udokumentowanie wydatków na nabycie bądź wytworzenie tych składników. Możliwość ustalenia wartości nabycia środka trwałego poprzez wycenę dokonaną przez podatnika z uwzględnieniem cen rynkowych i kosztów wytworzenia na podstawie wyceny dokonanej przez biegłego winna zatem odnosić się do takich sytuacji, gdy nabycie danego składnika majątkowego czy też jego wytworzenie nastąpiło w zamiarze innym niż wykorzystanie go jako środka trwałego w prowadzonej działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał też, że koszty wytworzenia środków trwałych są możliwe do adekwatnego w danym zakresie udokumentowania, które potwierdza, że miały miejsce oraz jaka byta ich wartość. W interesie podatnika oraz dla realizacji określonych możliwości przeprowadzanego przez niego samoobliczenia podatku jest ich potwierdzenie przez odpowiednie udokumentowanie (dla celów dowodowych). Organ odwoławczy zauważył, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż podatnik budując budynek, od samego początku miał świadomość, że będzie on wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej, która była prowadzona w momencie budowy tego budynku. Ponadto Skarżący dokonywał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w składanych w latach 1997-1998 deklaracjach VAT-7 w związku z budową środków trwałych. Zdaniem organu odwoławczego, fakt zagubienia faktur dotyczących zakupu materiałów budowlanych oraz niezachowanie staranności w dokumentowaniu wydatków na wytworzenie środka trwałego, nie stanowi podstawy do ustalenia wartości początkowej środków trwałych w oparciu o wycenę dokonaną przez biegłego. Środki trwałe zostały wytworzone w związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą oraz zostały na ten cel przeznaczone. Zatem do obowiązków Skarżącego należało prawidłowe udokumentowanie wydatków związanych z prowadzoną budową, pozwalające na ustalenie kosztu wytworzenia. Organ odwoławczy zgodził się również w tym miejscu ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż ewentualna zasadność powołania biegłego zaistniałaby w przypadku długoletniego prowadzenia inwestycji, zmiany jej właścicieli, co utrudniałoby zdobycie czy też odtworzenie dokumentacji. Jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nic wystąpiła, gdyż z okazanego pozwolenia na budowę stacji paliw z dnia 15 maja 1997 r. oraz kopii zaświadczenia o zakończeniu budowy z dnia [...] września 1998 r. nr [...] wynika, że budowa trwała nie wiele dłużej niż rok. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie ustalenie wartości początkowej środka trwałego w oparciu o wycenę biegłego rzeczoznawcy było nieuprawnione. Skarżący zaniechał dokumentowania wydatków ponoszonych w związku z wytworzeniem tego środka trwałego. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzi zatem w tym przypadku przesłanka niemożności określenia wartości początkowej środka trwałego w inny sposób, niż przewiduje to przepis § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia. Skarżący miał obowiązek ustalenia wartości początkowej środka trwałego wytworzonego we własnym zakresie według kosztów wytworzenia. Obowiązku tego nie wykonał, dlatego nie może wywodzić dla siebie korzystnych skutków prawnych w postaci ustalenia wartości początkowej według wyceny biegłego. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, skoro cały proces inwestycyjny miał miejsce w czasie prowadzenia działalności gospodarczej, to nie zachodziły przesłanki braku możliwości ustalenia kosztu wytworzenia. Dlatego też organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu amortyzacji środków trwałych o kwotę 33.028,68 zł. Skarżący zaskarżył następnie powyższą decyzję organu odwoławczego wnosząc skargę w piśmie z dnia 9 lutego 2016 r., w której zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: błędną interpretację ww. rozporządzenia, w szczególności jego przepisów § 6 ust. 6 i ust. 7 oraz art. 22g ust. 1 pkt 2, ust. 4 i ust. 9 u.p.d.o.f., polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwym ustalenie wartości początkowej środka trwałego na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy oraz na ustaleniu, że podstawą ustalenia tej wartości mogą być wyłącznie dokumenty w postaci faktur i rachunków, 2) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 120 O.p., polegające na naruszeniu zasady praworządności przez wskazanie, że tylko faktury i rachunki są jedynymi dokumentami, które mogą stanowić dowód w sprawie, tzn. wykazać fakt wykonania określonej operacji gospodarczej, b) art. 121, art. 122 § 1 i § 2 oraz art. 181 O.p., polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przez nie podjęcie wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy czego skutkiem było przyjęcie, że dla ustalenia początkowej wartości środka trwałego niezbędne są faktury i rachunki, natomiast opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego nie jest dowodem w sprawie pomimo, iż co