III SA/Wa 830/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 i 2008 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – K. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową, związaną między innymi z wszczętymi postępowaniami egzekucyjnymi oraz nieznajomością prawa. Skarżący wskazał, że otrzymuje rentę w wysokości 1.135,80 zł brutto, a na podstawie umowy zlecenia kwotę 1.600 zł brutto. Żona skarżącego uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.880 zł brutto. Córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.580 zł brutto, jednakże nie uczestniczy finansowo w gospodarstwie rodziców, ponieważ mieszka u narzeczonego. Skarżący wraz z żoną ponoszą stałe koszty utrzymania w łącznej kwocie 1.140 - 1.150 zł (czynsz 600 zł, woda ok. 240 zł, multimedia 100 zł, energia elektryczna 200 zł). Ponadto na wyżywienie skarżący wraz z żoną przeznaczają środki w wysokości ok. 500-800 zł miesięcznie. Skarżący jako rencista wydaje na leki 250-300 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt w wysokości 500 zł. Wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne w związku z czym zajęto jego rachunek bankowy. Skarżący wskazał, że w związku z powyższym nie posiadają znacznych środków finansowych. Po odliczeniu wydatków od dochodów pozostaje im kwota ok. 2.500 zł. Do swojego majątku skarżący zaliczył jedynie mieszkanie o pow. 48,5 m². Do wniosku skarżący złączył kopie rachunków za czynsz i media, 3 umowy pożyczki, zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2014 r. W uzupełnieniu wniosku skarżący nadesłał również tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu, zaświadczenie o wynagrodzeniu żony oraz wyciągi z rachunków bankowych. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę należało zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochód małżonków stanowi: świadczenie ZUS w wysokości ok. 990 zł netto i wynagrodzenie skarżącego z tytułu umów zlecenia w wysokości od ok. 1.200 do ok. 1.500 zł netto miesięcznie, a także wynagrodzenie żony ze stosunku pracy w wysokości ok. 2.200 zł miesięcznie (średnio za okres od 01.02.2015 -30.04.2015, z uwzględnieniem "trzynastki’, wynagrodzenie to wyniosło 3.301,06 zł). Odnosząc powyższe wartości do wysokości wpisu sądowego, który z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (2.617.939 zł) wynosi ponad 26.180 zł, uznać należało, że obecna sytuacja finansowa skarżącego uniemożliwia poniesienie wydatku w takiej wysokości. Dodatkowo należało mieć na uwadze, że przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym, wskazać należy, że sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w całości oraz do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że miesięczne niezbędne wydatki małżonków (w tym na czynsz, media, leczenie, wyżywienie oraz spłatę pożyczek) wynoszą (zgodnie z oświadczeniem skarżącego) od ok. 2.300 do ok. 2.700 zł. Wydatki te znajdują więc pokrycie już chociażby w wynagrodzeniu żony skarżącego ze stosunku pracy, a małżonkowie dysponują jeszcze dochodami skarżącego w łącznej wysokości pow. 2.000 zł netto miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego, różnica między dochodami, a niezbędnymi wydatkami rodziny skarżącego, wskazuje na możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Kwota, która zdaniem referendarza sądowego, nie będzie stanowiła uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny skarżącego to 2.500 zł. Zauważyć trzeba, że kwotę tę wskazał sam skarżący we wniosku, jako różnicę pomiędzy dochodami a niezbędnymi wydatkami rodziny. Powyższe stanowi również o niezasadności wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Skoro bowiem skarżący i jego żona dysponują dochodami przekraczającymi niezbędne wydatki, mogą w skali kilku miesięcy, poczynić oszczędności na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W tym miejscu wskazać można również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.