III SA/Wa 840/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. N. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, motywując to trudną sytuacją materialną. Wskazał, że utrzymuje się z pracy dorywczej, z której dochód wynosi 1.200 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Nie korzysta z pomocy innych ludzi i instytucji. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z trzema córkami. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że matka jego dzieci pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jednak nie łoży na ich utrzymanie. Skarżący zamierza złożyć wniosek o zapomogę. Z dochodu wynoszącego 1.200-1.500 zł Skarżący przeznacza 900 zł na alimenty i 300 zł na bieżące opłaty i utrzymanie. Skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Nie posiada także konta. Firma, którą kiedyś Skarżący prowadził zbankrutowała. W rezultacie prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Skarżący z uwagi na złą sytuację materialną nie spłaca tego zadłużenia. Przedłożył informacje PIT-11. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja ta wprowadzona została w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, iż ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej w skrócie: "CBOSA") konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. referendarz sądowy skorzystał, wzywając Skarżącego pismem z 3 kwietnia 2012 r. m. in. do przedłożenia dokumentacji (zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe) dotyczącej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie w tym zakresie Skarżący zignorował. Z jednej strony oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką trójki dzieci, z drugiej zaś nie podał jakiejkolwiek informacji na temat jej sytuacji finansowej. Takie zachowanie Skarżącego należy ocenić negatywnie, bowiem powoduje, że w dalszym ciągu nie jest znana w wystarczającym stopniu jego sytuacja materialna. Dodatkowo Skarżący nie wskazał szczegółowo ani nie udokumentował wysokości bieżących wydatków. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że bieżące utrzymanie wynosi 1.200 zł, z czego 900 zł przeznacza na alimenty, a 300 zł na bieżące opłaty i utrzymanie. Nie wiadomo o jakie konkretnie opłaty Skarżącemu chodziło. Powyższe powoduje, iż materiał, którym dysponuje referendarz sądowy, pozostaje niekompletny. W tej sytuacji nie sposób uznać, że Skarżący wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wątpliwości te potęguje fakt, iż w sprawie III SA/Wa 1244/11 Skarżący uiścił kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.