innego wynika z powyższych przepisów, c) art. 127 O.p., tj. zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego polegające na braku przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego. Organ odwoławczy miał obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego pomimo, że wnioski dowodowe strony złożone w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie zostały uwzględnione przez ten organ, a potrzeba ich przeprowadzenia nadal istniała, d) art. 180 § 1 i art. 181 O.p., polegające na przyjęciu, że jedynymi dopuszczalnymi dowodami ponoszenia kosztów wytworzenia środka trwałego są jedynie rachunki i faktury, e) art. 187 i art. 188 O.p., polegające na odmowie przeprowadzenia dowodów w postaci zeznań świadków oraz przesłuchania strony na okoliczność sposobu, formy i daty ponoszenia nakładów na nieruchomość oraz dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości początkowej środka trwałego, f) art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.p., poprzez nie podanie podstawy prawnej braku możliwości ustalenia wartości początkowej środka trwałego na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł w swojej skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że jego zdaniem w niniejszej sprawie zachodziły szczególne okoliczności przemawiające za możliwością ustalenia wartości środka trwałego w oparciu o opinię biegłego. Przyjęcie wartości środka trwałego na podstawie opinii biegłego jest możliwe zgodnie z art. 22g ust. 9 u.p.d.o.f. w sytuacji szczególnej, kiedy nie ma możliwości odtworzenia kosztu wytworzenia tego środka trwałego. Natomiast jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego Skarżący nie miał dokumentacji, na podstawie której mógł dokonać ustalenia kosztu wytworzenia środka trwałego i na tej podstawie ustalić wartość początkową środka trwałego. W składanych w toku postępowania wyjaśnieniach Skarżący wielokrotnie podnosił, że wytworzenie środka trwałego nastąpiło we własnym zakresie tzw. systemem gospodarczym. Skarżący wyjaśnił również, że za wiele prac nie były wówczas wystawiane żadne rachunki, a te które posiadał za zakup materiałów budowlanych i część prac zostały zagubione. Skarżący nie miał możliwości odtworzenia tych dokumentów. Zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności przemawiają zdaniem Skarżącego za wyjątkowością sytuacji pozwalającą na odstąpienie od zasady ustalania wartości początkowej środka trwałego na podstawie kosztów wytworzenia i innych kosztów wskazanych w art. 22g ust. 4 u.p.d.o.f. i ustalenie tej wartości zgodnie z art. 22g ust. 9 u.p.d.o.f. w oparciu o opinię biegłego. Z tego względu zakwestionowanie przez organy podatkowe przyjętej na podstawie opinii biegłego wartości początkowej środka trwałego stanowiącej podstawę odpisów amortyzacyjnych było nieuzasadnione. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie Skarżący powołał się na poglądy wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1997 r., sygn. akt I SA/Po 5867/96. Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organów podatkowych w kwestii celowości przeprowadzenia wnioskowanego przez niego dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony. Wnioskowany dowód z przesłuchania świadków oraz strony miał bowiem na celu wykazanie nie tylko faktu wytworzenia środka trwałego we własnym zakresie przez podatnika (czego organ podatkowy nie kwestionuje), ale również i przede wszystkim fakt braku dokumentów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na budowę środka trwałego oraz przyczyn braku tych dokumentów, czyli ich zagubienia przez podatnika oraz braku możliwości ich odtworzenia. Skarżący wskazał też, że przeprowadzenie przez organ podatkowy wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadków oraz strony wykazałoby, że podatnik nie może określić wartości środka trwałego na podstawie kosztu jego wytworzenia z przyczyn od niego niezależnych - wytworzenie środka trwałego nastąpiło we własnym zakresie systemem gospodarczym, a posiadane przez podatnika faktury na materiały budowlane i część prac zostały zagubione. W konsekwencji należy zdaniem Skarżącego uznać, że zachodziły przesłanki do przeprowadzenia wnioskowanego przez niego dowodu z przesłuchania świadków oraz strony, zaś odmowa przeprowadzenia tego dowodu przez organ podatkowy stanowi naruszenie art. 187 i art. 188 O.p., a tym samym narusza prawo strony do obrony. Skarżący wskazał też na naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 127 O.p. i wyrażonej w nim zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Organ odwoławczy miał bowiem obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego. Wnioski dowodowe złożone przez Skarżącego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie zostały przez ten organ uwzględnione. Organ odwoławczy również nie rozpoznał tych wniosków mimo, że potrzeba ich przeprowadzenia nadal istniała. Natomiast w uzasadnieniu zarzutu naruszenia przepisów art. 121 i art. 122 § 1 i § 2 O.p. