III SA/Wa 847/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej za 2005 r. i 2007 r. oraz odmowy umorzenia zaległości za 2006 r. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: przyznać M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca M. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 620 zł powiększone o dodatek przyznany w ramach rządowego programu pomocowego w kwocie 200 zł oraz renta córki w kwocie 619,50 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Dochody te przeznaczane są w całości na wydatki życia codziennego, lekarstwa i rehabilitację córki, która z racji znacznego stopnia niepełnosprawności wymaga stałej opieki. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, zaś jej córka jest właścicielką mieszkania o pow. 87,27 m². Opłaty za mieszkanie pokrywa mąż M. B., z którym Skarżąca pozostaje w faktycznej separacji i z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa i pozostaje w rozdzielności majątkowej. Skarżąca nie składała zeznań podatkowych za lata 2012-2013. Nie posiada też rachunku bankowego. Skarżąca przedstawiła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, decyzje Prezydenta W., zeznania podatkowe córki, decyzję o podwyższeniu renty, umowę majątkową małżeńską, paragony fiskalne, dokumenty dotyczące rozliczenia wpłat na rzecz urzędu skarbowego. Postanowieniem z 23 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że Skarżąca nie udokumentowała - kluczowych dla oceny jej kondycji finansowej - okoliczności związanych ze stanem majątkowym męża. Oświadczyła jedynie, że pozostaje z nim w faktycznej separacji, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a poza tym między nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Okoliczność pokrywania przez męża kosztów utrzymania wspólnie zamieszkiwanego lokalu świadczy zdaniem referendarza o istnieniu między małżonkami związków ekonomicznych. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca podniosła, że nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania. Wskazała ponownie, że jej źródłem utrzymania jest świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 620 zł, pomoc państwa w kwocie 200 zł, renta córki w kwocie 619,50 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Dochody te w całości przeznacza na wydatki życia codziennego, w tym lekarstwa i rehabilitację córki. Podkreśliła ponownie, że z mężem pozostają w faktycznej separacji. Jedynym wydatkiem ponoszonym przez niego na córkę jest opłata kosztów mieszkania córki. Czasem też przebywa w mieszkaniu córki, opiekując się nią. Skarżącą podniosła także, że pożyczała pieniądze od rodziny na spłatę swoich zobowiązań i nie dysponuje środkami niezbędnymi do poniesienia kosztów wpisu sądowego. Na poparcie swoich twierdzeń przedstawiła ponadto deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczącą pożyczki 36.000 zł od siostry E. G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez skarżącą wynika jednoznacznie, że jej sytuacja finansowa jest trudna. Skarżąca wskazała, że nie pracuje i nie osiąga dochodów, źródłem zaś utrzymania rodziny jest świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 620 zł powiększone o dodatek przyznany w ramach rządowego programu pomocowego w kwocie 200 zł oraz renta córki w kwocie 619,50 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Mieszka wraz z niepełnosprawną córką w należącym do córki mieszkaniu. Wskazała też, że pozostaje z mężem w faktycznej separacji. Mąż ponosi jedynie koszty związane z opłatami za mieszkanie córki i czasem opiekuje się chorą córką. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca i jej małżonek posiadają odrębne adresy zamieszkania (np. s.33 akt sądowych). W ocenie Sądu wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych jest zasadny z uwagi na dane zawarte w formularzu PPF, a także w załączonych pismach i dokumentach, w tym decyzji o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego w latach 2013 i 2014, decyzji ZUS o podwyższeniu renty, paragonach fiskalnych za leki. Z powyższych dokumentów wynika, że Skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co prawda, w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż rozdzielność majątkowa małżeńska, czy fakt pozostawania w separacji nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązku wzajemnej pomocy, jednakże niewątpliwie trudna sytuacja, w jakiej znajduje się obecnie Skarżąca, a która wynika z konieczności sprawowania opieki nad chorą córką uzasadnia zwolnienie z kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.