III SA/Wa 842/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Biblioteki Publicznej W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu wpłat na poczet zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Biblioteki Publicznej W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2007 r., którym orzeczono o zaliczeniu nieterminowo dokonanych wpłat w dniu 17 stycznia 2006 r., w dniu 8 grudnia 2006 r., oraz wpłaty komorniczej z dnia 11 grudnia 2006 r. przez B. P. [...] ; (dalej Skarżąca), na poczet zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2000 r. do lipca 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że Skarżąca była zobowiązana, do dokonywania comiesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) – dalej ustawa o "rehabilitacji". Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez Skarżącą w toku postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia, Prezes Zarządu PFRON wskazał, iż za miesiąc grudzień 2000 r., istniała zaległość w wysokości 821,17 zł. Zaległość ta została spłacona w dniu 29 grudnia 2000 r. kwotą 215,71 zł oraz w dniu 17 stycznia 2006 r. kwotą 1.207,64 zł. (wyliczoną po potrąceniu kosztów upomnienia), którymi w ocenie organu, Skarżąca słusznie została obciążona. Wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., określono Skarżącej zobowiązanie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych; dalej PFRON, za okres od stycznia do grudnia 2000 r., zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., określono zobowiązanie za okres od stycznia 2001 r. do grudnia 2004 r. i za kwiecień 2005 r. Po rozpoznaniu wniosków Skarżącej z dnia 20 czerwca 2005 r., 29 sierpnia 2005 r. oraz 14 września 2005 r. o umorzenie wpłat należnych za okres od stycznia 2001 do grudnia 2004 r., decyzją z dnia [...] marca 2006 r. odmówiono jej umorzenia wpłat wraz odsetkami. Organ wskazał przy tym, że z uwagi na niedotrzymanie terminu do rozpoznania złożonych przez Skarżącą wniosków, wstrzymane zostało naliczanie odsetek od zaległości w okresie od dnia 28 czerwca 2005 r. do dnia 3 kwietnia 2006 r. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił również, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówiono Skarżącej umorzenia odsetek z okres od lipca 2003 r. do grudnia 2004 r. a ze względu na nieterminowe rozpatrzenie wniosku Skarżącej o umorzenie odsetek, ich naliczanie zostało wstrzymane przez okres od 15 grudnia 2006 r. do 23 kwietnia 2007 r. Odnosząc się do wpłat dokonanych przez Skarżącą, organ pierwszej instancji wskazał, że zadłużenie za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2000 r. zostało spłacone przelewami z dnia 21 lutego 2000 r. w kwocie 908,42 zł, z dnia 29 grudnia 2000 r. w kwocie 9.374,96 zł oraz z dnia 17 stycznia 2006 r. w kwocie 1.207,64 zł. Z kolei zobowiązanie za okres od grudnia 2001 r. do lipca 2003 r. spłacone zostało przelewem z dnia 8 grudnia 2006 r. w wysokości 28.138,92 zł., bez uwzględnienia należnych odsetek. po terminie wymagalności, określonym w art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. W związku z powyższym, stosowanie do art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - dalej powoływana jako "Ordynacja podatkowa", organ dokonał rozliczenia wpłaty proporcjonalnie na kwotę główną i odsetki, co spowodowało powstanie zaległości w kwocie głównej, od której naliczane są odsetki do dnia wpłaty. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił również, że wpłata z dnia 11 grudnia 2006 r. w wysokości 17.556,63 zł dokonana została przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 listopada 2006 r. Zadłużenie za kwiecień 2005 r. nie uległo zmianie, a zaległość została spłacona przelewem w dniu 29 czerwca 2007 r. w kwocie 15,10 złotych. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie, Skarżąca zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w postanowieniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2007 r., którym uchylono wcześniejsze rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON. Zdaniem Skarżącej, organ nie wyjaśnił dlaczego nie przekazał odwołania Skarżącej z dnia 14 września 2005 r. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Jeśli nawet złożone odwołanie nie spełniało wymogów formalnych to, w ocenie Skarżącej, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skarżąca wskazała, że postępowanie wszczęte na skutek potraktowania jej pisma jako wniosku o umorzenie zaległości, zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2006 r., od której Skarżąca odwołała się w dniu 11 kwietnia 2006 r. Ponieważ odwołanie to nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej wykonanie decyzji organu pierwszej instancji uległo wstrzymaniu z mocy prawa do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, co nastąpiło w dniu 28 listopada 2006 r. Z tego względu, zdaniem Skarżącej, tytuł wykonawczy z dnia 9 listopada 2006 r. dotyczący należności ustalonych decyzją z dnia [.... sierpnia 2005 r. za