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego oraz nie wyjaśnił powodów swojej decyzji w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów. Przy tym organ odwoławczy nie kwestionuje jednocześnie faktu poczynienia przez Skarżącego nakładów oraz ich zakresu rzeczowego. Organ ten nie kwestionuje również tego, że nakłady te poczynione zostały we własnym zakresie przez Skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest sposób ustalenia wartości początkowej środków trwałych wytworzonych we własnym zakresie. W ocenie Skarżącego mógł on skorzystać z uprawnienia przewidzianego w § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. z 1997 r. Nr 6, poz. 35, dalej "rozporządzenie") – akt obowiązujący w dacie przyjęcia wartości początkowej środków trwałych. Zgodnie z którym jeżeli podatnik nie może ustalić kosztu wytworzenia, o którym mowa w ust. 5, wartość początkową środków trwałych ustala się w wysokości określonej przez biegłego, powołanego przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych, o których mowa w ust. 6. (aktualnie obowiązujące przepisy - art. 22g ust. 1 pkt 2, ust. 4 i ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej "u.p.d.o.f.") Skarżący argumentuje, że nie mógł ustalić kosztu wytworzenia, gdyż wytworzenie środków trwałych nastąpiło we własnym zakresie tzw. systemem gospodarczym. Ponadto wyjaśnił, że za wiele prac nie były wówczas wystawiane żadne rachunki, a te które posiadał za zakup materiałów budowlanych i część prac zostały zagubione. W ocenie Organu Skarżący nie miał uprawnienia do ustalenia wartości początkowej środków trwałych w wysokości określonej przez biegłego. Wartość początkowa powinna zostać ustalona zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 z uwzględnieniem ust. 5 Rozporządzenia (art. 22 ust. 1 pkt 2 z uwzględnieniem ust. 4 u.p.d.o.f.) Zdaniem Organu fakt zagubienia faktur dotyczących zakupu materiałów budowlanych oraz niezachowanie staranności w dokumentowaniu wydatków na wytworzenie środka trwałego, nie stanowi podstawy do ustalenia wartości początkowej środków trwałych w oparciu o wycenę dokonaną przez biegłego. Środki trwałe zostały wytworzone w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą oraz zostały na ten cel przeznaczone. Zatem do obowiązków Podatnika należało prawidłowe udokumentowanie wydatków związanych z prowadzoną budową, pozwalające na ustalenie kosztu wytworzenia. Ponadto Organ podkreślił również, że z akt niniejszej spraw wynika, że podatnik budując budynek, od samego początku miał świadomość, że będzie on wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej, która była prowadzona w momencie budowy tego budynku. Ponadto należy podkreślić, jak konstatuje Organ, że podatnik dokonywał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w składanych w latach 1997-1998 deklaracjach VAT-7 w związku z budową środków trwałych. W sporze tym rację należy przyznać Organowi. Na wstępie należy zauważyć, że u.p.d.o.f. jak i rozporządzenie nie precyzują przyczyn niemożności ustalenia kosztów wytworzenia środków trwałych w sposób określony w art. 22g ust. 4 u.p.d.o.f. czy też § 6 ust. 5. Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. (II FSK 751/12), że możliwość ustalenia wartości nabycia środka trwałego poprzez wycenę dokonaną przez podatnika z uwzględnieniem cen rynkowych i kosztów wytworzenia na podstawie wyceny dokonanej przez biegłego winna odnosić się do takich sytuacji, gdy nabycie danego składnika majątkowego czy też jego wytworzenie nastąpiło w zamiarze innym niż wykorzystanie go jako środka trwałego w prowadzonej działalności gospodarczej. Regulacja ta uwzględnia szczególną sytuację podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, którzy mogą przeznaczyć na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej część składników majątkowych wcześniej nabytych na inne potrzeby. W przedmiotowej sprawie, czemu nie zaprzecz również Skarżący, nie ulega wątpliwości, że Skarżący budując budynek, od samego początku miał świadomość, że będzie on wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej, która była prowadzona już w momencie budowy tego budynku. Odnosząc się z kolei do wskazanych przez Skarżącego trudności w zakresie prawidłowego udokumentowania wydatków na wytworzenie przedmiotowych środków trwałych, Sąd zwraca uwagę, że wartość początkowa środków trwałych wykorzystywanych w działalności gospodarczej stanowi podstawę dokonywania odpisów amortyzacyjnych, stanowiących koszty uzyskania przychodów tej działalności. Podatnik, tworząc czy nabywając składniki majątkowe, które służyć mają prowadzonej przez niego działalności gospodarczej winien zadbać o właściwe udokumentowanie wydatków na nabycie bądź wytworzenie tych składników (por. wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. (II FSK 751/12). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło