III SA/Wa 830/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1995-1997 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Skarżący J. L. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść jakiegokolwiek obciążenia finansowego w związku z prowadzoną przeciwko niemu egzekucją administracyjną. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest trwale bezskuteczne, czego dowodzi zebrany w sprawie materiał źródłowy. Argumentem przemawiającym za zwolnieniem Skarżącego od kosztów sądowych jest fakt umorzenia (z powodu niewypłacalności) postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego przez komornika sądowego oraz brak jakiegokolwiek majątku. Gospodarstwo domowe Skarżący prowadzi samodzielnie. W rubryce 10 formularza (dochody) wpisał "nie dotyczy". 2. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 14 kwietnia 2008 r. Skarżący przesłał pismo, w którym poinformował że nie posiada dokumentów, do złożenia których został wezwany. Wskazał że wszystkie dokumenty znajdują się w aktach sprawy i przemawiają one jednoznacznie za zasadnością zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. Dodał, że "z ostrożności procesowej" uiścił wpis w kwocie 500 zł, na dowód czego dołączył wydruk z konta bankowego. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. Prawidłowa ocena możliwości płatniczych Skarżącego nie jest możliwa. Uchylił się on bowiem od wykonania wezwania referendarza sądowego z 14 kwietnia 2008 r., odsyłając w tym zakresie do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Tymczasem referendarz sądowy po zapoznaniu się z tymiż aktami nie doszukał się w nich takich dokumentów źródłowych jak: zeznania podatkowe za lata 2005-2006, dowody potwierdzające wysokość wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego, wyciągi z rachunków bankowych. W aktach tych brak jest ponadto informacji o posiadanych przez Skarżącego wierzytelnościach oraz ciążących na nim zobowiązaniach, o zastosowanych wobec niego środkach egzekucyjnych, o wysokości i terminach wypłat wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika (dor. pod. P. S.) oraz pełnomocnika reprezentującego Skarżącego w postępowaniu przed organami podatkowymi (adw. G.C.) i źródeł ich finansowania. 7. W tym miejscu należy wyjaśnić (o czym była już mowa wcześniej), iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym niedostosowanie się do wezwania, o którym mowa w tym przepisie należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., OZ 128/05, niepubl.; postanowienie NSA z 25 lutego 2005 r., I GZ 32/05, niepubl.; postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., II OZ 235/06, niepubl.; postanowienie NSA z 12 stycznia 2006 r., II OZ 1405/05, niepubl.). Reasumując stwierdzić zatem należy, iż orzekając o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy Sąd musi opierać się jedynie na okolicznościach, co do których brak jest wątpliwości i które jeśli nie zostały wprost udowodnione to przynajmniej w dostatecznym stopniu uprawdopodobnione. Skarżący takich okoliczności nie przytoczył. Przeciwnie w formularzu PPF posłużył się jedynie niczym nie popartymi ogólnikami, takimi jak: "nie jestem w stanie ponieść tak wysokiego wpisu sądowego", "niniejsza sprawa dotyczy mojej trudnej sytuacji majątkowej", "materiał dowodowy (...) uzasadnia potrzebę zwolnienia mnie od wpisu sądowego", "nie jestem w stanie ponieść żadnego obciążenia finansowego", czy też "postępowanie egzekucyjne jest trwale bezskuteczne". 8. Skarżący nie wyjaśnił natomiast w jaki sposób – skoro, jak deklaruje, nie osiąga dochodu - zaspokaja potrzeby niezbędne do egzystencji, w zakres których wchodzą choćby wydatki na żywność, odzież, ochronę zdrowia i higienę. Zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego wskazują, iż do zapewnienia sobie choć minimum warunków socjalnych potrzebne są środki finansowe. Źródeł ich pochodzenia Skarżący nie ujawnił. 9. W tym stanie rzeczy uznać należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu od skargi – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego. Przeciwnie fakt uiszczenia w dniu 25 kwietnia 2008 r. kwoty 500 zł świadczy o czymś zgoła odmiennym. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.