okres 2001 r. - 2004 r. został wydany na podstawie nieprawomocnej decyzji, a więc dotknięty był istotną wadą prawną. W dalszej części uzasadnienia zażalenia, Skarżąca zakwestionowała wysokość odsetek ustalonych przez organ na potrzeby rozliczenia dokonanych wpłat oraz prawidłowość obciążenia jej kosztami upomnienia wystawionego bez podstawy prawnej. W ocenie Skarżącej, brak było podstaw do egzekucji kwot za grudzień 2000 r., bowiem w tym zakresie organ nie wydał decyzji dotyczącej tych należności. Skarżąca podniosła nadto, że pismem z dnia 7 grudnia 2007 r., wystąpiła w sprawie umorzenia odsetek za okres od stycznia 2001 r. do końca grudnia 2004 r. Do dnia wniesienia zażalenia nie otrzymała w tej sprawie odpowiedzi. Wyjaśniła, że wpłata odsetek pozbawiłaby ją prawa do wnioskowania o ich umorzenie oraz, że działania Prezesa Zarządu PFRON, polegające na zaliczeniu należności głównej na poczet spłaty odsetek, doprowadziło do powiększenia zaległości o kwotę 5,120 zł., co było ewidentnym działaniem na szkodę Skarżącej. Wskazała również, że w sytuacji prawnej, jaka powstała po uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, wszelkie decyzje i postanowienia Prezesa Zarządu PFRON są nieważne. Minister Pracy i Polityki Społecznej w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. uznał, że argumentacja Skarżącej jest pozbawiona odstaw. Wskazał, że w piśmie z dnia 13 września 2005 r., pomimo zatytułowania go jako "odwołanie", Skarżąca nie kwestionowała wysokości zobowiązania, ani nie podnosiła jakichkolwiek zarzutów przeciwko decyzji określającej wysokość zobowiązania. Zwróciła się natomiast o umorzenie zaległych wpłat za lata 2001 r. – 2004 r. Z tego względu, pismo to, zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie, a decyzja na podstawie, której został wystawiony tytuł wykonawczy z 9 listopada 2006 r., stała się ostateczna. Organ odwoławczy podniósł również, że w toku postępowania wyjaśniono Skarżącej zasadność postępowania w sprawie wpłat na PFRON, a w piśmie z dnia 18 lipca 2007 r. przedstawiono szczegółowe wyjaśnienia w tej sprawie podając sposób zaliczenia wpłat oraz podstawę prawną dokonanego zaliczenia, jak również pobrania kosztów upomnienia w wysokości 8 zł. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut dotyczący niejasności prowadzonego postępowania i sposobu naliczania odsetek. Wyjaśnił, że w przypadku otrzymania przez Skarżącą pomocy w postaci umorzenia odsetek, wyegzekwowana kwota, zostanie jej zwrócona lub zaliczona na poczet przyszłych zobowiązań. W skardze na powyższe postanowienie, Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Wyjaśniła, że o istnieniu zaległości z tytułu wpłat na PFRON dowiedziała się po złożeniu deklaracji za miesiąc marzec 2005 r., a zaległości te powstały na skutek zaniedbań głównej księgowej. Opisała przebieg postępowania w sprawie oraz argumenty podnoszone w składanych przez nią pismach. W konkluzji skargi powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt. V SA/Wa 2576/07, wydany w sprawie z jej skargi na postanowienie Prezesa PFRON z dnia 19 czerwca 2007 r., zawierające stanowisko wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wniosła o uwzględnienia stanowiska wyrażonego przez Sąd w powyższej sprawie. W odpowiedzi na skargę, Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że wniosek Skarżącej z dnia 7 grudnia 2006 r. dotyczący umorzenia odsetek w kwocie 17.946,72 zł. został złożony do organu pierwszej instancji, który jest władny do jego rozpoznania. Dopiero wniesienie przez Skarżącą odwołanie spowodowałoby przekazanie sprawy organowi odwoławczemu. Pismem z dnia 23 lipca 2008 r., pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że na skutek wyroku z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2576/07, Prezes Zarządu PFRON zwrócił Skarżącej kwotę 22,33 zł oraz kwotę 1.060,10 zł. Poprzez umorzenie odsetek decyzją z dnia 16 maja 2008 r., spełniony został wniosek Skarżącej, by suma wcześniejszych wpłat i wpłata rozłożonej na raty kwoty 18.038,45 zł., stanowiła kwotę zobowiązania Skarżącej, z tytułu należności głównej i odsetek określonych przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje i inne akty administracyjne, pod względem ich zgodności z prawem materialnym, z przepisami postępowania oraz prawidłowości wykładni tych przepisów. