III SA/Wa 841/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia 1. przyznać stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu; 2. odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie J.S. (dalej "skarżący" lub "wnioskodawca") na urzędowym formularzu PPF z 1 kwietnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową rodziny. Wskazał, że: - jest osoba bez stałego zatrudnienia; - utrzymuje się z prac dorywczych, aktualnie z umowy o dzieło na kwotę 2700,- zł;- mieszka z rodzicami i bratem w jednym mieszkaniu (komunalne, 47 m.kw.); - ma na utrzymaniu dziecko ([...] lat), które mieszka z matką; - ma ok. 40 tys długu w stosunku do ZUS; - utrzymuje się z dochodów z umów o dzieło (ok. 2700 zł miesięcznie) oraz z emerytury matki (974,96 zł) W wykonaniu wezwania referendarza sądowego strona, przy piśmie z 6 maja 2014 r, przekazała wyciąg z rachunku bankowego matki, PIT-11 strony za 2013 r, decyzję ZUS o waloryzacji emerytury matki, PIT-40A za 2013 r matki, rachunki z trzech miesięcy do umowy o dzieło. Nadto, przy piśmie z 6 maja 2014 r, strona przedstawiła zestawienie dochodów członków rodziny (ok. 3674 zł co miesiąc) oraz oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania z ostatnich trzech miesięcy. Poinformowaa zarazem o łączącej stronę umowie z matką dziecka o przekazywaniu kwoty 1000 zł miesięcznie na utrzymanie, długu wobec ZUS, braku dochodów ojca i brata oraz o opłatach bieżących z tytułu czynszu (610 zł), światła (280 zł) i gazu (80 zł). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości ok. 15 tys zł (zarządzenie z 12 marca 2014 r.). Zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj. potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdorazowym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów. Stąd zakres rozstrzygnięcia wyrażony w sentencji, odmawiający zwolnienia od niewymagalnych kosztów sądowych i wydatków. Z uwagi na wagę prawa do Sądu i znaczenie dostępu do Sądu referendarz sądowy uznał, że nieprzekazanie kalkulacji kosztów życia nie wyczerpuje znamion niewykonania wezwania z 9 kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy zauważa, że oświadczenia strony o dochodach w gospodarstwie domowym znajdują potwierdzenia w nadesłanych materiałach źródłowych (zeznania PIT, wyciąg z rachunku bankowego, rachunek do umowy o dzieło). Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z ojcem, bratem i matką, zaś miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. 3674 zł, w tym ok. 2700 zł dochodu Skarżącego. Z wyciągów z rachunku bankowego matki strony wynika, że prowadzi ona zrównoważona gospodarkę finansową i dysponuje na rachunku w ciągu miesiąca kwotą od 150 zł do 700 zł. Na zdolność poczynienia przez stronę oszczędności z uzyskiwanych dochodów ma wpływ konieczność regulowania zobowiązań alimentacyjnych w kwocie 1000 zł oraz należności z tytułu czynszu za mieszkanie komunalne oraz opłat za światło i gaz. Uwzględnienie tych wartości powoduje konieczność stwierdzenia, że na miesięczne utrzymanie czterech osób Skarżący i osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe są w stanie przeznaczyć kwotę ok. 1500 zł. W ocenie referendarza sądowego, ze wskazanej kwoty nie można wygospodarować jakichkolwiek środków na poczet postępowania sądowego tak, by nie zostały naruszone podstawy egzystencjalne Skarżącego. Na słuszność podjętej oceny wskazują dane dotyczące minimum egzystencji zawarte na stronie IPiSS. Referendarz sądowy wskazuje, że kategoria minimum egzystencji opracowana została przy wykorzystaniu metody potrzeb podstawowych i jest jedną z najniższych linii ubóstwa ekonomicznego. Minimum egzystencji wyznacza najniższy standard życia, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka, natomiast spełnienie przez stronę zobowiązań wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zbliża jej sytuację do tej, wyznaczonej wartością inimum egzystencji. Zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie, wyznaczając tym samym dolną granicę obszaru ubóstwa. W modelu gospodarstwa domowego skarżącego (modelowe) minimum egzystencji wynosi 462,71 zł na osobę, czyli ok. 1900 zł na wszystkich członków rodziny, zatem jego wysokość nieznacznie jest niższa od środków pozostających w dyspozycji gospodarstwa domowego. Kwota brutto uzyskiwana przez gospodarstwo domowe jest zbliżona do minimum socjalnego, tj 3400 zł. Skoro z trudnością zaspokajane są podstawowe potrzeby życiowe członków gospodarstwa domowego, to nie można oczekiwać, że Skarżący wygospodaruje z posiadanych zasobów (dochodów) środki na poczet postępowania sądowego w kwocie 14870 zł lub jakiejkolwiek mniejszej. W ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy znaczenie ma też to, że Skarżący uzyskuje dochody w sposób nieregularny (umowa o dzieło), ciąży na nim ustawowy obowiązek pomocy członkom rodziny oraz obowiązek alimentacyjny na rzecz dziecka, czym należy miarkować wysokość dochodów pozostawionych do dyspozycji. Na zakres, także czasowy, badania sytuacji życiowej i majątkowej strony, jak też na ocenę zupełności złożonych oświadczeń ma wpływ to, ze Skarżący ma prawo do bezwłocznego rozpoznania sprawy przez Sąd (art. 45 Konstytucji RP). Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzec jak w sentencji