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art.151 p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie wówczas gdy stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie według tych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania zaliczając z urzędu wpłaty Skarżącej na poczet zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2000 r. do lipca 2003 r. Organ odwoławczy tego nie zauważył a powinien był z urzędu postanowienie to uchylić i dać wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie. Organ pierwszej instancji potraktował bowiem pismo Skarżącej z dnia 14 września 2005 r., jako wniosek o umorzenie zaległości z odsetkami, zamiast ustalić intencję Skarżącej, której chodziło o wniesienie odwołania od decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] sierpnia 2005 r. Należy przyznać rację Skarżącej, że organy miały obowiązek skontrolowania decyzji w całości oraz zbadania zamiaru strony. Organ pierwszej instancji naruszył art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wezwał jej bowiem do sprecyzowania żądania i usunięcia braków formalnych pisma. Odwołanie Skarżącej nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, to zaś spowodowało, że w takim przypadku, na podstawie art. 225 Ordynacji podatkowej, winno nastąpić obligatoryjne wstrzymanie wykonania decyzji z mocy prawa do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zobowiązania organ może bowiem podejmować jedynie wówczas, kiedy określone kwoty zobowiązania nie są sporne. W rozpoznawanej sprawie, co jest bezsporne, Skarżąca nie zgadzała się z dokonanym przez organ pierwszej instancji rozliczeniem jej należności. Skarga dotyczy postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymującego w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [....] listopada 2007 r., którym to postanowieniem, organ pierwszej instancji zaliczył z urzędu wpłatę : - z dnia 17 stycznia 2006 r. w kwocie 1.207,64 zł., - z dnia 8 grudnia 2006 r. w kwocie 28.138,92 zł., - wpłatę komorniczą z dnia 11 grudnia 2006 r., w kwocie 17. 556,63 zł. na poczet zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2000 r. do lipca 2003 r. Skarżąca zarówno w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji jak i w skardze podnosiła, że: - złożone przez nią odwołanie z dnia 14 września 2005 r. nie zostało do dnia wniesienia skargi przekazane organowi odwoławczemu, zaś potraktowano je jako wniosek o umorzenie zaległych spłat, - organ pierwszej instancji źle naliczył odsetki, - Skarżąca nie zgodziła się z zaliczeniem wpłaty w kwocie 46. 712, 43 zł. W skardze Skarżąca wniosła o: - zwrot na jej rzecz przez Prezesa PFRON kwoty 19.53 zł. za grudzień 2000 r. i kwoty 8.80 zł niesłusznie naliczonych kosztów upomnienia, - zwrot przez Prezesa PFRON kosztów komorniczych w wysokości 1051,30 zł i zaliczenie tej kwoty na poczet należności głównej, - zaliczenie wpłat z dnia 8 grudnia 2006 r. i wpłaty komorniczej z dnia 11 grudnia 2006 r. w łącznej wysokości 46.712, 34 zł. na należność główną oraz zwrotu kosztów postępowania. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 28 lutego 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2576/07, w przedmiocie wyrażenia stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uchylającym postanowienie Prezesa PFRON z dnia 19 czerwca 2007 r., wydane na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 18 – ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. ( Dz. U. Nr 24, poz. 151, dalej "u.p.e.a.", Sąd stwierdził, naruszenie ochrony strony postępowania podatkowego, poprzez bezprawne działanie organu polegające na tym, że w sytuacji prawnej i faktycznej, jaka zaistniała w sprawie, nie było możliwe zarówno wystawienie tytułu wykonawczego jak i podjęcie innych czynności, w już wszczętym postępowaniu egzekucyjnym. Wskutek w/w. wyroku, Prezes Zarządu PFRON, pismem z dnia 13 maja 2008 r., zwrócił Skarżącej kwotę 22.33 zł. ( na którą to kwotę składają się kwoty: 19,53 zł. i kwota 8.80 zł.), przekazał na konto Skarżącej w dniu 30 czerwca 2008 r., kwotę 1060,10 zł. stanowiącą niesłusznie pobrane koszty egzekucyjne oraz zaliczył, decyzją z dnia [...] maja 2008 r., kwotę 46.712,34 zł. wpłaconą przez Skarżącą w dniu 8 grudnia 2006 r. i wpłatę komorniczą wpłaconą w dniu 11 grudnia 2006 r., na poczet spłaty należności głównej, umarzając jednocześnie odsetki. W decyzji tej, organ pierwszej instancji kwotę 18.038,45 zł. wpłaconą przez Skarżącą rozłożył na raty. Wyliczenie to, dało kwotę zobowiązań Skarżącej wobec PFRON z tytułu należności głównej i odsetek określonych w decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2006 r. – odmawiającej Skarżącej umorzenia należnych wpłat w kwocie 46.712, 34 zł., z odsetkami w kwocie 17.043,72 zł. za okres od stycznia 2001 r. do grudnia 2004 r. Ponieważ, zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej jak i poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] listopada 2007 r., naruszyły przepisy prawa ( art. 139 § 3 i art. 225 Ordynacji podatkowej), Sąd obydwa te postanowienia uchylił, wycofując je z obrotu prawnego. Sąd, jeszcze raz podkreśla, iż organ pierwszej instancji nie mógł postanowieniem zaliczyć wpłat w sytuacji, gdy decyzja tegoż organu, z dnia [...] sierpnia 2005 r. określająca zaległości Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON powinna być wstrzymana. Kwestię tą przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. V SA/Wa 2576/07. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonalności w/w. postanowień a o zwrocie Skarżącej kosztów postępowania, orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.